• Today is: Thursday, August 5, 2021

မြန်မာက ကျရှုံး နိုင်ငံမဖြစ်ဘူး၊ စစ်အာဏာသိမ်းသာပဲ ကျရှုံးတယ်။

Federal Journal
August05/ 2021

မြန်မာက ကျရှုံး နိုင်ငံမဖြစ်ဘူး၊ စစ်အာဏာသိမ်းသာပဲ ကျရှုံးတယ်။

Yanghee Lee, Chris Sidoti, Marzuki Darusman (ဆောင်းပါး)

ဖေဖော်ဝါရီလအစ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံက ကျရှုံးနိုင်ငံတခု ဖြစ်သွားမလား ဒါမှမဟုတ် ပရမ်းပတာနိုင်ငံ ဖြစ်သွားမလားဆိုတာ စိုးရိမ်တကြီး ဖြစ်ခဲ့ကြရပါတယ်။ အဘက်ဘက်က ယိုယွင်းပြိုလဲကျနေတဲ့အခိုက်မှာ လူသတ် စစ်ကောင်စီက တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ် စီမံနိုင်ဖို့ အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစားလျက် ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ ဒီလိုမျိုး စွမ်းဆောင်ရည် ရှိမနေပါဘူး။ မြန်မာက ကျရှုံးနိုင်ငံတခု မဖြစ်ခဲ့ဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကသာ ကျရှုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါက မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မှု၊ အားမာန်ပြည့်ဝမှုကြောင့်ပါ။

ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုတွေနဲ့ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားတဲ့ သီးခြားတိုင်းပြည်တခု ပုံစံမျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်းမှာ မြင်တွေ့လာရပါပြီ။ ဒီအင်အားစုတွေကပဲ ပြီးခဲ့တဲ့ ခြောက်လလုံးလုံး စစ်တပ်က မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနဲ့ အခြားသော အရေးကိစ္စတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးနေကြပါတယ်။ တနိုင်ငံလုံး ကိုဗစ်နိုင်တင်း တတိယလှိုင်းဒဏ် အပြင်းအထန် ခံစားနေကြရတဲ့ အခုလို အချိန်မျိုးမှာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ NUG နဲ့ အခြား အသက်ကယ်ဖို့ ကြိုးစားနေသူတွေကို ဆက်သွယ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ အလွန် အရေးကြီးနေပါပြီ။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်က စလို့ တကမ္ဘာလုံးက မြန်မာ့အရေးကို စိတ်ဝင်တစား အာရုံစိုက်ပေးခဲ့ ကြတာ တော့ ကျေးဇူးတင်ရပါတယ်။ စစ်ကောင်စီက အနည်းဆုံး အရပ်သားပြည်သူပေါင်း (၉၃၆) ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တာ၊ ထောင်နဲ့ချီမယ့် အခြားသူတွေကို လက်လွတ်စပယ် ဖမ်းဆီးခဲ့တာ စသဖြင့် သတင်းတွေမှာ အထူးဦးစားပေး ဖော်ပြပေးခဲ့ကြပါတယ်။

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်နိုင်တင်း တတိယလှိုင်းဒဏ်ကို ခံစားနေကြရပြီး စစ်ကောင်စီက ဒါကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချနေပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ သူတို့ရဲ့ ပတ်သက်ရာ ပတ်သက်ကြောင်းတွေအတွက် ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေကို အပိုင်သိမ်းထားပြီး သူတို့ကို မထောက်ခံရင် ပြုစုကုသမှုတွေပေးဖို့ ငြင်းဆန် နေပါတယ်။

ဒီလိုအခက်အခဲကြားမှာ ရဲရင့်လွန်းတဲ့ မြန်မာဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးကို မြင်တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလှုပ်ရှားမှုကြီးမှာ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အကြမ်းမဖက် အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုတွေ၊ စစ်တပ်ပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးတွေကို သပိတ်မှောက်တာတွေ အပါအဝင် တပ်မတော်က မကာကွယ် မစောင့်ရှောက်တဲ့ ပြည်သူတွေကို ဝိုင်းဝန်းအကူအညီပေးတာတွေလည်း ပါဝင်ကြပါတယ်။

ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိပေမယ့် ဒေသအလိုက် ပြည်သူတွေရဲ့ တတ်ကြွလှုပ်ရှားမှုတွေ၊ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အရပ်ဘက် ပြည်သူ့အသင်းအဖွဲ့တွေ၊ ပရဟိတအသင်းတွေဟာ NUG အစိုးရနဲ့ CDM ဝန်ထမ်းတွေကို လက်တွဲညီညီ ချိတ်ဆက်လုပ်ဆောင်လျက် ရှိနေကြပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး စုပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုကြီးကို အားလုံး တန်းတူညီတူ ပါဝင်နိုင်မယ့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံသစ်တည်ဆောက်ရေးဆိုတဲ့ နှောင်ကြိုးနဲ့ ခိုင်မြဲထားသလို သန်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေအတွက် အသက်တမျှ လိုအပ်နေတဲ့ အကူအညီတွေ၊ ကယ်ဆယ်ထောက်ပံ့ရေးတွေကို ကြိုးစားဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါတယ်။

တိုင်းပြည်နေရာအနှံ့မှာ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်းပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ အုပ်စိုးမှုကို ပထုတ်နိုင်ခဲ့ကြသလို ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံသစ်ရဲ့ မျိုးစေ့ကိုလည်း စတင် ကြဲဖြန့်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး အရပ်ဘက် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးတွေ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ အရင်က အစိုးရကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသူတွေဟာ သူတို့အသက်ကို ပဓာနမထားဘဲ ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုးနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ပေးနေကြပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားနယ်မြေတွေမှာလည်း ကလေးသူငယ်တွေ ဆက်လက် ပညာသင်ခွင့်ရဖို့ အရေးပေး ဆောင်ရွက်လျက် ရှိနေပါတယ်။ ချင်း၊ ကရင်နီ၊ ကချင်၊ ရှမ်းနဲ့ တခြားဒေသမှာ နေရာစွန့်ခွာပြီး ထွက်ပြေးနေကြရသူတွေအတွက်လည်း အကူအညီ အထောက်အပံ့တွေ ပေးပို့လျက် ရှိပါတယ်။ သူတို့တွေ ရင်ဆိုင်နေကြရတဲ့ အခက်အခဲပမာဏကိုတော့ လျော့မတွက်မိစေချင်ပါဘူး။ လူသန်း ပေါင်းများစွာခမျာ အစာရေစာ ပြတ်လပ်မှုဒဏ်ကို ခံနေကြရပြီး ထောင်သောင်းမကတဲ့ ပြည်သူတွေ ခမျာလည်း စစ်တပ်ရဲ့ ရန်ကနေ ထွက်ပြေးနေကြရတာပါ။

စားစရာ၊ ရေနဲ့ ဆေးဝါးတွေ မရှိဘဲ တောတွေ တောင်တွေထဲမှာ ဖြစ်သလို ပုန်းရှောင် နေထိုင် နေကြရတာပါ။ တချို့တဝက်ကတော့ နယ်စပ်တလျှောက်မှာ ဒုက္ခသည်အဖြစ် ခိုလှုံခွင့် ရခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ကိုဗစ်နိုင်တင်း တတိယလှိုင်းဒဏ်က တိုင်းပြည်ကို အလဲထိုးဖို့ ဖြစ်လာနေပါတယ်။

ဒီလိုထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှု မျိုးစုံကို ကြုံတွေ့ရတာကြောင့် မြန်မာဟာ အနှေးနဲ့အမြန်ဆိုသလို ကျရှုံးနိုင်ငံတခု ဖြစ်သွားတော့မယ်လို့ ယူဆရင် အမှားကြီး မှားသွားပါလိမ့်မယ်။ တကယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံသာ ကျရှုံးနိုင်ငံတခု ဖြစ်သွားခဲ့မယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက လိုအပ်တဲ့ အကူအညီပေးဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တာကြောင့်သာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

မြန်မာ့အရေးမှာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေပါတယ်။ အနည်းဆုံး တော့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက ပဋိပက္ခတွေကို မေ့မသွားကြသေးပါဘူး။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေး ကောင်စီကနေ ထုတ်ပြန်ကြေငြာထားတဲ့အတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုဗစ်နိုင်တင်း ကာကွယ်ကုသရာမှာ လိုအပ်တဲ့ အကူအညီတွေပေးရေးအတွက် အရေးတကြီး အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ကြဖို့ မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ SAC-M က ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်း တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ NUG ကို မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုကို ပြုရပါမယ်။ NUG အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး လိုအပ်တဲ့ဒေသတွေမှာ ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်သူတွေ၊ ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေ ရရှိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြရပါမယ်။ တပ်မတော်ဘက်ကတော့ ဆေးပစ္စည်းတွေကို အပိုင် သိမ်းထားပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကိုလည်း ဖုံးကွယ်တင်ပြနေပါတယ်။ အသည်းအသန် လူနာတွေအတွက် အသက်ရှူဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ အောက်စီဂျင်ကိုတောင် မတရား သိမ်းယူရက်ပါသေးတယ်။

ဒီလိုမျိုး လုပ်ချင်တိုင်းလုပ်နေတဲ့ အခွင့်ထူးခံအခြေအနေကို အဆုံးသတ်ပစ်ရပါမယ်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း များစွာ ရက်ရက်စက်စက် ကျူးလွန်လာခဲ့သမျှ ပြစ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ယူခိုင်းရပါမယ်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်း ကာကွယ်ကုသရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ဦးဆောင်ပါဝင်ခွင့်လည်း လုံးဝ မပေးသင့်ပါဘူး။ တိုင်းပြည်တခုလုံးကို ပြန်လည် စုစည်းတည်ထောင်နိုင်မယ့် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုကိုသာ တကမ္ဘာလုံးက အကူအညီ ပေးရပါမယ်။ NUG အစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေ ပူးပေါင်းပြီး ကိုဗစ်နိုင်တင်း ကာကွယ် ကုသရေး လုပ်ငန်းတွေကို စတင် လုပ်ဆောင်နေပါပြီ။ ဒါကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက မဆိုင်းမတွ ပူးပေါင်းပါဝင်ပေးရပါမယ်။

တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အရပ်ဘက်အသင်းအဖွဲ့တွေနဲ့ ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေဟာ လိုအပ်နေသူတွေအတွက် နယ်စပ်တလျှောက်မှာ ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီပြီး စောင့်ရှောက်ကူညီပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ အစားအစာ၊ ရေ၊ ဆေးဝါးနဲ့ ငွေကြေးအထောက်အပံ့တွေကို NUG အစိုးရကတဆင့် နိုင်ငံတကာက ပံ့ပိုးကူညီပေးကြရပါမယ်။ နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး အကူအညီတွေ ပို့ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ လာအိုနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတို့က အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် လိုအပ်နေတဲ့ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ အကူအညီက ဒီလိုမျိုး ပုံစံသာ ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီကို လက်နက်ရောင်းပေးနေတဲ့ ရုရှားရဲ့ လုပ်ပုံမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။

လာမယ့် စက်တင်ဘာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အချိန်ကာလတခုကို ရောက်လာ ပါဦးမယ်။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးအတွင်း မြန်မာပြည်အတွက် ဘယ်အစိုးရက ကိုယ်စားပြုမလဲဆိုတာကို အထူးကော်မတီက ဆုံးဖြတ်ပေးရမှာပါ။ လက်ရှိ ကုလဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်း ကတော့ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်တည်းက စလို့ ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် ကမ္ဘာ့စင်မြင့် အလယ်မှာ ရဲဝံခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ပေးလျက် ရှိနေပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂအနေနဲ့ အထွေထွေ ညီလာခံမတိုင်ခင်မှာ NUG ကိုသာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ပေးရပါမယ်။

စစ်ကောင်စီခန့် ကိုယ်စားလှယ်ကို အသိအမှတ်ပြုမယ်ဆိုရင် မြန်မာပြည်သူတွေအပေါ် သစ္စာဖောက်တာဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ ဥပဒေမဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုရာလည်း ရောက်မှာပါ။ မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း ပြန်ပြောကြတဲ့အခါ မြန်မာက ဘယ်တုန်းကမှ ကျရှုံးနိုင်ငံတခု မဖြစ်ခဲ့ဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုသာ ကျရှုံးခဲ့တယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ ခိုင်မာစွာ ယုံကြည်ထားကြပါတယ်။ ဒီအတိုင်း လက်တွေ့ဖြစ်လာဖို့ တကမ္ဘာလုံးက လုပ်နိုင်သမျှ အားလုံးကို အခုချက်ချင်း လုပ်ကြရပါမယ်။

Yanghee Lee, Chris Sidoti, Marzuki Darusman

(ဆောင်းပါးရှင်သုံးဦးသည် မြန်မာ့အရေး အထူးအကြံပေးကောင်စီ SAC-M ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူများ ဖြစ်ပါသည်။ SAC-M သည် မြန်မာပြည်သူများ၏ လူ့အခွင့်အရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် ကူညီရန် နိုင်ငံတကာ ပညာရှင်များဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော သီးခြားလွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းတရပ် ဖြစ်ပါသည်။)

မူရင်း link

https://thediplomat.com/…/myanmar-is-not-a-failed…/

အထက်ပါ ဘာသာပြန်ဆိုမှုသည် (Action Committee for Democracy Development) ၏ အလွတ်သဘော ဘာသာပြန်ဆိုမှုသာ ဖြစ်ပြီး မူရင်းစာရေးသူ၏ အာဘော် အပြည့်အ၀ အား ကိုယ်စားပြု ပြန်ဆိုမှုတွင် အားနည်းချက်များ ရှိနိုင်ကြောင်း ၀န်ခံအပ်ပါသည်။

Credit – ACDD

တတိယနောက်ပြန်လှိုင်းကြားက မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ

Federal Journal
August04/ 2021
Federal

 

တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့ပွားနေချိန် သေဆုံးမှုတွေ မြင်မကောင်းအောင် မြင့်တက် နေချိန်မှာ ဒီမိုကရေစီအကြောင်း ပြောရတာအားနာစရာပါ။ သို့ပေမဲ့ အကဲဆတ်လှတဲ့ မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီဖြစ်စဉ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှာ ရုတ်တရက် heart attack ရရှိပြီးနောက် ဆက်တိုက် ကြုံတွေ့လာရတဲ့  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူတွေ အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်ခံရမှု၊ ပြည်သူတွေဘဝမလုံခြုံမှု၊ ဘဏ်စနစ်ပျက်ပြားမှု၊ ကျန်းမာရေးစနစ်ပြိုလဲမှု၊ ကျရှုံးနိုင်ငံဖြစ်သွားမှု စတဲ့အရာအားလုံးဟာ အကင်း သာသာရှိသေးတဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖျက်ဆီးခံရမှုမှာပဲ အကြောင်းရင်းခံနေပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဒီမိုကရေစီကို မလိုမုန်းထား ဖျက်ဆီးနေသူတွေဟာ မြန်မာမှာတင်မကဘဲ တကမ္ဘာလုံးမှာ လှိုင်းသဖွယ် ဖြစ်ပေါ်နေတာကိုလည်း  သတိထားမိကြဖို့ လိုမယ် ထင်ပါတယ်။ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကြည့်မြင်ထား ခြင်းက မြန်မာဒီမိုကရေစီ နောက်ပြန်ကျမှုကို သုံးသပ်ရာမှာ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသလို လက်ရှိ တော်လှန်ရေးအတွက်လည်း အကျိုးဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်တွေကို လေ့လာသူတိုင်း ဆင်မျူရယ် ပီ ဟန်တင်တန် ၁၉၉၁ က ရေးတဲ့ ‘တတိယလှိုင်း’  ဒီမိုကရက်တိုက်ဇေးရှင်းစာအုပ်ကို အနည်းနဲ့အများ ရင်းနှီးဖူးပြီးသားဖြစ်ပါ တယ်။  လိုအပ်လို့ အချုပ်ပြန်ပြောရရင် ကမ္ဘာမှာ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းမှု လှိုင်းသုံးလှိုင်း ဖြစ်ပေါ် ခဲ့တယ်။ ရှည်လျားတဲ့ ပထမလှိုင်းက ၁၈၂၀ ဝန်းကျင်မှာ စတင်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားများမဲပေးပိုင်ခွင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရရှိလာမှုနဲ့အတူ ၁၉၂၆ မှာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ၂၉ နိုင်ငံအထိ ရှိလာတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၂၂  အီတလီမှာ မူဆိုလီနီ အာဏာရလာပြီး ဖက်ဆစ် ဝါဒ တစစ အားကောင်းလာတဲ့နောက် ပထမ နောက်ပြန်လှိုင်း ဝင်လာခဲ့တယ်။ ၁၉၄၂ မှာ ဒီမိုကရေစီ ၁၂ နိုင်ငံအထိ ပြန်ကျဆင်းသွားပါတယ်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေရဲ့အောင်ပွဲက ဒီမိုကရေစီဒုတိယလှိုင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၂ မှာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ၃၆ နိုင်ငံအထိ ရှိလာပါတယ်။ ဒီနောက် ဒုတိယနောက်ပြန်လှိုင်း ၁၉၆၀-၁၉၇၅ မှာ ဝင်ခဲ့ပြီး ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ၃၀ ပဲ ကျန်ပါတယ်။ ၁၉၇၄ နဲ့ ၁၉၉၀ ကြားမှာ ဒီမိုကရေစီ တတိယလှိုင်းဖြစ်ထွန်းပြီး နောက်ထပ် နိုင်ငံပေါင်း ၃၀ ဒီမိုကရေစီ ကူးပြောင်းလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အရှေ့ဥရောပနဲ့ လာတင်အမေရိကက အများဆုံးပါ။ သို့သော် ပါမောက္ခဟန်တင်တန်က တတိယလှိုင်း ဖြစ်စဉ်ဟာ သိပ်ပျော်နေဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ဒီနောက်မှာ တတိယနောက်ပြန်လှိုင်း (third reverse wave) လိုက်လာဖို့ရှိတာကို သူ့စာအုပ်မှာ ကြိုသတိပေးထားခဲ့ပါတယ်။

  • ဘာကြောင့် နောက်ပြန်ရလဲ

၁၉၈၉ ဘာလင်တံတိုင်းပြို၊ ၁၉၉၁ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုပြိုလဲမှုတို့နဲ့အတူ အနောက် အရင်းရှင်ဒီမိုကရေစီ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်တော်များများ ဒီမိုကရေစီ၊ ဈေးကွက်စနစ်နဲ့ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းအောက် ပါလာ တာမို့ တတိယလှိုင်းဒီမိုကရေစီဖြစ်စဉ်ဟာ အားရစရာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ သို့သော် ဟန်တင်တန် ဟောတဲ့ အတိုင်း ကြာကြာမပျော်လိုက်ကြရပါဘူး။ ၂၀၀၁ စက်တင်ဘာ ၁၁ အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးစင်တာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခံရမှုဟာ တတိယလှိုင်းနောက်ပြန်မှုရဲ့ အစလို့  ယူဆကြပါတယ်။ ၂၀၁၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်တွေမှာ အရပ်နွေဦးလို ဒီမိုကရေစီရုန်းကန်မှုတွေ ရှိလာပေမဲ့ တူနီရှားတစ်နိုင်ငံကလွဲလို့  ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ် ဟုတ်ဟုတ်ငြားငြား မရှိကြပါဘူး။ အစ္စလာမ်စစ်သွေးကြွတွေက အနောက် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီကို အတော်ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒီမိုကရေစီဘိုးအေ အမေရိကဟာ အဖဂန်နစ္စတန်နဲ့ အီရတ် စစ်ပွဲကြီးနှစ်ပွဲနဲ့  နွံနစ် ခြေကုန်လက်ပန်း ကျသွားပါတယ်။

ဆက်တိုက်ဖြစ်လာတာက ၂၀၀၈  အမေရိကန်အိမ်ခြံမြေပြိုလဲမှုကနေ ကူးစက်သွားတဲ့ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ် အတည်း၊ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနဲ့ မိုက်ဂရေးရှင်းပြဿနာတို့ပါ။ အကျိုးဆက်က ဥရောပနဲ့ ကမ္ဘာ့နေရာ အတော် များများမှာ အမျိုးသားရေးဝါဒီတွေ၊ ပေါ်ပြူလစ်အာဏာရှင်တွေ အလျှိုအလျှို ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ နီယိုလစ်ဘရယ်ဝါဒ ကလည်း နေရာတိုင်းမှာ အဓိကတရားခံဖြစ်နေသလို၊ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီကလည်း ခံစစ် အနေထား ရောက်သွားပါတယ်။  Freedom House အဖွဲ့ရဲ့ စောင့်ကြည့်ချက်အရ ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတလွှားမှာ နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ အရပ်ဘက်လွတ်လပ်ခွင့်တွေက တိုးတက်မလာဘဲ အများကြီး ကျဆင်းသွားခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ ၂၀၁၅ နောက်ပိုင်း ပိုဆိုးလာပြီး၊ ၁၉၇၄ မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ တတိယလှိုင်း ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းဟာ ၂၀၁၅-၂၀၁၉ ငါးနှစ်အတွင်း နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီကနေ နောက်ပြန်လှည့် သွားပါတယ်။

ပညာရှင် လာရီဒိုင်းမွန်းက စီးပွားရေးထိုင်းမှိုင်းကျဆင်းမှု (economic recession)  စကားလုံးကို ယူပြီး ‘ဒီမိုကရေစီ ထိုင်းမှိုင်းကျဆင်းမှု’ (democratic recession) ကာလလို့ အမည်တပ်ပါတယ်။ မူဆိုလီနီနဲ့ ဟစ်တလာတို့လို ဖက်ဆစ်အဆင့်ထိ မရောက်သေးပေမဲ့၊ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အပြော ကောင်းကောင်းနဲ့ အမျိုးသားရေးတွန်းတင် တက်လာတဲ့ ပေါ်ပြူလစ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ အာဏာရ တာနဲ့ ချက်ချင်း ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးတွေ လျစ်လျူရှု၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုတွေလုပ်၊ သတင်းလွတ် လပ်ခွင့်၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် စတဲ့လွတ်လပ်မှုတန်ဖိုးတွေကို ပိတ်ပင်ပါတယ်။ စီအင်အင်နဲ့ ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာမှ သတင်းသုံးသပ်သူ ဖားရိဒ်ဇာခါရီယား က ရွေးကောက်ပွဲဒီမိုကရေစီတော့ ရှိပြီး၊ လွတ်လပ်ခွင့်တွေပိတ်ပင် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖိနှိပ်တဲ့ အခြေအအနေကို ‘လစ်ဘရယ်မဲ့ဒီမိုကရေစီ’ (Illiberal Democracy) လို့ သုံးနှုန်းပါတယ်။

ရရှိထားပြီးသား ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီးပစ်နေတဲ့ အဆိုပါ ‘လစ်ဘရယ်မဲ့ ပေါ်ပြူလစ်’ ခေါင်းဆောင် တွေကို ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယ၊ မက္ကစီကို၊ ပိုလန် တို့မှာ  အထင်အရှား မြင်တွေ့ရပါတယ်။ ဟန်ဂေရီ၊ ဖီလစ်ပိုင်၊ တူရကီ၊ ဗင်နီဇွဲလား တို့က အာဏာရှင် စနစ်ဆီ တွားသွားနေကြတယ်။ ဂျော်ဂျီယာမှာ အာဏာရပါတီ Georgian Dream Party က ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ်နဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ပျက်စီး‌စေခဲ့တယ်။ အယ်လ် ဆာဗေးဒိုးမှာ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်  Nayib Bukele က သူ့အာဏာ အတွက် အဟန့်အတားဖြစ်နေတဲ့ ရှေ့နေချုပ်နဲ့ တရားသူကြီးချုပ်တွေကို ဖယ်ရှားပစ်တယ်။ မြန်မာမှာ လိုပဲ ပီရူးနဲ့ အမေရိကမှာ ရွေးကောက်ပွဲ မဲရလဒ်အပေါ် လုပ်ကြံစွပ်စွဲမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးခဲ့ပါတယ်။

တကယ် အံဩစရာအကောင်းဆုံးက အမေရိကပါ။ ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ သက်တမ်းရင့် ဦးဆောင်နိုင်ငံ ကြီးမှာ ပြည်ပ အစွန်း ရောက်တွေတင်မက ပြည်တွင်းမှာပါ ဒီမိုကရေစီဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားမှုတွေ ရင်ဆိုင် နေရတာပါ။ အထူး သဖြင့် သမ္မတထရမ့်လက်ထက်မှာ သူကိုယ်တိုင်က ဒီမိုကရေစီကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ဆန့်ကျင်ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်နေတယ်။ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို လက်မခံဘဲ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ လွှတ်တော်အဆောက်အဦ Capitol ထဲ ဝင်စီးဖို့  မိုက်မဲစွာ မြှော က်ပေးခဲ့တာဟာ အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီ ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက်ဖြစ်ရုံသာမက ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီပါ ရင်လေးစရာဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကြီးကလည်း တစ်နေ့ထက်တစ်န့ လူဖြူအမျိုးသားရေး ရှေ့တန်းပိုတင်လာပြီး  ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းကနေ သွေဖီတဲ့ အပြုအမူတွေ ပိုပြလာနေပါတယ်။

ပါမောက္ခဟန်တင်တန် ထောက်ပြခဲ့သလိုပါပဲ။ ဒီမိုကရေစီပြန့်နှံ့မှုတွေက တစ်နေရာမှတစ်နေရာ လှိုင်းလုံးသဖွယ် အပြုသဘောဆောင် တိုးတက်ပြန့်နှံ့တတ်သလိုပဲ၊ ဒီမိုကရေစီကျဆင်းမှုနဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကလည်း အုံနဲ့ကျင်းနဲ့ လှိုင်းသဖွယ် ကူးစက်ပြန့်နှံ့လေ့ရှိပါတယ်။ အကယ်၍ ထရမ့်အုပ်စုက ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် လက်မခံဘဲ၊ ဂျိုးဘိုင်ဒင်ထံ အာဏာမလွှဲဖို့ ကြိုးပမ်းမှုသာ အောင်မြင်သွားခဲ့ရင်၊ အမေရိကမှာသာမက ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီပါ ရေတိမ်နစ်ပြီလို့ လာရီဒိုင်းမွန်း က ‌သုံးသပ်ပါတယ်။ ထရမ့်ရဲ့အကြံအစီသာ ဖြစ်မြောက်ခဲ့ရင် ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ထိုင်းမှိုင်းကျဆင်းမှု (democratic recession) အဆင့်ကနေ ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီကပ်ကြီး (democratic depression) ဆိုက်တဲ့အထိ အရှိန်မြင့်သွားလိမ့်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီကို ကယ်တင်လိုက်နိုင်တာက သူတို့ရဲ့ လွတ်လပ်တဲ့တရားစီရင်ရေးစနစ်နဲ့၊ ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီ တွေကြား ဝင်ပါဝင်ခွင့်မရှိတဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်စစ်တပ် တို့ပါပဲ။

ဆိုရရင် ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်လောက်က စလာတဲ့ ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ တတိယနောက်ပြန်လှိုင်းအောက်မှာ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီဟာ လွန့်လွန့်လူးလူး ရှိနေတာကို သတိပြုသင့်ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်း ၅၀ လောက် ဒီမိုကရေစီ သားကြောပြတ်ခဲ့ရာကနေ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံအောက်မှာ စစ်တပ်ပေးသလောက် အရပ်ဘက်က အာဏာဝင်ယူ လုပ်ဆောင်ရတယ်။ စစ်တပ်က ‘အမျိုးသားနိုင်ငံရေး’ ဝေါဟာရသုံးပြီး နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးမှာ လက်နက်နဲ့စွက်ဖက် ကမ္ဘာတည်သရွေ့ ဦးဆောင်ချုပ်ကိုင် ထားချင်တယ်။ အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေး မြင့်တက်လာပြီး စစ်တပ်အကျိုးစီးပွားအပေါ် စိန်ခေါ်လာပြီ ဆိုတာနဲ့ အာဏာသိမ်းတော့တာပဲ။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ မထင်မှတ်တဲ့ရလဒ်က အရပ်ဘက် နိုင်ငံရေး မြင့်တက်လာပြီး စစ်တပ်ချုပ်ကိုင်မှု လျော့ကျတော့မယ့် အခြေအနေ ရုပ်လုံးပေါ်လာတယ်။ ဒါကြောင့် အရှိန်ရစပြုနေတဲ့ ဒီမိုကရေစီကို မိုက်မိုက်မဲမဲ ဖျက်ဆီးလိုက်ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းလိုက်တာဟာ မင်းအောင်လှိုင်တစ်ဦးထဲ အာဏာရူးတာ မကပါဘူး။ စစ်ဗိုလ်ချုပ် အဟောင်းအသစ်နဲ့ သူတို့မိသားစုတွေက သူတို့ရဲ့ မဟားတရား ဆက်လုပ်နိုင်ခွင့်တွေ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု တွေကို ပြည်သူ့အစိုးရက တစ်စတစ်စ ထိန်းချုပ်လာနိုင်တော့မှာ သိနေကြလို့ပါပဲ။ အာဏာအပြည့် အဝမရှိတဲ့ NLD အစိုးရကို စကတည်းက ‌ရေရှည်မရပ်တည်နိုင်စေဖို့ အဆင့်တိုင်းမှာ ဖျက်ခဲ့ကြတာ အားလုံးအသိပါပဲ။ ရခိုင်အရေးလို ပြဿနာမီးရှို့မှုတွေ အတော်များများ ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ NLD ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း လျှောက်လှမ်းခဲ့လို့ စစ်တပ်ကျူးလွန်မှုတွေအပေါ် အကာ အကွယ်ပေးတယ်လို့ စွပ်စွဲမှုတွေလည်း ပြည်တွင်းပြည်ပ ရှိခဲ့သလို၊ NLD အားနည်းချက်တွေ အပေါ် အဖက်ဖက်က တိုက်ခိုက်မှုတွေလည်း များခဲ့ပါတယ်။ အဆုံးမတော့ မြန်မာမှာ အရှိန်ရရှိပြီးသား ဒီမိုကရေစီနဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်တွေ ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရတော့တာပါပဲ။

  • ဒီမိုကရေစီ ခြေသုံးချောင်း

နိုင်ငံရေးပညာရှင်တွေက ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ်မှာ အဓိက ခြေထောက်သုံးချောင်းရှိတယ်လို့  ဆိုကြပါ တယ်။ ပထမတစ်ခုက ပြည်သူ့အချုပ်အခြာအာဏာ (popular sovereignty) ပါ။ ပြည်သူလူထုဟာ လွတ်လပ်မျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူတို့ကြိုက်တဲ့ခေါင်းဆောင်တွေကို လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်နိုင် ခွင့်ရှိရမယ်။ ခြိမ်းခြောက် နှောင့်ယှက်မှု မရှိရ။ ပါတီနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေ လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ် ဘက်မလိုက်မှု၊ တိကျစွာမဲရေတွက်မှု၊ အနိုင်ရသူကို အာဏာလွှဲပြောင်း အပ်နှံရမယ်။ စစ်တပ်က ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းဖြစ်စဉ်ထဲ ဝင်ပါစရာ ဝင်ပြောစရာ အကြောင်းတစ်စိမှ မရှိဘဲ၊ အနိုင်ရအစိုးရအဖွဲ့ထံ သစ္စာခံရပါမယ်။ ဒါက ဒီမိုကရေစီရဲ့ အရေးကြီးဆုံး ဒေါက်တိုင်ပါပဲ။

ဒုတိယကတော့ လစ်ဘာတီ (Liberty) ပါ။ ဒီကနေ့ ဒီမိုကရေစီဆိုရာမှာ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီရှေ့က အထူးပြုထားတဲ့ ‘လစ်ဘရယ်’ နာမဝိသေသနဟာ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်၊ စည်းရုံးခွင့်၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့်၊ အမြင်မတူတာသည်းခံမှု၊ ပြိုင်ဖက်နိုင်ငံရေးသမားများရဲ့ အခွင့်အရေး လေးစားမှု စတဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် လစ်ဘာတီတွေကို ကိုယ် စားပြုပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီဟာ လူများစုအနိုင်ရရှိမှု ဖြစ်တဲ့အတွက် မကြာခဏ လူများစုအာဏာရှင်စနစ် (Tyranny of the majority) ဖြစ်သွားတတ်ပြီး၊ လူနည်းစုအုပ်စုတွေကို အနိုင်ကျင့်တတ်တာမို့ လစ်ဘာတီဆိုင်ရာ ဥပဒေ အကာ အကွယ်ပေးမှုတွေက မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။

တတိယကတော့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး (the rule of law) ပါ။ ဒီမိုကရေစီဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း တွေမှာ ဘက်လိုက်မှုကင်းစေဖို့ လွတ်လပ်တဲ့တရားစီရင်ရေးစနစ် ရှိရပါမယ်။   အာဏာအလွဲမသုံး အောင် ထိန်းထေပေးမှု (checks and balances) အင်စတီကျူးရှင်းတွေ ရှိရပါမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ အခြားအဂတိလိုက်စားမှုတွေကို စောင့်ကြည့်တည့်မတ်ပေးဖို့ လွတ်လပ်ဘက်မလိုက်တဲ့ တရားရေး စနစ်ဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ the rule of law ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး ဦးတည်ရည်ရွယ်ချက်က အစိုးရရဲ့ အာဏာ ကန့်သတ်ပေးနိုင်ရေး (limited government) ဖြစ်တာကို အထူးဂရုစိုက်ဖို့ လိုပါတယ်။

  • အာဏာမလွှဲတဲ့နောက်

အဲဒီ ခြေထောက်သုံးချောင်းဟာ ဒီမိုကရေစီအစိုးရတစ်ခုအတွက် အခြေခံယူနစ်အဖြစ် နိုင်ငံရေး ပညာ ရှင်တွေ သဘောတူတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါအခြေအနေတွေကို ရရှိဖို့ ပညာရှင်တွေကြား အမြင် သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိပါတယ်။ သို့သော် ဒီမိုကရေစီမှာ အနိမ့်ဆုံးအခြေခံအချက်က ‘လွတ်လပ် တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ်နဲ့ အနိုင်ရသူတွေကို အာဏာလွှဲအပ်ပေးမှု’ ဆိုတာပါပဲ။ ဒီအချက် မရှိရင် ဒီမိုကရေစီလို့ကို စဉ်းစားလို့ မရတော့ပါဘူး။ တခြားအချက်တွေ ဘယ်လောက်ပြော နေနေ ဒီမိုကရေစီဟာ အသက်ထွက်သွားပါပြီ။

ဒီမိုကရေစီသမိုင်းကြောင်းကြီးမားတဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ် အကျပ် အတည်းကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ အခြားအင်စတီကျူးရှင်းဆိုင်ရာ အားကောင်းမှုကြောင့်ပဲ ပြန်ထိန်း နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမိုကရေစီကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေမှုတွေဟာ သူတို့ဆီမှာ အရှိန်အဟုန်ကြီး မားနေဆဲ။ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲ အပြိုင်အဆိုင်ကြီးမားမှုက နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအပေါ် အတိုင်းအတာတစ်ခု အကျိုးသက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ ထရမ့်နဲ့ ဘိုင်ဒင်ကို စောင့်ကြည့်ကြရင်း စိတ်မပါလက်မပါဖြစ်နေတဲ့ မဲဆန္ဒ ရှင်တွေဟာ နောက်ဆုံး မြန်မာရွေး‌ကောက်ပွဲကို အသက်ဝင်စေခဲ့ပြီး၊ ရွေး‌ကောက်ပွဲနေ့ဟာ နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့်သူတွေ အသိ အမှတ်ပြုရလောက်အောင် သမိုင်းဝင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသွား စေပါတော့ တယ်။

သို့သော် အားလုံး ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့အတိုင်းပါပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ်ရဲ့ နောက်ဆုံးပိုင်း အစိုးရအဖွဲ့ သစ်ဖွဲ့စည်းမှု စကာနီး စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့တယ်။ ဒီမိုကရေစီ နောက်ပြန်လှိုင်းထဲမှာ အဆိုးရွား ဆုံး ရုပ်အပျက်ဆုံး အခြေအနေမို့ ကမ္ဘာကျော်သွားပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်သွားရာမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် ဖျက်ဆီးခံရတဲ့နောက် အရာအားလုံး ပျက်စီးသွားတော့တာပါပဲ။ မြန်မာဒီမိုကရေစီဟာ အကင်း ဘဝမှာတင် လုပ်ကြံခံရပြန်တယ်။ အာဏာနဲ့အရာရာ သရဲမရဲစီးနေတဲ့ အရိုင်းအစိုင်းအုပ်စု (predatory barbarians) က စစ်တပ်ကို အသုံးချပြီး အနိုင်ရပါတီ ထောက်ခံသူတွေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြသူတွေကို ရန်ငြိုးထား အကြမ်းဖက် သတ်ဖြတ်တယ်။

ကနေ့အခါမှာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အခြေခံအချက်နဲ့ ကျင့်ဝတ်ဖြစ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ် ပျက်စီးသွားရင် တိုင်းပြည်ဟာ အာဏာရှင်စနစ် တွင်းမည်းထဲ ထိုးစိုက်ဆင်းသွားတာပဲ။ အဲဒီတွင်းမည်းကြီးဟာ ၁၆ ရာစုက ဒဿနပညာရှင် တောမတ်စ်ဟော့ဘ် ပြောတဲ့ ‘သဘဝနယ်’ (State of the Nature) အခြေ အနေမျိုးကို ပြန်ဦးတည်သွားတာပါပဲ။ သဘာဝနယ်မှာ စနစ်မရှိ၊ စည်းမရှိ၊ ယဉ်ကျေးမှုမရှိ၊ ကြီးနိုင် ငယ်ညှဉ်း..။ လူတွေရဲ့ဘဝကလည်း ဟော့ဘ်ပြောသလို ဖိနှိပ်မှု မလုံခြုံမှု ရောဂါဘယထူပြောမှု တို့အောက်မှာ ‘အထီးကျန်၊ ဆင်းရဲ၊ ရွံရှာမုန်းတီး၊ သက်တမ်းတို’  (solitary, poor, nasty, and short) ။

အဆိုးဆုံးအခြေအနေ ဘယ်လိုရှိရှိ ဒီမိုကရေစီကို မဖြစ်မနေ ပြန်လည်တည်ဆောက်ယူကြရဦးမှာဖြစ် ပါတယ်။ တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ်နဲ့ရလဒ်ကို အသိအမှတ်ပြုရမှာပဲ ဖြစ်တယ်။ ဒီမိုက‌ရေစီ ဟာ ခြောက်ပြစ်ကင်း ပြည့်ဝတဲ့စနစ် မဟုတ်သော်လည်း ပြည်သူကို အကောင်းဆုံး တာဝန်ခံမှုပေးနိုင် တာ ဒီမိုကရေစီစနစ်ပဲ ရှိပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီခရီးအတွက် လက်ရှိ အလိုရမ္မက်ကြီး သရဲမရဲစီးနေတဲ့ အရိုင်းအစိုင်းတွေအောက်က လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းကြရဦးမယ်။ မျိုးဆက်တိုင်း တစ်ဦးချင်းစီ တိုင်းရဲ့ ဘဝလုံခြုံမှုကို အာမခံနိုင်မယ့် ယဉ်ကျေးတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရအောင် ပြန်တည်ဆောက် ကြရပါမယ်။

 

 

ရဲမြင့်ကျော်

Federal Journal

နေ့စဉ်တိုင်းရင်းသတင်းများစုဆောင်းတင်ပြခြင်း

Federal Journal
August03/ 2021

(No. 115 , August 3, 2021)

 

၁။ မင်းတပ် တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီက ၃၀ ခန့်နဲ့ CDF က ၁၄ ဦးသေဆုံး
August 1, 2021

ချင်းပြည်နယ် မင်းတပ်နဲ့ ကန်ပလက်မြို့တို့မှာ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့ကစပြီး ဒေသခံ ခုခံကာကွယ်ရေးတပ် CDF နဲ့ စစ်ကောင်စီ တို့ ကြား တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့အထိ စုစုပေါင်း တိုက်ပွဲ ရှစ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး မင်းတပ်၊ ကန်ပလက်၊ မတူပီ မြို့က CDF အဖွဲ့တွေနဲ့အတူ CNF ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးက တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကပါ ပူးပေါင်းပြီး စစ်ကောင်စီ ကို တိုက်ခိုက် ခဲ့တယ်လို့ CDF အဖွဲ့ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ တစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ တိုက်ပွဲအရေအတွက်က တိုက်ပွဲက ရှစ်ကြိမ်လောက် ဖြစ်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ မင်းတပ် CDF က ကျရှုံးတာ ကတော့ ၁၄ ယောက်ရှိတယ်။ စကစကတော့ ၃၀ ဝန်းကျင်လောက် ရှိတယ်။ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေလည်း နှစ်ယောက်၊ သုံးယောက်လောက် ရှိတယ်။ ဟိုတစ်နေ့က တပ်ရင်းမှူး တစ်ဦး ဆုံးတယ်။ ကန်ပလက်ပွဲမှာလည်း တပ်ရင်းမှူးတစ်ဦး အကြီး အကျယ် ဒဏ်ရာရသွားတယ်။ ရမ်ချောင်း တိုက်ပွဲမှာလည်း ၁၃ ယောက်လောက် အသေအဆုံးရှိတယ်။ ဒီဘက် ရမ်းပန်း၊ ရမ်းချောင်း ရွှေတွင်း တူးတိုက်ပွဲမှာလည်း သူတို့ တိုက်ပွဲသုံးလေးခုပေါင်းရင် ၁၀ ယောက်လောက်ရှိမယ်။ အနောက်ဘက် မှာလည်း တောက်လျှောက် ကျဆုံးနေတာဆိုတော့ ၃၀ ဝန်းကျင်လောက် ရှိမယ်။”၁ဝ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲအတွင်း ဒေသခံ CDF တပ်ဖွဲ့ဘက်က ၁၄ ယောက် စစ်ကောင်စီဘက်က အယောက် ၃၀ ဝန်းကျင်လောက် ကျဆုံးခဲ့တယ်လို့ CDF က ထုတ်ပြန်ပါ တယ်။ စစ်ကောင်စီကတော့ ချင်းပြည်နယ်က တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထုတ်ပြန်တာမရှိသေးပါဘူး။

ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့ကစပြီး မင်းတပ်မြို့မှာ CDF အဖွဲ့နဲ့ စစ်တပ်တို့ သဘောတူညီထားတဲ့ ယာယီအပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးမှာ စစ်တပ်ဘက်က ချိုးဖောက်မှုတွေ ရှိလာတာကြောင့် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့က ပျက်ပြယ်သွားပါတယ်။ အဲဒီနောက် တိုက်ပွဲတွေ တစ်ကျော့ပြန်ဖြစ်နေတာပါ။ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ကန်ပလက်နဲ့ မင်းတပ်မြို့နယ်ထဲမှာရှိတဲ့ ကျေးရွာ ၂၀ ကျော်က ဒေသခံတွေ ဟာ တောတောင်တွေထဲ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရပါတယ်။ ချင်းပြည်နယ်ထဲက မင်းတပ်နဲ့ကန်ပလက်မြို့နယ်တွေထဲက တိုက်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်ထားတာတော့ မရှိသေးပါဘူး။

၂။ ဖားကန့်လမ်း အာဏာသိမ်းတပ် စစ်ကြောင်းကို KIA မိုင်းဖြင့် စောင့်ကြို တိုက်ခိုက်
2 August 2021

ဖားကန့် လမ်းမပေါ် နန့်ယားကျေးရွာ (Nam Ya Mare) မှ တက်လာသည့် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်အဖွဲ့ကို ယနေ့ နံနက် ၈ နာရီခွဲတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA က ကြားဖြတ်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ကျော်ပါ စစ်ကြောင်းကို ကပ်မှော်အုပ်စု နန့်တိန်း (Nam Tin Mare) နှင့် ပျားအုံ (Gat Noi Mare) ကျေးရွာ ၂ခုကြားရှိ ယုန်းတောင်(Yung Tawng) ကျေးရွာတွင် KIA တပ်မဟာ ၉ အောက် တပ်ရင်း (၄၄)အဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု နန့်တိန်းဒေသခံတစ်ဦးက KNG သတင်းဌာနကို ပြောဆိုခဲ့သည်။“စစ်တပ်က ဖားကန့် ဘက်ကို ပြန်တက်လာကြတာ ဟုတ်တယ်။ KIA က လမ်းမှာကြိုစောင့် ဝင်ပစ်တဲ့ သဘောပါ။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့နေရာက ယုန်းတောင်ကျေးရွာမှာရှိတဲ့ ဒညှင်းသီးခြံတစ်ခုနားမှာ ပစ်ကြတယ်လို့သိရတယ်။ KIA ကအရင်မိုင်းခွဲတိုက်ခိုက်တယ်လို့ သိရတယ်။ နောက်မှ လက်နက်ကြီးသံတွေပြန်ကြားရတယ်။ တိုက်ပွဲအချိန် တော်တော်ကြာ တယ်။ ဒါပေမယ့် အခုကပြန် ငြိမ်သွားပြီ” ဟု ပြောဆိုသည်။ စစ်ကောင်စီ စစ်ကြောင်းကို မိုင်းခွဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် စစ်တပ်ဘက်မှ ထိခိုက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း သူက ဆက်လက်ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဖားကန့်လမ်းတွင် လက်ရှိတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ပျားအုံ၊ ခွမ်ဆိုင်ဇွပ်နှင့် တံတားညီနောင် နေရာများတွင် ပြီးခဲ့သော ဇူလိုင်လ ကလည်း အာဏာသိမ်းစစ်တပ်နှင့် KIA တို့ကြား ၃ကြိမ်ထက်မနည်း တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ထို့သို့ မကြာခဏ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ဖားကန့်လမ်းတစ်လျှောက်တွင်ရှိသော ကျေးရွာ ၃ ခုမှ ဒေသခံ ၁၀၀ ကျော်သည် ဆိုင်းဖရာ ကျေးရွာတွင် စစ်ရှောင်အဖြစ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရဆဲဖြစ်သည်။

၃။ ဖာပွန်မြို့နယ်တွင် ၁ လအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကေအန်ယူ တိုက်ပွဲ ၁၃၄ ကြိမ်ဖြစ်ပွား
2 August, 2021

ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်မြို့နယ် ကေအန်ယူ တပ်မဟာ ၅ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ၊ မူတြော်ခရိုင်အတွင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ကေအန် အယ်လ်အေတို့ ၁ လအတွင်း တိုက်ပွဲပေါင်း ၁၃၄ ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ သြဂုတ် ၁ ရက်နေ့က ကေအန်ယူက သတင်းထုတ်ပြန် ထားပါတယ်။

ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့ မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲပေါင်း ၁၃၄ ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၈ ဦး အရှင်ဖမ်း မိကာ ၁၁၅ ဦးသေဆုံးပြီး ၁၀၁ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီရဲ့ ကား ၂ စီးပျက်စီးပြီး မြင်း ၂ ကောင်သေဆုံး ကာ ၄ ကောင်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့လက်အောက်ခံ နယ်ခြား စောင့်တပ် (BGF) တပ်ဖွဲ့တွေက ဒေသခံပြည်သူရဲ့ ကျေးရွာတွေထဲကို လက်နက်ကြီး ၂၅ လုံးပစ်ချခဲ့တဲ့အတွက် လူနေအိမ်နဲ့ ပြည်သူတချို့ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ သလို လူနေအိမ် ၅ လုံးကိုလည်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်။

နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲအတွင်း နယ်ခြားစောင့် (BGF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂ ဦး အလင်း ပြန်ဝင်လာပြီး ကေအန်အယ်လ်အေဘက်က ရန်သူ လက်နက် ၄ လက်သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သလို တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။ ၁ လတာ တိုက်ပွဲအတွင်း ဒေသခံပြည်သူပိုင် ပစ္စည်းနဲ့တိရစ္ဆာန်တွေကို စစ်ကောင်စီရဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက လုယက်ယူဆောင်တာတွေ အများကြီးရှိခဲ့တယ်လို့ ကေအန်ယူက သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ကစတင်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့တွေဟာ ကေအန်ယူ ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေမှာ စစ်အင်အားတိုးချဲ့တာ၊ စစ်ရေးလှုပ်ရှားတာ၊ တပ်စခန်းတည်ဆောက်တာတွေကြောင့် နေ့စဉ်တိုက်ပွဲ တွေ ဖြစ်ပွားနေတာပါ။

၄။ ကျောက်မဲမြို့နယ် အရပ်သား နေအိမ်(၂)လုံး TNLA မီးရှို့ဖျက်ဆီးဟု သတင်းထွက်ပေါ်
August 2, 2021

သျှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း ကျောက်မဲမြို့နယ် ချုံးသစ်ကျေးရွာ ကျောင်းခမ်းရပ်ကွက်ရှိ အရပ်သား နေအိမ် (၂)လုံးကို တအာန်း အမျိုးသား လွှတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့ (TNLA) က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သျှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်ဖွဲ့ (SSPP/SSA) ၊ တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားလွှတ် မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့ (TNLA)တို့ တပ်ပေါင်းစုတို့နှင့် သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကောင်စီ (RCSS/SSA )တို့ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ချုံသစ်ကျေးရွာအတွင်းရှိ အရပ်သားနေအိမ် (၂)လုံးကို TNLA စစ်သားများက မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲကြောင်း မိုင်းငေါ့ ဖက်သို့ စစ်ဘေးရှောင်ရောက်ရှိလာသူ တစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။“ (TNLA) တွေက ရွာထဲဝင်ပြီးတော့ အရပ်သားပြည်သူအိမ် (၂)အိမ်ကို မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်၊ သူတို့ ဘာကြောင့်မီးရှို့လဲဆိုရင် ဒီမတိုင်ခင် အစောပိုင်းက သူတို့ စစ်သားတချို့ ဆူးထောင် ချောက်တစ်ခုထဲကျသွားတာကို စိတ်ဆိုးလို့ ရွာသားတွေရဲ့အိမ်ကို မီးလာရှို့တာ”ဟု ၎င်း က သျှမ်းသံတော် ဆင့်ကို ပြောသည်။

အဆိုပါ TNLA စစ်သားမီးရှို့ဖျက်စီးခဲ့သည့် ချုံးသစ်ကျေးရွာ ကျောင်းခမ်းရပ်မှ နေအိမ်သည် ခြေတန်ရှည် ထရံကာ အိမ်မျိုး ဖြစ်ကြပြီးလက်ရှိတွင် TNLA စစ်သားများက ကျေးရွာတွင်းတပ်စွဲနေထိုင်ထားကြောင်း အဆိုပါရွာအနီးနေထိုင်သူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။“သူတို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးသွားတဲ့အိမ်က ထရံကာ သွပ်မိုးနဲ့ ခြေတန်ရှည်အိမ်ပါ၊ အခု လည်းရွာထဲမှာ ပလောင် စစ်သားတွေ တပ်စွဲထားပါတယ်၊ အရင်ကတော့ ဒီရွာနဲ့ ပတ်ပတ်လည်မှာက RCSS /SSA ရဲ့ နေရာ ဟောင်းပါ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်တော့ RCSS/ SSA က ဆုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်” ဟု အဆိုပါ အမျိုးသမီးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြော သည်။ အဆိုပါ TNLA စစ်သားမှ ရွာသားတို့နေအိမ်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ပက်သက်ပြီး TNLA ပြောခွင့်ရ ဗိုလ်မှူးကြီး မိုက်အိုက်ကျော်က အိမ်မီးရှို့တဲ့ ကိစ္စသည် ၎င်းတို့တပ်သားလုပ်ရခြင်းမဟုတ်ကြောင်းနှင့် လုပ်ကြံသည့်သတင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

၅။ တိုင်းရင်းသား တပ်များနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးလိုကြောင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်ပြော
1 August 2021

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အားလုံးကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဆက်ဆွေးနွေးရန် အာဏာသိမ်း၊ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း ပြောဆိုလိုက်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်းနိုင်ငံ တော် အာဏာကို သိမ်းယူထားသည့် ၆ လပြည့်ဖြစ်သည့် လူထုကို မိန့်ခွန်းပြောဆိုရာ၌ ထည့်သွင်း ပြောဆိုသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က “ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံတဲ့ ပြည်ထောင်စုကို ငြိမ်းချမ်းစွာတည်ဆောက် သွားကြဖို့ ကျနော် ပြောလိုပါတယ်။ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့လို့ ကြေညာထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းများမှ အပ မည်သည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းမဆို တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးဖို့ ကျနော် ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို တိုင်းရင်းသား ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒနှင့်အညီ တည်ဆောက်နိုင်ရန်၊ ရိုးသားသည့် နိုင်ငံရေးဖြင့် တည် ဆောက်ရန် တိုင်းရင်းသား ပြည်သူလူထုအားလုံးက ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်းပေးရန် အလေးအနက် မေတ္တာရပ်ခံပါသည် ဟု လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။ ၎င်း၏ စစ်တပ်အနေဖြင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဖွဲ့နှင့် လက်မှတ် ရေးထိုးထားသည့် တနိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (NCA) အပေါ်တွင်သာ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ထားပြီး တိုင်းရင်းသားတပ် အားလုံးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆက်ဆွေးနွေးလိုသည် ဟုလည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ခိုက်မှု အများဆုံး ဖြစ်ပွားနေသည့် ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA) ၏ သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေး တာဝန်ခံ၊ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက “တရားဝင် ပြောတာတော့ ကျနော် မကြားမိပါဘူး။ လူကြီးပိုင်း အတွင်းရေး ဆွေးနွေးတာ ရှိလားမသိပါဘူး။ ကျနော်တို့ တရားဝင်ရုံးစာနဲ့ ဆွေးနွေးတာ ဗဟိုကော်မတီက ဆွေးနွေး လောက်အောင် ပြောတဲ့အသံတွေ ကျနော် မကြားပါဘူး” ဟု ပြောသည်။ KIA သည် စစ်တပ်က အာဏာမသိမ်းခင် အချိန်ထိ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး ညှိနှိုင်းမှုအတွက် ၂ နှစ်ကြာ အပစ်ရပ်ထားခဲ့ပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် လူထုကို သွေးထွက်သံ ယိုဖြစ်အောင် လုပ်သည် ဟူသည့် အချက်ဖြင့် စစ်ကောင်စီကို ကချင်ပြည်နယ်အနှံ့ လိုက်လံ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်လျက် ရှိသည့် တိုင်းရင်းသားတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်များဖြစ်သည့် KIA ၊ MNDAA ၊ TNLA နှင့် AA တို့သည် လည်း စစ်ကောင်စီနှင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည် နယ်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနေပြီး တဖက် တွင်လည်း PDF လူငယ်များကို စစ်သင် တန်းများပေးလျက် ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်း အခြေစိုက်သည့် KNPP သည် လည်း PDF အဖြစ် အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ကရင်နီလူငယ်များကို စစ်သင်တန်း ပေးခြင်းအပြင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ခိုက် သည့် တိုက်ပွဲများတွင် ပူးတွဲစစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၊ ပူးတွဲ တိုက်ခိုက် ရေးများပါ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။

၆။ ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင် နှစ်ဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးမယ်လို့ CDF ပြော
August 2, 2021

ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆူရ်ခွာမြို့က ဖမ်းဆီးထားတဲ့ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနဲ့ ခရစ်ယာန်သင်းအုပ် ဆရာတစ်ဦးကို ကတိခံဝန်ချက်နဲ့ ပြန်လွှတ်ပေးမယ်လို့ ဟားခါး CDF အဖွဲ့က သြဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့ က ကြေညာချက်ထုတ်ပြီး ပြောလိုက်ပါတယ်။

ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီး Rev. Fr. Noel Hrang Tin Thang အနေနဲ့ ဆူရ်ခွာမြို့ကနေ ဟားခါးမြို့ကို ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဖို့နဲ့ CDFအဖွဲ့ရဲ့ သတိပေးချက်တွေကို လိုက်နာဖို့ စတဲ့အချက်နှစ်ချက်ပါတဲ့ ကတိခံဝန်လွှာကို လက်မှတ်ထိုးပေးရင် ပြန်လွှတ်ပေးမယ်လို့ CDFရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး Rev. Fr. Noel Hrang Tin Thang ကို ဘာသာရေး ဂိုဏ်းဃနကြောင့် ဖမ်းထားတာ မဟုတ်လို့ ဘာသာရေးမှိုင်းတိုက်တာ တစ်ဖက်သတ် မဟုတ်မမှန် သတင်းဖြန့်ဝေ တာတွေ မလုပ်ကြဖို့ CDF ထုတ်ပြန်ချက် မှာ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၈ ရက်နေ့က ဟားခါး CDF အဖွဲ့ သိမ်းပိုက်မီးရှို့ခဲ့တဲ့ ဆူရ်ခွာမြို့ရဲခန်းကို စစ်တပ်ကပြန်ရဖို့ ကြိုးပမ်းရာမှာ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးက ကူညီပံ့ပိုးပေးနေတယ် လို့ CDF အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ စွပ်စွဲ ထားပါတယ်။

ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးနဲ့ အသင်းအုပ်ဆရာတို့ကို စစ်တပ်က ခေါ်တွေ့နေတာကို သတင်းရထားတာ ကြောင့် ဖမ်းဆီးပြီး မေးမြန်းတဲ့အခါမှာ ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး၊ လုံခြုံရေးအရ သူတို့နှစ်ဦးကို ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းထားတယ်၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ စားသောက်နေထိုင်ရေးအတွက် ဂရုတစိုက် စီစဉ်ပေးထားတယ်လို့လည်း ဟားခါး CDF အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါ တယ်။ သူတို့နှစ်ဦးကို ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့က ဆူရ်ခွါမြို့ကနေ ဟားခါးမြို့ကို စစ်တပ်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့အသွား လမ်းမှာ ဟားခါး CDF အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

၇။ မိုင်းငေါ့ စစ်ရှောင်စခန်းတချို့ သောက်ရေ ခက်ခဲမှုရှိနေ
August 2, 2021

သျှမ်းမြောက် ကျောက်မဲမြို့နယ် မိုင်းငေါ့မြို့တွင်ရှိသော စစ်ရှောင်စခန်းတွင် အစားအသောက်များအပြင် သောက်ရေများပါ ခက်ခဲမှုရှိနေကြောင်း သိရသည်။

“ခုက မိုးရေကိုပဲ အဓိကထားနေရတယ်၊ သောက်ရေ သုံးရေ အားလုံးမိုးရေတွေပဲ၊ ချောင်းရေရှိပေမယ့် ခုချိန် မိုးရွာတော့ ချောင်းရေတက်ပြီး ရေတွေ မသန့်တော့ဘူး၊ စစ်ဘေးရှောင်တွေလိုပဲ ဒေသခံ တွေလည်း ရေအခက်ခဲရှိနေတယ်”ဟု မိုင်းငေါ့ စစ်ရှောင်များကို ကူညီနေသူတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကိုပြောသည်။ မိုင်းငေါ့မြို့တွင် စစ်ရှောင်စခန်း (၆)ခုခန့်ရှိနေပြီး အခြားကျေးရွာရှိ ဆွေမျိုးအိမ်များနှင့် ကျောက်မဲမြို့ပေါ်တို့တွင်လည်း သွားရောက်နေထိုင်သူများ ရှိနေကြောင်း၊ အများစုမှာ စားဝတ်နေရေးအခက်ခဲများ ဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။

“ကျောက်မဲမြို့ပေါ်မှာ သွားနေတဲ့သူ တချို့က စားဝတ်နေရေးအခက်ခဲဖြစ်နေကြတယ်၊ ဘာအလုပ်မှ မရှိဘူးလေ၊ အဲ့တော့ စစ်ရှောင်စခန်းမှာ ပြန်လာနေဖို့ ပြောလာတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒီမှာက လက်မခံသေးဘူး၊ ကျောက်မဲမှာက ကိုဗစ်တွေ အရမ်းများနေတော့ ကိုဗစ်ပိုးကူးလာမှာ စိုးရိမ်လို့ လက်မခံသေးတာပါ”ဟု အထက်ပါစစ်ဘေးရှောင်ကူညီသူက ပြောသည်။ ကျောက်မဲမြို့ ပုံဝိုးဒေသ နောင်သျှင်၊ ဟဲကွီ စစ်ရှောင်စခန်းမှ စစ်ရှောင်တချို့ နေရပ်ပြန်သွားပေမယ့် အများစုမှာ စစ်ရှောင်စခန်း တွင်သာ ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း သိရသည်။“တချို့ကတော့ နေရပ်ပြန်သွားကြပြီ၊ နောက်နှစ်အတွက် စိုက်ပျိုးရေးပြန် လုပ် ကြတာ၊ ခုကတည်းက မလုပ်ထားရင် နောက်နှစ် စားစရာမရှိတော့ဘူးလေ၊ အဲ့တာကို စိုးရိမ်လို့ ပြန်သွားကြတာပါ”ဟု စစ်ရှောင်များကို ကူညီနေသူ ဒေသခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။ သျှမ်းမြောက် မိုင်းငေါ့မြို့အပါအဝင် ကျောက်မဲမြို့နယ်တွင် စစ်ဘေးရှောင် (၅၀၀)ကျော် ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း၊ ယခုချိန်သည် လက်ဖက် ပေါ်ချိန်နှင့် တောင်ယာ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်ကြရသည့် ရာသီဖြစ်သည့်အတွက် နေရပ်သို့ပြန်ပြီး လုပ်ကိုင်စားသောက်နိုင်ရေး မျှော်လင့်နေကြကြောင်း သိရသည်။

၈။ ဝိုင်းမော် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်မှ ကျေးရွာများဘက်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်ခဲ့
3 August 2021

ဝိုင်းမော်မြို့ အခြေစိုက် အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ခလရ ၅၈ အဖွဲ့သည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသော်လည်း ယမန်နေ့ညက လက်နက်ကြီးများဖြင့် ကျေးရွာများဘက်သို့ ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်ခဲ့သောကြောင့် ဒေသခံများ ထိတ်လန့်ခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။

အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ဘက်မှ လက်နက်ကြီးများ ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး KIO ဗဟိုဌာန ပြန်ကြားရေတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက KNG သတင်းဌာနကို ယခုလို ပြောသည်။“KIA အနေနဲ့က သွားရောက်ပစ်ခတ်တာမရှိပါဘူး။ ၅၈ တပ်ရင်းကနေ အကြောက်လွန်ပြီး တစ်ဖက်သတ် ပစ်တဲ့ သဘော ရှိတယ်လို့ အကြောင်းကြားလာတယ်”ဟု ပြောဆိုသည်။

ယမန်နေ့ည သန်းခေါင်အချိန်တွင် KIA က လာရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိသော်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဂျေမောက် ကျေးရွာ (Je Mawk) ဘက်သို့ လက်နက်ကြီး အချက် ၂၀ ထက်မနည်း ပစ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံတစ်ဦးကလည်း KNG ကို ထပ်မံ ပြောသည်။ “တိုက်ပွဲဖြစ်တာလဲမဟုတ်ဘူး။ KIA ဘက်ကလည်း လာမပစ်ဘူး။ သူတို့ဘက်ကဘဲ KIA ရှိနိုင်တဲ့ဘက် ကို ဦးတည်ပြီး ရမ်းပစ်နေတာ။ မနေ့ညဆို လက်နက်ကြီးဘဲ အချက် ၂၀ လောက်ရှိတယ်။ သေနတ်သံတွေလည်းကြားရတယ်။ ပြည်သူတွေက ထိတ်လန့်ကြတယ်။ တစ်ချို့က တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်လို့ထင်ကြတယ်။ ဘာကြောင့် ပစ်တာလဲဆိုတာကို ကျနော်တို့ လည်း မသိရဘူး”ဟု ပြောဆိုသည်။ လက်နက်ကြီးများ ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ ထိခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ်မသိရသေးပါ။

၉။ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့အား မတရားအသင်းအဖြစ် NUG ကြေညာ
3 August, 2021

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီက ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ကို မတရားအသင်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ရဲ့ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဩဂုတ်လ ၂ နေ့စွဲနဲ့ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဟာ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ထပ်မံဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့က ကြေညာလိုက်တဲ့အပေါ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီး တုံ့ပြန်လိုက်တာပါ။ စစ်ကောင်စီရဲ့ လုပ်ရပ်ဟာမည်သည့်တည်ဆဲဥပဒေနဲ့မှ ကိုက်ညီမှုမရှိတဲ့အပြင် နိုင်ငံတော်ရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာကို အတင်းအဓမ္မ အကြမ်း ဖက်လုယူပြီး နိုင်ငံတော်နဲ့ နိုင်ငံသားတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေနဲ့ ရပိုင်ခွင့်တွေကို ဆိုးရွားစွာထိခိုက်စေဖို့ လုပ်ဆောင်တာဖြစ်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့အား မတရားအသင်းအဖြစ်ကြေညာလိုက်တယ်လို့ NUG တရားရေးဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

စစ်ကောင်စီက အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လအကြာမှာ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ထပ်မံဖွဲ့စည်းလိုက်သလို စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ကိုလည်း ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ပြီး ပြည်နယ်နဲ့တိုင်းတွေမှာလည်း ဝန်ကြီးဌာနတွေ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းကာ ဝန်ကြီး တွေခန့်အပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်နက်မဲ့ပြည်သူတွေကို နေ့စဉ်ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်နေတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ခေါင်းဆောင်တဲ့ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကလည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာထားပါတယ်။

၁၀။ ကမ်းထောင်းကြီးမြို့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွင် အရေးပေါ် စားနပ်ရိက္ခာလိုအပ်နေ
3 August, 2021

ရခိုင်ပြည်နယ် မြေပုံမြို့နယ် ကမ်းထောင်းကြီးမြို့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းမှာရှိတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်တွေ ကိုဗစ်ကာလ စားသောက်ရေး အခက်အခဲရှိနေပြီး ဆန်အပါအဝင် စားနပ်ရိက္ခာတွေ ပြတ်တောက်နေတာကြောင့် အရေးပေါ်ကူညီပေးဖို့ လိုအပ်နေတယ်လို့ ကူညီပေးနေတဲ့ ရက္ခဒါနဖောင်ဒေးရှင်းရဲ့ နာယက ဦးမောင်မြင့်သန်းက ပြောပါတယ်။

ရက္ခဒါနဖောင်းဒေးရှင်း နာယက ဦးမောင်မြင့်သန်းက “လက်ရှိစားဝတ်နေရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကိုဗစ်ကာလမှာ သွား လာလို့မရ ကြတော့ စစ်ဘေးရှောင်တွေမှာ အခက်အခဲ ရှိနေကြတယ်၊ အဓိကတော့ ဆန်ကအဓိက အခက်အခဲရှိနေတယ်။ အခုအချိန်မှာ ဘေးစီမံကရော အလှူရှင်တွေကရော ကိုဗစ်ကိစ္စကြောင့်မရောက်ကြဘူး။ မနေ့ကတော့ မြောက်ဦးဆရာတော်ဆီကနေ လှူထား တဲ့ ဆန်အိတ် ၄၀ လောက်ရောက်လို့ရှိတယ်၊ အဲဒီဆန်တွေက စစ်ဘေရှောင် ၈၀၀ ကျော်အတွက် ၁ ပတ်စာလောက်တော့ရမယ် ဆိုတော့ နောက်နေ့တွေအတွက် လိုအပ်နေသေးတာပေါ့၊ အခုကိုဗစ်ကာလမှာ စစ်ဘေးရှောင်တွေရဲ့ စားသောက် ရေး အများကြီး အခက်အခဲရှိ နေတာပေါ့” လို့ ပြောပါတယ်။ အဆိုပါ ကမ်းထောင်းကြီးစစ်ဘေးရှောင်စခန်းမှာ အိမ်ထောင်စု ၂၅၅ စုနဲ့ လူဦးရေ ၈၀၀ ကျော်ရှိကာ အမ်းမြို့နယ်နဲ့ မြေပုံမြို့နယ်တွေက ဒေသခံတချို့ လာရောက်ခိုလှုံနေထိုင်နေကြတာဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ကိုဗစ် ကာလမှာ စစ်ဘေးရှောင်တွေဟာ စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်နေတာကြောင့် အရေးပေါ်ကူညီပေးဖို့ လိုအပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုမရှိတာဟာ ၁ နှစ်ဝန်းကျင်ရှိလာ ပေမယ့် စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေ ၁ သိန်း ကျော်ဟာ အကြောင်းအမျိုး မျိုးကြောင့် မိမိနေရပ်ကို မပြန်နိုင်ဘဲ နီးစပ်ရာစစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေနဲ့ မြို့ပေါ်တွေမှာခိုလှုံနေ ထိုင်နေကြတယ်လို့ စစ်ဘေး ရှောင်တွေကို ကူညီပေးနေသူတွေထံက သိရပါတယ်။

၁၁။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်အရှေ့ဖက်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား
August 2, 2021

ကရင်နီပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ်အတွင်းက ဒေါမူကလားကျေးရွာ အရှေ့ဖက်ခြမ်းမှာ ကရင်နီတပ်မတော် (KA)၊ ကရင်နီ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့ နေ့လည် ၁၁ နာရီကျော် အချိန်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

“သူတို့နယ်ကျော်လာလို့ပစ်တာ သူတို့အင်အား ၈၀ ကျော်လောက်ရှိမယ်။ ဒီမနက် ၁၁ နာရီခွဲလောက်မှာပစ်တယ် ၂၀ မိနစ် လောက်ပဲရှိတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်တာက ၁၁ နာရီခွဲလောက်မှာဖြစ်တာ ဒါပေမယ့် ၁၂ နာရီကျော် ၁ နာရီထိတော့ ပစ်နေတာရှိတယ် သူတို့ ဘာပစ်နေတာလဲတော့မသိဘူး။ သူတို့ အဲ့နေရာမှာပဲ ရှိသေးတယ်လို့ယူဆရတယ် ဒီမှာက စစ်ဘေးရှောင်တွေရှိတယ် အခု လိုဖြစ်တော့ သူတို့ပိုပြီးကြောက်လန့်တယ်။ ဒီဖက်မှာကစစ်ဘေးရှောင် တစ်ထောင်လောက်ရှိတယ်”လို့ ကရင်နီ တပ်မတော် မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်) ကို ပြောပါတယ်။ စစ်ကောင်စီဖက်က နယ်မြေကျူးကျော်ရာမှ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ ရပြီး အဆိုပါ နှစ်ဖက်ပစ်ခတ်မှုက မိနစ် ၂၀ သာကြာမြှင့်ခဲ့သလို စစ်ကောင်စီဖက်က လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်အသုံးပြုပြီး တစ်ဖက်သတ် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

“ရွာရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃ မိုင်အကွာလောက်ရှိမယ် ခုတော့ လက်နက်ကြီးသံ တစ်ချက်တစ်ချက်ကြားတယ်။ စစ်ကောင်စီ အင်အားက ၁၀၀ လောက်ရှိမယ် ခြေလျင်နဲ့သွားတာ အရှေ့ဖက် တောင်ပေါ်ကိုတက်သွားတာပါ” လို့ ဒေသခံတစ်ဦးကလည်း ပြောပါတယ်။ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းရှိရာသို့ ဦးတည်ပြီး နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်လောက်မှာ ခြေလျင်ဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၁၀၀ ကျော်က လှည့်လည်သွားလာရာမှ နယ်မြေကျူးကျော်မှုကြောင့် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားရပြီးလက်ရှိမှာလည်း တပ် ဆုတ် မှု မရှိသေးဘဲ ပစ်ခတ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

၁၂။ နှီးပဒေါအုပ်ချုပ်ရေးမှူးပစ်သတ်ခံရမှု ရွာသား (၇) ဦးကို ဖမ်းဆီးထားပြီး အချို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရဟုဆို
August 2, 2021

မုဒုံမြို့နယ် နှီးပဒေါကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး လုပ်ကြံပစ်သတ်ခံရမှုအပေါ် သံသယရှိသူ ၇ ဦး ကို အာဏာပိုင်များ ဖမ်းဆီးထားပြီး ရွာသားအချို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရကြောင်း နီးစပ်သူများက ဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင် ၃၀ ရက် ညနေပိုင်းက ဆိုင်ကယ်ဖြင့် အိမ်သို့ရောက်ရှိလာသည့် အမည်မသိ သေနတ်သမားနှစ်ဦး ပစ်ခတ် သဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး နိုင်မန်း သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ယခင်ရန်ညှိုးရှိသည်ဆိုသည့် ကျေးရွာမီးလင်းရေး ကော်မတီ ဝင် နိုင်စိုးခိုင်နှင့် နိုင်နိုးတို့ ၂ ဦးကို အာဏာပိုင်များ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသည်ဟု နီးစပ်သူ ရွာသားတစ်ဦးက မွန်သတင်း အေဂျင်စီသို့ ပြောသည်။“မီးလင်းရေးကော်မတီဝင်ထဲက နိုင်စိုးခိုင်နဲ့ နိုင်နိုးတို့ ၂ ယောက်ကို လာဖမ်းသွားတယ်၊ နိုင်နိုး အသက်ကြီးပါပြီ ထောင်ကထွက်လာတာလည်း မကြာသေးဘူး၊ ဟိုတစ်နေ့ညက ဖမ်းသွားပြီးတော့ ဘယ်မှာ ထားထားသလဲ ဆိုတာ သတင်းမကြားရသေးဘူး”ဟု အဆိုပါ နှီးပဒေါကျေးရွာသားက ဆိုသည်။ ထို့အပြင် ယခင် NLD အစိုးရလက်ထက် က ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည်လည်း အဝေးတစ်နေရာသို့ တိမ်းရှောင်နေရပြီး ၄င်းနှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည့် ကျေးရွာပရဟိတလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူ လူငယ် ၅ ဦးကိုလည်း ထပ်မံဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း ၄င်းက ဆက်ပြောသည်။

“အမန်း (နိုင်မန်း) က ဟိုးအရင်ကလည်း တစ်ခါ သေနတ်နဲ့ ပစ်ခံထိခဲ့ပြီးပြီ၊ ကံကောင်းလို့ သူမသေခဲ့တာ၊ သူအခု အာဏာရ လာတာ ၆ လတောင်မပြည့်သေးဘူး၊ မထင်ရင်မထင်သလို ညသန်းခေါင်အချိန် သူများအိမ်တက်၊ တံခါးခေါက် အတင်းဖွင့်ခိုင်း ပြဿနာလိုက်ရှာတဲ့ ဥက္ကဌမျိုး၊ အခုတလော တရွာလုံးနဲ့ အာဏာရှင် သူတစ်ယောက်ပဲဖြစ်နေတော့ သူအသတ်ခံရတဲ့ကိစ္စကို လွယ်လွယ်နဲ့ ဖော်ထုတ်နိုင်မယ်မထင်ဘူး၊ ဘယ်သူမှလည်း သူ့ဘက်ကိုရပ်တည်ပြီး သတင်းပေးကြမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ယူဆ တယ်၊ အခု သေသွားတဲ့ဥက္ကဌ နိုင်မန်းနဲ့ မတည့်သူ ရွာတဝက်ကျော်လောက် ရှိမှာပါ”ဟု နှီးပဒေါရွာသား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ ဝင်ဟောင်းတစ်ဦဂက ယူဆသည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နစကကောင်စီ အသစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည့် ရပ်ကွက်ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တော်တော်များကို အမည်မသိသေနတ်သများ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများ နိုင်ငံတဝန်း မကြာခဏဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိကြောင်း၊ ထို့အတူ မွန်ပြည်နယ်မှ ရပ်ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၅ ဦးထက်မနည်းလည်း လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံ၍ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။

၁၃။ မိုးမောက်မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ရပ်ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရ
2 August, 2021

ကချင်ပြည်နယ် မိုးမောက်မြို့နယ်မှာ သြဂုတ် ၁ ရက် နေ့ည ၉ နာရီခွဲလောက်က မိုးမောက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနဲ့ ရပ်ကွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ခံရတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

သေနတ်ပစ်ခံရသူ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှာ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး ကြေးနန်း ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ပြန်လိုက်ပို့စဉ် အပစ်ခံရတာလို့ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ “မိုးမောက်မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးကျော်ဆွေက ရပ်ကျေး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံတာအပြန်မှာ သေနတ်နဲ့ပစ်ခံရတာ၊ ဘယ်သူပစ်လဲတော့မသိဘူး။ အချက်ရေအတော်များတယ်၊ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ယောက်လည်း ထိတယ်။”အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးကျော်ဆွေဟာ မိုးမောက်မြို့နယ်မှာ မေလက စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ယခင်က ရန်ကုန်တိုင်း လှိုင်သာယာမြို့နယ်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့ သူဖြစ်တယ်။

သေနတ်ပစ်ခံရသူ နှစ်ဦးကို ဗန်းမော်မြို့နယ် စစ်ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ခဲ့စဉ် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးကျော်ဆွေဟာ လမ်းမှာ သေဆုံးသွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

၁၄။ KNU ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာန အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောတီးတူ ကွယ်လွန်
July 31, 2021

ကေအဲန်ယူ-ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းရေးမှူး ပဒို စောတီးတူ ၇၂နှစ်သည် ယနေ့ (ဇူလိုင် ၃၁ရက်) နံနက် ၉း၅၂နာရီအချိန်တွင် သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည် ဟု နီးစပ်သူများက ပြောသည်။“ဒီမနက်ပဲ ဆုံးသွားတာ။ သွေးတိုးရောဂါနဲ့ဆုံးသွားတာ။ သူက သွေးတိုးရောဂါကော၊ ဆီးချို ရောဂါကော အခံရှိတာကြာပြီး။ ကိုဗစ်နဲ့ဆုံးတာတော့ မဟုတ်ဘူး။”ဟု ကေအဲန်ယူ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးမှ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ကေအိုင်စီသို့ ပြောသည်။

KNU ဗဟိုအမြဲတမ်းကော်မတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ပဒိုစောတီးတူသည် ၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် ကရင့်တော်လှန်ရေးထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(ကေအဲန်အယ်လ်အေ) တွင် တပ်သားအဆင့်မှ ဗိုလ်မှူး ရာထူး အထိ အဆင့်ဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကေအဲန်ယူ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ တာဝန်ပေးခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ ပဒိုစောတီးတူ ကွယ်လွန်ချိန် တွင် ဇနီးဖြစ်သူ နော်ဆဲဆဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

၁၅။ အမ်းမြို့နယ်တွင် ယာဉ်ပေါ်ညအိပ်နေသည့် ယာဉ်မောင်း ၁ ဦး ဓားဖြင့်အခုတ်ခံရပြီးသေဆုံး
August 1, 2021

အမ်းမြို့နယ်၊ မဲလက်မောင်းကျေးရွာအနီးတွင် ကားပျက်၍ ညအိပ်နေသည့် ယာဉ်မောင်း ၁ ဦးနှင့် ယာဉ်နောက်လိုက် ၁ တစ်ဦး တို့မှာ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့ ညအချိန်တွင် ဓားဖြင့် အခုတ်ခံရပြီး ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူသေဆုံးသွားကြောင်း အမ်းမြို့နယ် ရဲစခန်း မှ သိရသည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်မှာ စစ်တွေကနေ တောင်ကြီးသို့ ကြက်ဥဝယ်ယူရန်သွားသည့် ကြံတိုင်းအောင်ယာဉ်လိုင်းမှ ယာဉ် မောင်းနှင့် ယာဉ်နောက်လိုက်တို့ ၂ ဦးမှာ စစ်တွေ-အမ်း ကားလမ်းရှိ မိုင်တိုင်အမှတ် ၁၇/၁၈ ကြား အရောက်တွင် မောင်းနှင် လာသည့်ယဉ်မှာပျက်သွားသဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်သော်လည်း မပြီးသေး၍ ယာဉ်ပေါ်၌ ညအိမ်နေကြစဉ် အမည်မသိလူ ၂ ဦးမှ ဓားဖြင့်တက်ခုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမ်းမြို့နယ်ရဲစခန်းမှ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောသည်။

“သန်းစိုးအောင် ပြောပြချက်အရေတော့ သူတို့နှစ်ဦးဟာ အိပ်နေကြပေါ့။ ဒရိုင်ဘာနဲ့ သူနဲ့နှစ်ယောက်။ အဲဒီမှာ သန်းစိုးအောင် ကို ဓားနဲ့အရင်ထိုးတယ်။ လူနှစ်ယောက်တက်လာပြီးတော့။ သူထကြည့်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ ရဲဝင်းအောင် ကိုလည်း လူတစ် ယောက်က ဓားနဲ့ခုတ်နေတာပေါ့။”ဟု ပြောသည်။ ဓားဖြင့် အခုတ်ခံရသည့်အတွက် ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူ ရဲဝင်းအောင်၊ အသက် ၃၁ နှစ်၊ (ဘ) ဦးမောင်ဝင်းမှာ ယာဖက်ပါး ၈ လက်မခန့် ပြတ်ချဒဏ်ရာဖြင့်သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး ယာဉ်နောက်လိုက်ဖြစ်သူ သန်းစိုးအောင် အသက် ၂၉ နှစ် (ဘ) ဦးမောင်ချင်းမှာ ဝဲဘက်ရင်ဘတ်တွင် ထိုးသွင်းဒဏ်ရာ ၁ ချက်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမ်းမြို့နယ်ရဲစခန်းမှ သိရသည်။

အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကြောင့် အမ်းမြို့နယ်ရဲစခန်း၌ ပုဒ်မ ၃၀၂/၃၂၄/၁၁၄ ဖြင့်အမှုဖွင့်လှစ်ထားပြီး တရားခံကို စုံစမ်းဖော်ထုတ် လျှက်ရှိကြောင်းလည်း သိရသည်။

၁၆။ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ပြန့်ပွားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်ဆောင်မှုအပေါ် KNDF ကန့်ကွက်
3 August, 2021

ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ မပြန့်ပွားအောင် ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ရေး ပြည်သူတွေက ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေကို စစ်ကောင်စီတပ်က အဓမ္မ ဖြုတ်ခိုင်းနေတဲ့အပေါ် အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်း ကရင်နီ အမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

လွိုင်ကော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာနဲ့ရပ်ကွက်တွေမှာ ပြည်သူတွေကကိုယ်ထူကိုယ်ထတည်ဆောက်ထားတဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ရေး ရေးဂိတ်တွေကို အတင်းအဓမ္မ ဖြုတ်ချစေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်တာဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက်ပြန်ပွား ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီဘက်က ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်ဆောင်တာဖြစ်ပြီး ပြည်သူလူထုအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုဖြစ် ကြောင်းလည်း ဖော်ပြပါတယ်။

ကရင်နီပြည် (ကယားပြည်နယ်အတွင်း) စစ်ကောင်စီတပ်တွေက လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆိုနဲ့ ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွေမှာ တပြည် နယ်လုံးအတိုင်းအတာနဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း၊ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ ဩဂုတ်ကနေ အောက်တိုဘာလ အထိ အပစ်ခတ်ရပ်စဲမယ်လို့ ကြေညာထားပေမယ့် လက်တွေ့မှာ အဲဒီကြေညာချက်နဲ့ဆန့်ကျင်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်းလည်း ပြောပါ တယ်။ KNDF ပြောခွင့်ရသူတဦးက “ကျနော်သိသလောက်ကတော့ ဖရူဆိုကနေ စစ်ကြောင်းတကြောင်း ဟိုယာ၊ ဘီယာဘက်ကို တက်လာဖို့ရှိတယ်။ တဖက်ကလည်း လိုဘာခို- ခူးပရာကနေတကြောင်း နှစ်ကြောင်း အဲနားဘက်ရွာကို ထိုးစစ် ဆင်ဖို့ရှိနေတယ်”လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီရဲ့ ထိုးစစ်ဆင်မှုတွေမှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက် ပြန့်ပွားစေမှုတွေကို အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်းနဲ့ ပြည်သူတွေကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက် နေမှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံတိုက်ခိုက်သွားမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

၁၇။ ကိုဗစ် တတိယလှိုင်းအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်မှ သေဆုံးသူ ၂၀၀ ကျော်ရှိ
2 August 2021

ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းတွင် ပိုးကူးစက်မှု တနေ့ထက်တနေ့ များပြားလာနေသလို မေလ ၂၅ ရက်မှ သြဂုတ်လ ၁ ရက်အထိ ပိုးကူးစက်သူ ၃၀၀၀ နီးပါးရှိကာ သေဆုံးသူ ၂၀၁ ဦး ရှိကြောင်း ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ စာရင်း များအရ သိရသည်။ သေဆုံးမှု အများဆုံး မြို့နယ်များမှာ စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ တောင်ကုတ်နှင့် သံတွဲမြို့နယ်တို့မှ ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် အတွင်း ကုသမှု ခံယူနေသူပေါင်း ၁၀၀၀ နီးပါး ရှိကြောင်းလည်း ပြည်နယ်အစိုးရက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရ အနေဖြင့် လက်ရှိ အချိန်တွင် ပြည်နယ်အတွက် တရုတ် အစိုးရထုတ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၉ သောင်း ကျော် ခွဲတမ်း ရရှိထားမှုအား ယမန်နေ့ (သြဂုတ်လ ၁) ရက်က စတင်ကာ ထိုးပေးနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သယံဇာ တဝန်ကြီး ဦးသန်းထွန်း က ပြောသည်။ ဦးသန်းထွန်းက “ကိုဗစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လက်ရှိအခြေအနေမှာတော့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စပြီး တပြည်နယ်လုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဆေးထိုးပေးနေပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ စစ်ဘေးရှောင် စခန်းတွေမှာလည်း Mask တွေ၊ လက်သန့်ဆေးတွေ ထောက်ပံ့ ပေးဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်”ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။ လူဦးရေ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိသည့် မြောက်ဦး မြို့နယ် တိမ်ညိုစစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွင် လက်ရှိကိုဗစ်ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ၏ ကူညီထောက်ပံ့ မှုမှာ မဖြစ်စလောက်သာရှိပြီး ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးစနစ်ဖြင့် ကိုဗစ်ကို ရင်ဆိုင်နေကြောင်းစခန်းတာဝန်ခံ ဦးစိုးနိုင်က ပြောသည်။

ရခိုင်တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များ အစည်းအရုံး (REC) မှ အတွင်းရေးမှူး ကိုဇော်ဇော်ထွန်း က ကိုဗစ်ရောဂါနှင့် ပတ် သက်ပြီး ပြည်နယ်အတွင်း ကူးစက်မှု များပြားလာနေသလို သေဆုံးမှုမှာလည်း တိုးလာနေသည့်အတွက် အလွန်စိုးရိမ်စရာကောင်း ကြာင်း ပြောသည်။“အခု အခြေအနေက ရခိုင်မှာ တောရော၊ မြို့ပါ အိမ်တိုင်းလိုလိုမှာ ကိုဗစ်ပိုးကူးစက်ခံနေရတဲ့ သဘောရှိ တယ်။ မနေ့က တရက်တည်းမှာ၂၄ ယောက်အထိ သေဆုံးတာ ရှိတယ်။ အဲဒီအတွက် အစိုးရဘက်ကလည်း သတင်း အချက် အလက်ကို ပွင့်လင်းမြင်သာဖို့လိုသလို လူထုအနေနဲ့ မပေါ့ဆဖို့ လိုတယ်”ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။ ပြည်နယ် အစိုးရအနေ ဖြင့် အောက်ဆီဂျင် လုံလောက်မှု ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း အောက်ခြေ ဆေးရုံများတွင် အောက်ဆီဂျင် ရရှိမှု အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်သလို အာဏာပိုင်များ၏ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ၊ အရေးပေါ် ကိုဗစ်လူနာများကို ကုသရာတွင် လည်း ကျွမ်းကျင် ဝန်ထမ်းများလိုအပ်နေသည်ကို ကြားသိနေရကြောင်း ကိုဗစ်အရေးလည်း ဆောင်ရွက်နေသူ ကိုဇော်ဇော်ထွန်း က ဆိုသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရုတ် အစိုးရထုတ် ကိုဗစ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ၃ သန်းကို ပြည်နယ်နှင့် တိုင်း အလိုက် ခွဲဝေချထားပေးကြောင်း သိရသည်။

၁၈။ တန့်ယန်းမြို့နယ် ကျောက်မီးသွေးတိုးချဲ့တူးဖော်ရန် စီစဉ်နေ
July 30, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့နယ် နားဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စု တက်လျက်ကျေးရွာတွင် ကျောက်မီးသွေး တိုးချဲ့ပြီး တူးဖော် ရန် ကုမ္ပဏီ က ဒေသခံများကို လာရောက်စည်းရုံးနေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ ထို့ကြောင့် တန့်ယန်းမြို့နယ် နားဟုတ်ကျေးရွာ အုပ်စု တက်လျက်ကျေးရွာ တွင် ကျောက်မီးသွေးတိုးချဲ့ တူးဖော်ရန် အတွက် မေ (၇)ရက်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ဥက္ကဌ က ပြည်သူ များကို စည်းဝေးခေါ်ကာ ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခွင့် သဘောတူညီကြောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခိုင်းကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ထိုအစည်းဝေးတွင် ပြည်သူ (၁၅) ဦးတက်ရောက်ခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

ပြည်သူများကို အဓမ္မ လက်မှတ်ထိုးခိုင်းခဲ့ပြီး ပြည်သူ (၄) ဦးက လက်မှတ်ထိုးခဲ့ရကြောင်း၊ ကျန်ရှိသူများကို လက် မှတ် အတု လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်းလည်း အစည်းအဝေး တက်သည့် တန့်ယန်းဒေသခံ တစ်ဦးကပြောသည်။“ မေလ ၇ ရက်က သူစည်းဝေး ခေါ်တယ်။ စည်းဝေးမှာက ကျနော်တို့လယ်ထဲမှာ ကျောက်မီးသွေးတူးဖို့ပြောတယ်။ အဲ့ဒါသဘောတူဖို့ လက် မှတ်ထိုးခိုင်းတာ။ အဓမ္မနဲ့ထိုးခိုင်းလိုက်တာ (၄) ယောက်တော့ထိုးပေးလိုက်ရတယ်။ ကျန်တဲ့ (၁၁)အတွက်ကို သူတို့ လက် မှတ်အတုလုပ်ပြီး ထိုး လိုက်တယ် ” ဟု တန့်ယန်းမြို့ ဒေသခံတစ်ဦးကပြောသည်။ ထိုကျေးရွာအုပ်စု ဥက္ကဌသည် ပြည်သူများက တင်မြှောက်ထား သော ကျေးရွာအုပ်စု ဥက္ကဌ မဟုတ်ကြောင်း နားဟုတ်ရွာခံတဦးကပြောသည်။

ကုမ္ပဏီများမှာ လက်ရှိတွင် နာဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စု တက်လျက်ကျေးရွာတွင် ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်နေပြီး ပိန်းမုံကျေးရွာ၊ ဝမ်းကောင်း၊ ဝမ်းလုံ နှင့် မန်းကျောင်း ကျေးရွာတို့တွင် တိုးချဲ့တူးဖော်ရန်အတွက် ပြည်သူများထံသဘောတူ လက် မှတ် တောင်း ခဲ့ကြောင်းသိရသည်။“ ကျနော်တို့ SNLDပါတီ၊ SSPP/SSA နဲ့ ပြည်သူစစ်တွေမှာ သူတို့လာမတူးဖို့ စာတင်ထားတယ်။ စစ်ရေးနိုင်ငံရေးမကောင်းတော့ ပြည်သူကတော့ အစစရာရာ စိုးရိမ်မှုများနေတာပဲ။”ဟု တန့်ယန့်မြို့နယ် နားဟုတ်ကျေးရွာ အုပ်စုတွင်နေထိုင်သည့် အမျိုးသားတဦး ကပြောသည်။ ယခု ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ချင်သည့်နေရာသည် နမ့်ပန်ချောင်းဦး ဒေသဖြစ်သောကြောင့် ချောင်းရေပျက်စီးသွား မည်ကိုလည်း ဒေသခံများက စိုးရိမ်နေကြသည်။ တန့်ယန်းမြို့နယ်အတွင်းတွင် ကျောက်မီးသွေးကုမ္ပဏီ၊ ရာဘာကုမ္ပဏီများမှ ရပ်ရွာလယ်ယာမြေများအား အဓမ္မသိမ်းပိုက် ဝယ်ယူခြင်း၊ ဒေခံများ မွေးမြူရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ သောက်သုံးရေ အတွက်အားကိုးအားထားရသည့် ရေထွက်ဦးများ သိမ်းပိုက် ဖျက်ဆီး နေသည့် ပြသနာ များ ၁၀ စု နှစ်ချီ ရှိလာနေသည်။

၁၉။ တောင်ကြီးမြို့ ဈေးဝယ်ကဒ်မပါဘဲ အပြင်ထွက်သူများ ရိုက်ခံရ
July 30, 2021

သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတောင်ကြီးမြို့ ဈေးဝယ်ကဒ်ပြားမပါဘဲ အိမ်ပြင်ထွက်သူများကို စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံရဲများ က တုတ်ဖြင့်ရိုက်ကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည်။

တောင်ကြီးမြို့ ဇူလိုင်း ၃၀ မြို့မဈေးရှေ့တွင် ဈေးဝယ်ကဒ်ပြားမပါဘဲ ထွက်လာသူများကို ရဲများက စစ်ဆေးပြီးရိုက်နှက်မှု ပြု လုပ်ခဲ့ကြောင်း တောင်ကြီးမြို့ရိုက်ခံခဲ့ရသည့် အမျိုးသမီးတဦး ကပြောသည်။“သူတို့ ocean ရှေ့မှာစစ်နေတာ။ ကဒ်ပြား မပါသွားတဲ့သူတွေကို တုတ်နဲ့ရိုက်တာ။ ၃ ချက်လောက်အရိုက်ခံလိုက်ရတယ်။ တင်ကိုရိုက်တာပါ”ဟု ရိုက်ခံရသည့် အမျိုးသမီး ကပြောသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် ကိုဗစ်- ၁၉ ကူးစက်မှုမြင့်မားလာသောကြောင့် Stay at home သတ်မှတ်ထား သည့် မြို့ဖြစ်ပြီး တစ်အိမ်လျှင်ဈေးဝယ်ခွင့် ကဒ်ပြားဖြင့် အပြင်ထွက်ခွင့်ရှိကြောင်းသိရသည်။

“ ဒီမှာ Stay at home ဆိုတော့။ ဘယ်နေ့ကစစစ်နေလည်းတော့ ကျမတိုအသေချာမသိဘူး။ သူငယ်ချင်တွေပြောတာတော့ Stay at home သတ်မှတ်ကတည်းက စစ်နေတယ်လို့ပြောတယ်” ဟု အထက်ပါ တောင်ကြီးမြို့ဒေသခံတဦးက ပြောသည်။ သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှုနှုန်းမြင့်တက်လာပြီး သေဆုံးသူလည်း နေ့စဉ်ရှိနေသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ် နှင့် ရပ်စောက်မြို့နယ်တို့ကို Stay at home အနေဖြင့် ဇူလိုင် ၂၅ နေ့ စစ်ကောင်စီလက်အောက် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

၂၀။ စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်သော ဆရာမ ဒေါ်လငန်လွမ်းနော အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာ
August 5, 2021

စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒဖော်ထုတ်ရင်း ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရသော ကချင်ပြည်နယ် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်မှ မူလတန်းကျောင်း အုပ်ဆရာမကြီး ဒေါ်လငန်လွမ်းနော ယနေ့ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ “ဆရာမကြီး ပြန်လွှတ်လာ လို့ အရမ်းဘဲ ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီမနက်ပိုင်းလွှတ်တဲ့ထဲ ပါလာတယ်” ဟု ဆရာမနှင့်နီးစပ်သူ တစ်ဦးက KNG ကို ပြောသည်။ မြစ်ကြီးနား အကျဉ်းထောင်မှ ဆရာမကြီး လငန်လွမ်းနောအပါအဝင် အခြားသော ပညာရေးဝန်ထမ်းများ စုစုပေါင်း (၈) ဦး လွတ်မြောက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည့် အကျဉ်းသားအချို့ လွတ်ပေး မူနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အားမေးမြန်း ရာ ယခုလိုပြောသည်။“သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်အတိုင်းပြည့်မှီလို့ ပြန်လွှတ်ပေးခြင်းဖြစ်တယ်”ဟု စစ်ကောင်စီ ခန့် မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးမင်းခိုင်ဝင်းက ပြောသည်။

ဆရာမ လငန်လွမ်းနောသည် ဆဒုံးမြို့နယ် အ.မ.က ဂူခန်ကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဖြစ်ပြီး ပြီးခဲ့သည့်ဖေဖော်ဝါရီလ၂၇ ရက်နေ့က စစ်အာဏာရှင်စနစ် ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြနေချိန် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။

၂၁။ စစ်ကောင်စီ ခြောက်လအကြာမှာ အိမ်စောင့်အစိုးရလို့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း
August 1, 2021

စစ်တပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ကို ခြောက်လ အကြာ သြဂုတ်လ ၁ ရက် ဒီနေ့မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အိမ်စောင့်အစိုးရ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက် တယ်လို့ စစ်ကောင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။ အဲဒီအိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့မှာ ဝန်ကြီးချုပ်အနေနဲ့ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်မှာဖြစ်သလို ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စစ်ကောင်စီ ဒုတိယ ဥက္ကဌ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စု ရှေ့နေချုပ်နဲ့ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးတို့ ပါဝင်မယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

နိုင်ငံတော်တာဝန်တွေကို ပိုပြီးလျင်မြန်ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တိုင်းဒေသကြီး (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီတွေကိုလည်း တိုင်းဒေသကြီး (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ သက်ဆိုင်ရာဌာနတွေ အလိုက် ဝန်ကြီးတွေ ခန့်အပ်သွားမယ်ဆိုပြီး ဒီနေ့ နောက်ဆတ်တွဲ ထုတ်ပြန်ချက်တွေထဲမှာ ပါဝင်တယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ တွေကို လည်း တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

၂၂။ မွန်ပြည်နယ်တွင် နေ့စဉ် လူ ၁၀၀ ခန့် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါဖြင့် သေဆုံးနေ
3 August, 2021

မွန်ပြည်နယ်မှာ တစ်ရက်ကို ကိုဗစ်-၁၉ အတည်ပြုလူနာ ၁၀၀ နီးပါး သေဆုံးနေတယ်လို့ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ သုသာန်တာဝန်ရှိသူတွေက ဒီဗွီဘီကို ပြောပါတယ်။ ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာ သေဆုံးမှုဟာ ဇူလိုင် နောက်ဆုံးအပတ်မှာ အနည်း ငယ် ကျဆင်းလာခဲ့ပေမယ့် သြဂုတ် ၁ ရက်နေ့ကစပြီး သေဆုံးမှုနှုန်း ပြန်လည် မြင့်တက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

သြဂုတ် ၁ ရက်နေ့စကပြီး မွန်ပြည်နယ် မြို့နယ် ၁၀ မြို့နယ်မှာ တစ်ရက် ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာ ၁၀၀ နီးပါး သေဆုံးနေတာ ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့နယ် တစ်ခုတည်းမှာပဲ သေဆုံးသူ တစ်ရက် ကိုဗစ်လူနာ ၅၀ နီးပါးရှိတယ်လို့ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ ကိုဗစ်လူနာ သေဆုံးမှုတွေထဲမှာ ဆေးရုံမှာ တက်ရောက်ကုသရင်း သေဆုံးနေတာထက် နေအိမ်မှာ ကုသရင် သေဆုံးသူတွေ ပိုတိုးလာနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သေဆုံးသွားတဲ့ ကိုဗစ်လူနာတွေကို မော်လမြိုင်က ဗမာသုသာန်တစ်ခုတည်းမှာပဲ တစ်ရက်ကို လူနာ ၄၀ လောက် မီးသင်္ဂြိုဟ် ပေးနေရတယ်လို့ သုသာန်တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီရဲ့ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနကတော့ သြဂုတ် ၃ ရက်နေ့ထိ မွန်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးမှာ သေဆုံးသူ ၅၀၀ ကျော်သာ ရှိသေးတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

၂၃။ ရခိုင်တွင် အောက်ဆီဂျင်မလုံလောက်၍ ပြည်မကို အားကိုးနေရသည်ဟု ပြည်နယ်စစ်ကောင်စီပြော
August 1, 2021

ရခိုင်တွင် လိုအပ်သည့်အောက်ဆီဂျင်ကို လက်ရှိတွင် ပြည်နယ်အတွင်းမရရှိသေးသည့်အတွက် ပြည်မမှ အောက်ဆီဂျင်များကို အားကိုးနေရကြောင်း ရခိုင်ပြည်နယ်စစ်ကောင်စီ သတင်းပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဦးလှသိန်းက ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့ မီဒီယာ များနှင့်တွေ့ဆုံစဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိ ရခိုင်ပြည်တွင် အောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်မှုအပိုင်း၌ မြို့နယ်တချို့အပါအဝင် အမ်း နှင့် စစ်တွေရှိ တပ်ဆေးရုံများမှ တစ်ရက်လျှင် ၄၀ လီတာအိုး ၁၅၀ ခန့်သာ ထွက်ရှိနေသေးသည်ဟု ဦးလှသိန်း ကပြောသည်။“မကြာခင်က သံတွဲမှာ တရက်ကို ၄၀ လောက်ထွက်ခဲ့သေးတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုတော့ ရေမြှုပ်သွားတဲ့အတွက် မထွက်သေး ဘူး၊ စစ်တွေဆေးရုံတစ်ခုတည်းက တရက်ကို အလုံး ၁၅၀ သုံးနေရတယ်။ ရခိုင်ပြည် နယ်က ထွက်သမျှ အောက်ဆီဂျင် တွေက စစ်တွေဆေးရုံတစ်ခုတည်းနဲ့ ကုန်နေတယ်” ဟု ပြောသည်။

ရခိုင်ပြည်အတွက် လိုအပ်သည့် အောက်ဆီဂျင်များကို မြောင်းတကာရှိ တပ်မတော်ပိုင် သံမဏိစက်ရုံနှင့် ကပစ (ထုံးဘို) တို့မှ အလုံး ၁၄၀ ရယူကာ တောင်ကုတ်မှတစ်ဆင့် သယ်ယူ၍ အသုံးပြုနေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကဆိုသည်။“တောင်ကုတ်အထိ ကားစီစဉ်ရင် ကားခမပါဘဲ ဆီဖိုးသက်သက် ခြောက်သိန်းဖိုးလောက်ရှိတယ်။ ဒီအောက်ဆီဂျင်အိုးတွေကို ထုတ်လိုက်သွင်းလိုက် လည်နေဖို့အတွက် ကားသုံးလေးစီးလောက် စီစဉ်ထားရတယ်။ တောင်ကုတ်ကို ရောက်ရင် ခွဲပေးသင့်တာကိုခွဲပြီး ကျန်တာကို စစ်တွေဘက်ကို သယ်သယ်ရတယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ၌ ရခိုင်ပြည် မြို့နယ် ၁၇ ခုလုံးတွင် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ အောက်ဆီဂျင်စက်ရုံများ တည်ဆောက်လျှက်ရှိကြပြီး စက်ရုံ လည်ပတ်ရန် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ လိုအပ်နေသေးကြောင်း တာဝန်ရှိသူများထံမှ သိရသည်။ ထို့အပြင် ယခုလည်ပတ် နေသော မြောက်ဦးမြို့မှ နန်းဂရုဏာအောက်ဆီဂျင်အခမဲ့ကူညီရေးအဖွဲ့မှ ဘဏ္ဍာရေးမှူး ကိုသန်းထွန်းက “ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်း က မြို့မှာ မီးပျက်တာကြောင့် အောက်ဆီဂျင် ထုတ်တဲ့နေရာမှာ အခက်အခဲကြုံခဲ့ရသေးတယ်။ စစ်ကောင်စီကတော့ အရံမီးစက် တစ်လုံး ပေးထားတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ အဲဒီစက်ကို ထိတောင်မထိဘူး။ အလှူရှင်တွေကို အကူညီတောင်းထား တယ်။ တစ်ပတ်အတွင်း အရံမီးစက် တစ်လုံးဝယ်သွားမယ်”ဟု ဆိုသည်။

 

မှတ်ချက်။ သက်ဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာအသီးသီးမှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။

 

Federal Jouranl

ဖြိုချရုံမှတပါးအခြားမရှိ

Federal Journal
August03/ 2021

ဖြိုချရုံမှတပါးအခြားမရှိ

မနေ့က မင်းအောင်လှိုင် ခေါင်းဆောင်တဲ့ အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုဟာ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းလိုက်တယ်။ အမည်ခံ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့ပြီး အာဏာလု စစ်ကောင်စီက လူတွေနဲ့ အစားထိုးထားတာဘဲ။ မင်းအောင်လှိုင်က ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးယူထားတယ်။ သူတို့အကာအကွယ်ယူထားတဲ့ စာအုပ်စိမ်း (သို့မဟုတ်)၂၀၀၈အခြေခံ ဥပ‌ဒေ စာအုပ်ကို ကန်ထုတ်ပြီး ဖွဲ့စည်းလိုက်တာဖြစ်တယ်။

တကယ်တော့ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဆိုတာ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ မစိမ်းဘူး။ ဖဆပလခေတ်မှာ ဗိုလ်နေဝင်း ခေါင်းဆောင် တဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရ ခေတ်(၁၉၅၈ – ၁၉၆၀)၊ ဗိုလ်‌နေဝင်းနဲ့ စစ်ဗိုလ်‌တွေ ခေါင်းဆောင်တဲ့ အာဏာသိမ်း တော်လှန်ရေး ကောင်စီ အိမ်စောင့် အစိုးရခေတ် (၁၉၆၂ – ၁၉၇၄)ခေတ်ဆိုပြီး ရှိခဲ့တယ်။ အိမ်စောင့်အစိုးရဆို ပြီး သမာသမတ်ကျ မည်ဟုမထင်ပါနှင့်။ ထိုအစိုးရများ လက်ထက်တွင် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၊ နိုင်ငံရေး သမား များအား ဖမ်းဆီးမှူအမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်ကို သမိုင်းက သက်သေပြနေ၏။

အိမ်စောင့်အစိုးရကို စစ်အုပ်စုကဖွဲ့လိုက်တာ နိုင်ငံရေးအရ ပြင်ဆင်မှူဘဲ။ နိုင်ငံတကာရဲ့ဖိအားပေးမှူကို အာဏာ သိမ်း စစ်ကောင်စီဟာ မခံနိုင်တော့လို့ အရေခွံလဲလိုက်တာသာဖြစ်တယ်။ အရေခွံလဲလိုက်ပြီး နိုင်ငံတကာရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှူကို လိုချင်တာဘဲ။ ဘီလူးရုပ်ကနေ လူရုပ်အသွင်ပြောင်းထားတာ ထက်မပိုဘူး။ လာမယ့် စက်တင်ဘာမှာ လုပ်မယ့် UN အထွေထွေညီလာခံမှာ တရားဝင်မှူရအောင် လဲလိုက်တဲ့အရေခွံဖြစ်တယ်ဆိုတာ‌ မေ့လို့မရဘူး။

စစ်အုပ်စုရဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရကို ထောက်ခံပေးနိုင်တဲ့ သူတွေက ကွန်မြူနစ်အရေခြုံ တရုတ်နဲ့ ရုရှား၊ အိန္ဒိယနဲ့ အာဆီယံ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်တယ်။ တရုတ်၊ ရုရှားနဲ့ အိန္ဒိယက စစ်အုပ်စုဆီကနေ အကျိုးအမြတ် များများရလို့ ထောက်ခံတာဘဲ။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေကတော့ တဦးနဲ့တဦး ဘောလီဘော် ပုတ်နေကြတယ်။ အ‌ထက်မှာ‌ ဖော်ပြထားတဲ့ နိုင်ငံ‌တွေဟာမြန်မာပြည်သူတွေအပေါ်‌ ဂုတ်သွေးစုပ် အမြတ်ထုတ်တဲ့ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်တယ်။

မင်းအောင်လှိုင် နဲ့ စစ်အုပ်စုဟာအာဏာကို အဆုံးရှူံးခံမှာ မဟုတ်ဘူး။ အဆုံးထိမိုက်ဖို့ ပြင်ဆင်ပြီးသား ဖြစ်တယ်။ လူထုဟာ စီးပွား‌ရေး ကျပ်တည်းမှူနဲ့ ကိုဗစ်ကြောင့် တော်လှန်ရေးကို အာရုံမစိုက်နိုင်တာ တွေ့ရတယ်။ စစ်အုပ်စုရဲ့ အာရုံလွှဲမှူ  အောက်မှာ မြောနေတယ်။ ဒီအတိုင်းဆက်ဖြစ်မယ်ဆိုရင် နောက်မျိုးဆက်တွေပါ အကြီးအကျယ် ဒုက္ခရောက်မှာ ဖြစ်တယ်။ အကောင်ကြီးကြီး တွေနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိမှ ဘဲစီးပွားရေး လုပ်လို့ရတဲ့ ဘဝ ထပ်မကြုံချင် တော့ဘူး။

လူထုအနေနဲ့ လုပ်ရမှာ က PDF တွေကို များများ လှူကြဖို့သာ ဖြစ်တယ်။ အင်တာနက်မှ အသေးစား လက်နက် လုပ်နည်းများအား လေ့လာပြီးလက်‌ တွေ့စမ်းသပ် လုပ်ဆောင်ခြင်းများလဲ ပြုလုပ်ရမည်။ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ၏ လက်ပါးစေများ အားခုခံ တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် လက်နက်အသေးစားများအား‌ ကိုယ်နှင့် မကွာ ဆောင်ထားဖို့ လိုအပ်သည်။

ခုရက်ထဲ နံမယ်ကြီး မော်ဒယ်တယောက်ရဲ့ live လွှင့်မှုမှာ ကြည့်ရှူ သူသိန်းနဲ့ ချီတာတွေ့ရတယ်။ ကြည့်ရှူတဲ့ လူတယောက်ချင်း စီက ၅၀၀ -၁၀၀၀ ကျပ်သာရရင် သိန်းပေါင်းများစွာ ရရှိမှာဘဲ။ ဒီငွေတွေနဲ့ သာဆို PDF တွေကို လက်နက်ကောင်းကောင်း တပ်ဆင်ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။ တူမီးနဲ့ တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ PDF တပ်ဖွဲ့တွေကို စစ်ခွေးတွေဟာ လက်နက်အင်အားသာပေမယ့် မယှဉ်နိုင်ဘူး ဆိုတာ စစ်ခွေးတွေရဲ့ အကျအဆုံး ကိုကြည့်ရင် တွေ့ရတယ်။ တူမီးတွေကို မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်တွေ၊ RPG တွေ အဆင့်မြှင့်နိုင်ရင် စစ်ခွေး တပ်တွေ ပြုတ်ဖို့ အတော်လေး သေချာတာတော့ အမှန်ဘဲ။ PDF တွေလိုအပ်တဲ့ ဆံသုံးဆံ (ပိုက်ဆံ၊ စားဖို့ဆန်၊ ကျည်ဆန်) များများ ထောက်ပံ့နိုင်မှ စစ်ခွေးတွေကို ဖြိုဖျက်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိ အနေအထားဟာ “ပလ္လင်ပေါ်ဂုတ်ကြားတက်” နေတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်တယ်။ ပလ္လင်ပေါ် တက်နေတဲ့ဂုတ်ကြား (မင်းအောင်လှိုင်နဲ့စစ်အုပ်စု) ကိုဖြိုချရမှာ ဖြစ်တယ်။ ပလ္လင်ပေါ်က ဆင်းမှာ မဟုတ်တဲ့ ဂုတ်ကြားအုပ်စုကို နိုင်ငံရေး သ‌ဘောတရား အ‌ခြေခံရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးနဲ့သာ ဖြိုချရုံမှတပါး အခြားမရှိဘူးလို့ ယူဆမိပါတယ်။

အရေးတော်ပုံအောင်ရမည်။

Es Lebe De Revolution

การปฏิวัติจงเจริญ

ရဲဘော်တေဇော

Federal Journal

ဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ နိုင်ငံသားများတာဝန်

Federal Journal
August03/ 2021
Federal

 

ဖက်ဒရယ်စနစ်/ဖက်ဒရယ်ဝါဒနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေဟာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုများတဲ့ ပြည်နယ်တွေရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ရှာဖွေကြည့်ရာကနေ ပေါ်လာတာ တွေ့ရတယ်။ ဒီအတွေးအခေါ်ဟာ ၁၇ ရာစုနဲ့ ၁၈ ရာစုတွေမှာ ပေါ်ထွန်းတိုးတက်လာတယ်လို့ ဆိုကြတယ်။ ယိုဟန်နက်စ် အလ်ထူးဇီးယုစ် (Johannes Althusius (1557–1630)) ကို ခေတ်သစ်ဖက်ဒရယ်စနစ် အတွေးအခေါ်ရဲ့ ခေါင်းကိုင်ဖခင်ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြတာလည်း ရှိပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်ဖက်ဒရယ်စနစ်မှာ အနည်းဆုံး အစိုးရအဆင့် (၂) ဆင့် ရှိတယ်။ တစ်ခုက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ခုက ပြည်နယ်အဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။

တစ်ပြည်ထောင်စနစ်တုန်းက တစ်တိုင်းပြည်လုံးကို ဗဟိုအစိုးရက ချုပ်ကိုင်ထားရာကနေ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်မှာတော့ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ချုပ်ကိုင်ထားမှုတွေကို ဖြေလျှော့ချလိုက်ပြီး ပြည်နယ်တွေကိုလည်း အာဏာတွေ ခွဲဝေပေးလိုက်တာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ အစကတည်း ကိုယ်ပိုင်အာဏာတွေ ရှိနေကြတဲ့ ပြည်ထောင်တွေ စုပေါင်းပြီး ပြည်ထောင်စုဖွဲ့တာဆိုရင်တော့ ဗဟိုက အာဏာကို ခွဲပေးလိုက်ရတာမျိုး မဟုတ်တော့ဘဲ ဗဟိုအတွက် ပြည်ထောင်တွေ (ပြည်နယ်တွေ)က အာဏာကို ခွဲဝေကာ ဘုံအနေနဲ့ စုပေါင်းပေးလိုက်ရတဲ့ သဘောမျိုး ဖြစ်သွားမယ် ထင်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်(၂)ခုစလုံးမှာ နောက်ဆုံးအပြီးပြတ် ဆုံးဖြတ် ချက်တွေကို ပြည်ထောင်စုအဆင့်က ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိသလို ပြည်နယ်အဆင့်တွေမှာလည်း အဲဒီလို ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်က အပြည့် အဝ ရှိနေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကို ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဖက်ဒရယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက အာမခံချက်ပေးထားရပါတယ်။

စီအာရ်ပီအိတ်ချ်နဲ့ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေက ဦးဆောင်ရေးဆွဲထားတဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပဋိညာဉ်အရဆိုရင် ပြည်နယ်တွေကို အာဏာအပြည့်အဝပေးထားတဲ့အပြင် ြွကင်းကျန်တဲ့ အာဏာတွေကိုလည်း ပေးထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအတွက်တော့ ဘုံအကျိုးစီးပွားနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အာဏာတွေလောက်ပဲ အပ်နှင်းထားတာကို တွေ့ရတယ်။

ဒီပဋိညာဉ်အရဆိုရင် ပြည်နယ်တွေက ပိုပြီး အာဏာရှိနေမယ့်သဘော သက်ရောက်ပါတယ်။ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘုံအကျိုးစီးပွားနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အာဏာတွေထဲမှာ ဘာတွေ ပါဝင်သလဲဆိုတာကို ဖွင့်ဆိုလိုက်ရင်တော့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအဆင့်က ကျင့်သုံးမယ့် အာဏာတွေဟာ ရုပ်လုံးပေါ်လာမယ် ထင်ပါတယ်။

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးကြတဲ့ နိုင်ငံသားတွေမှာ နိုင်ငံရေးအရ ယူကြရတဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားတွေကလည်း အဲဒီ(၂)ဆင့်စလုံးမှာ ရှိနေကြပါတယ်။ ပြည်နယ်အဆင့်မှာ နိုင်ငံရေးအရ နိုင်ငံသားတွေ ယူကြရတဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားတွေ ရှိနေသလို ပြည်ထောင်စုအဆင့်မှာလည်း အဲဒီနိုင်ငံသားတွေ ယူကြရတဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားတွေက ရှိနေကြပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီအဆင့်(၂)ခုစလုံးမှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကလည်း ရှိနေကြပါတယ်။ ဒီအခွင့်အရေးတွေကိုလည်း ပြည်နယ်အဆင့်မှာ ရှိနေတဲ့ အစိုးရတွေက အာမခံချက်ပေးထား၊ ကာကွယ်ပေးထားရသလို ပြည်ထောင်စုအဆင့်အစိုးရတွေကလည်း အာမခံချက်ပေးထား၊ ကာကွယ်ပေးထားရပါတယ်။

ဒီဖက်ဒရယ်စနစ်မှာ မျှဝေအုပ်ချုပ်မှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုဆိုပြီး (၂)မျိုး ရှိပါတယ်။ မျှဝေအုပ်ချုပ်မှုက ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဖြစ်ခဲ့ရင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုကတော့ ပြည်နယ်အဆင့်ဖြစ်ပါမယ်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေလည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုထဲမှာ အကျုံးဝင်သွားပါလိမ့်မယ်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရနဲ့ ပြည်နယ်အစိုးရ(၂)ရပ်စလုံးကလည်း နိုင်ငံသားတွေအပေါ်မှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရှိနေကြပါတယ်။

ပြည်သူတွေက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားတဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်ဟာ ပုဂ္ဂလိကနိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီနဲ့ လည်ပတ်အလုပ်လုပ်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီပုဂ္ဂလိကနိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီနဲ့ပဲ နေးရှင်းဆိုတဲ့ နိုင်ငံတော်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပုဂ္ဂလိကနိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီဟာ ပြည်သူဆိုတာလည်း ဟုတ်ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရဖြစ်ဖြစ်၊ ပြည်နယ်အစိုးရဖြစ်ဖြစ် ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြရပါတယ်။ ဒီလို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြရတာဟာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အခွင့်အာဏာဖြစ်သလို တာဝန်လည်းပဲ ဖြစ်တယ်။ သမ္မတစနစ်မှာဆိုရင် ပြည်သူတွေက ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရဲ့ သမ္မတကို တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်တယ်။

ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အမတ်တွေကိုလည်း ပြည်သူတွေကပဲ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်တယ်။

ဥပမာအနေနဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို ပြောကြည့်ပါမယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကွန်ဂရက်ဆိုတဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကြီးမှာ အထက်လွှတ်တော်နဲ့ အောက်လွှတ်တော်ဆိုပြီး လွှတ်တော် နှစ်ရပ် ပါဝင်တယ်။အထက်လွှတ်တော်ကို ဆီးနိတ်လို့ ခေါ်ပြီး အောက်လွှတ်တော်ကတော့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဖြစ်ပါတယ်

အထက်လွှတ်တော်ဆိုတဲ့ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ကို တစ်ပြည်နယ်ကို အမတ် (၂) ယောက်နှုန်းနဲ့ ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပေးရတယ်။ အောက်လွှတ်တော်ဆိုတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုတော့ လူဦးရေအရေအတွက်၊ လူဦးရေအချိုးအစားပမာဏတစ်ခု သတ်မှတ်ပြီး ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပါတယ်။ လူဦးရေအရေအတွက် ဘယ်နှယောက်ကို အမတ်တစ်ယောက်နှုန်းစသဖြင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို လူဦးရေအရေအတွက်အတိုင်း အမတ်တွေကို ရွေးချယ်တာက နိုင်ငံရေးတရားမျှတမှု (political justice) ပိုရှိပါတယ်။ ဥပမာ လူမှုရေးတရားမျှတမှု (social justice)အရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပြည်သူဘယ်နှယောက်ကို ရဲတစ်ယောက်နှုန်း၊ ကျောင်းသားဘယ်နှယောက်ကို ဆရာတစ်ယောက်နှုန်း၊ ပြည်သူဘယ်နှယောက်ကို ဆရာဝန်တစ်ယောက်နှုန်းစတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို နိုင်ငံရေးတရားမျှတမှု၊ လူမှုရေးတရားမျှတမှုတွေ ရှိနေပြီဆိုရင် စီးပွားရေးတရားမျှတမှု (economic justice)ဟာလည်း အဆင်ပြေချောမွေ့စရာ ရှိနေမယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ပြည်နယ်အဆင့်မှာလည်း သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်က ပြည်သူတွေကပဲ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပါတယ်။ဥပမာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်က ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်တယ်။ ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွေရဲ့ ပြည်နယ်လွှတ်တော်အမတ်တွေကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်က ပြည်သူတွေကပဲ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်တယ်။

ပါလီမန်စနစ်မှာတော့ ပြည်သူတွေက လွှတ်တော်အမတ်တွေကိုပဲ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့် ရှိတယ်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အမတ်တွေကို ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြသလို ပြည်နယ်လွှတ်တော်အမတ်တွေကိုလည်း ပြည်သူတွေကပဲ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီပါလီမန်စနစ်မှာ သမ္မတစနစ်မှာလို အုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင် (စီမံခန့်ခွဲရေးမဏ္ဍိုင်)ကို ပြည်သူတွေက တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့် မရှိပါဘူး။

ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရဲ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်တဲ့ စည်းမျဉ်းခံသမ္မတကို လွှတ်တော်ကပဲ ရွေးကောက်တင်မြှော က်သလို ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့)ရဲ့ အကြီးအကဲဖြစ်တဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ကိုလည်း ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကပဲ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပါတယ်။ တကယ်လို့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အကြီးအကဲက စည်းမျဉ်းခံဘုရင်၊ ဘုရင်မသာ ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကပါ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။ ဒီလို ပါလီမန်စနစ်မှာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်တွေကိုလည်း ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွေကပဲ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြပါတယ်။

အထက်ပါအချက်တွေကို ဆန်းစစ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် သမ္မတစနစ်နဲ့ ပါလီမန်စနစ် (၂)မျိုးမှာ သမ္မတစနစ်လောက် ပါလီမန်စနစ်က နိုင်ငံသားတွေကို နိုင်ငံရေးမှာ ပါဝင်ခွင့် မပေးထားဘူးဆိုတဲ့ အချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်က နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု (citizen participation)ဘက်က ပြောရင် ပါလီမန်စနစ်က သမ္မတစနစ်လောက် အားမကောင်းဘူးလို့ ဆိုလိုပါတယ်။

နိုင်ငံရေးမှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဟာ အလွန်အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ဥပမာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်နဲ့ ပတ်သက်လာရင် နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခွင့် ရှိ၊ မရှိဆိုတာဟာ အင်မတန် အခရာကျလာတတ်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တို့၊ ကိုယ်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တို့ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်သူတွေက ကိုင်ပြီး ပြောဆိုနေကြပေမယ့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းတွေနဲ့ ပြောရင်တော့ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတဲ့သူတွေဟာ ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ ဒေသတစ်ခုကို ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်ဆိုပါတော့။ ဒါကို စတင်ပြောဆိုတဲ့သူတွေ၊ စည်းရုံးတဲ့သူတွေဟာ နိုင်ငံရေး သမားတွေ၊ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်သူတွေ ဖြစ်ချင်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို ပြည်နယ်သတ်မှတ်မှုကို နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ် ချက်ချရတဲ့သူတွေဟာ ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်ပဲဆိုတာကိုလည်း သတိပြုမိဖို့ လိုပါတယ်။ ဆိုလိုတာက တကယ်လို့ ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်ဆိုရင် အဲဒီလို ပြည်နယ်သတ်မှတ်မှုကို နောက်ဆုံး အဆုံးအဖြတ်ပေးရတဲ့သူတွေဟာ ဧရာဝတီက ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်ပဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။ ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ချင်တဲ့သူတွေဟာ အဲဒီလို ဖြစ်လာဖို့အတွက် စည်းရုံးဟောပြောနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဟောပြောစည်းရုံးတဲ့သူတွေဟာ နိုင်ငံရေးသမားတွေလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ စာရေး ဆရာတွေ၊ ကဗျာဆရာတွေလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ ပညာရှင်တွေလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ တက်ြွကလှုပ်ရှားသူတွေလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်ပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က စည်းရုံးဟောပြောပေးလို့ပဲ ရပြီး ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်၊ မသတ်မှတ်ဘူးဆိုတဲ့ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုတော့ ဧရာဝတီပြည်သူတွေကပဲ ချမှတ်ရပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို အားလုံးက သတိပြုမိဖို့ လိုပါတယ်။

ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်သတ်မှတ်ရေး၊ မသတ်မှတ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို နိုင်ငံတကာစံနှုန်းနဲ့အညီ ပြောရရင် အပိုင်း (၂)ပိုင်းနဲ့ ပြောနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ပထမပိုင်းက ပြည်နယ်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ဟောပြောစည်းရုံးတဲ့ကာလ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယပိုင်းကတော့ ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲ (referendum) ကျင်းပကာ ပြည်သူတွေက အဆုံးအဖြတ်ပေးရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ဟောပြောစည်းရုံးမယ့်သူတွေက ကာလတစ်ခု သတ်မှတ်ပြီး ဟောပြောစည်းရုံးပါ။ ဒါက ပထမပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဟောပြောစည်းရုံးပြီးရင် ဧရာဝတီကို ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ် (yes)၊ မသတ်မှတ်ဘူး (No) ဆိုတဲ့ မဲပုံး (၂) ပုံး စိုက်ရပါမယ်။ သို့မဟုတ် မဲစာရွက်မှာ ]]ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်}}အကွက်နဲ့ ]]ပြည်နယ်အဖြစ် မသတ်မှတ်ဘူး}}အကွက်တွေ ထားပြီး ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ချင်တဲ့သူတွေက ]သတ်မှတ်မယ်}အကွက်မှာ အမှတ်အသားပြုလုပ်၊ သဘောမတူတဲ့သူတွေက ]မသတ်မှတ်ဘူး}ဆိုတဲ့ အကွက်ထဲမှာ အမှတ်အသားပြုလုပ်ကာ မဲပေးနိုင်ပါတယ်။

ဧရာဝတီပြည်သူတွေ ထည့်လိုက်တဲ့ မဲတွေထဲမှာ ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်ဆိုတဲ့ မဲပုံးက၊ သို့မဟုတ် မဲအကွက်က မဲအများဆုံး ရမယ်ဆိုရင် ပြည်နယ်သတ်မှတ်မှု အောင်မြင်မယ်၊ မသတ်မှတ်ဘူးဆိုတဲ့ မဲပုံးက၊ သို့မဟုတ် မဲအကွက်က မဲတွေ များနေမယ်ဆိုရင်လည်း ပြည်နယ်မသတ်မှတ်တဲ့ဘက်က အနိုင်ရသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေရာမှာ ဧရာဝတီပြည်သူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဧရာဝတီပြင်ပက နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ ပြည်သူတွေက လုံးဝ (လုံးဝ) လိုက်နာလေးစားရမယ်ဆိုတာကို အထူးသတိပြုမိဖို့ လိုပါတယ်။ တကယ်လို့ ဧရာဝတီပြည်သူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဧရာဝတီပြင်ပက နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ ပြည်သူတွေက မလိုက်နာမလေးစားဘူး၊ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အဲဒီဧရာဝတီပြင်ပက နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ ပြည်သူတွေဟာ ဧရာဝတီပြည်သူတွေရဲ့ ]]ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်}}တွေကို မလေးစားဘူး၊ မလိုက်နာဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီအချက်ဟာ အထူးသတိပြုဖွယ် ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တွေ၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တွေကို ဟောပြောစည်းရုံးနေတဲ့သူတွေ၊ တောင်းဆိုနေတဲ့သူတွေကိုယ်တိုင်က အခြားသူတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တွေ၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တွေကိုတော့ မလေးစား၊ မလိုက်နာတဲ့သူတွေ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေအားလုံးက နိုင်ငံရေးမှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို အခြေခံထားတဲ့အရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အထူးသတိပြု လေးစားလိုက်နာဖို့ လိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်မှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဟာ အရေးပါအခရာကျနေတတ်ပါတယ်။

ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု အားကြီးတဲ့ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်မှာထက် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို ဖြေချလိုက်တဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်မှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့၊ ပြည်သူတွေရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုက ပိုများပြီး ပိုအားကောင်းပါတယ်။ အဲဒီအတွက် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တွေကို ဆွဲကိုင်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို တောင်းဆိုကြတဲ့သူတွေကလည်း ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင် ပါဝင်ပြီး၊ နိုင်ငံသားတွေကိုယ်တိုင် ပါဝင်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမယ့် ကိစ္စတွေကို မပိတ်ပင်၊ မတားဆီးမိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုခရီးစဉ်မှာတော့ ပိုကောင်းလာတဲ့ အချက်တွေ ရှိလာနေတာကိုလည်း တွေ့နေရပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အရင်တုန်းက ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ပိတ်ပင်တားဆီးတဲ့သူတွေဟာ စစ်အာဏာရှင်အုပ်စု ဖြစ်ပြီး ဒီစနစ်ကို တောင်းဆိုတဲ့သူတွေဟာလည်း နိုင်ငံရေးသမား (တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်)တွေသာ ဖြစ်နေပေမယ့် အခု လက်ရှိအချိန်မှာတော့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တွေ၊ ကိုယ်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တွေပါဝင်တဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို တောင်းဆိုတဲ့သူတွေဟာ နိုင်ငံသားတွေ၊ ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင် ဖြစ်လာလို့ပါပဲ။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်တွေကို ဆုပ်ကိုင်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို တောင်းဆိုတဲ့သူတွေဟာ ဒီဖြစ်စဉ်တွေမှာ နိုင်ငံသားတွေ၊ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်မှုတွေကို၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသက ပြည်သူတွေက သက်ဆိုင်ရာဒေသအလိုက် ဆုံးဖြတ်ထားမှုတွေကို လေးစားလိုက်နာအကောင်အထည်ဖော်ကြဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်း။ ဒီလို နိုင်ငံရေးမှာ နိုင်ငံသားတွေ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုအားလုံးဟာ ဖက်ဒရယ်စနစ်မှာ နိုင်ငံသားတွေ ဆောင်ရွက်ကြရမယ့် တာဝန်တွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

တစ်နည်းအားဖြင့် ထပ်ပြောရရင် ဒါဟာ ဒီမိုကရေစီစနစ်ရဲ့ မူလအဓိပ္ပာယ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ပြည်သူက၊ နိုင်ငံ သားတွေက အုပ်ချုပ်ခြင်း။နိုင်ငံသားတွေ၊ ပြည်သူတွေက အုပ်ချုပ်တယ်ဆိုတာ တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုလုံးရဲ့ အရေးအရာကိစ္စတွေကိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒေသအလိုက် ပြည်သူတွေက ဒေသအလိုက် အရေးအရာကိစ္စကိုပဲဖြစ်ဖြစ် နိုင်ငံသားတွေ၊ ပြည်သူတွေက ဆုံးဖြတ်ချက်ချ၊ သတ်မှတ်ကြတာကို ခေါ်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ နိုင်ငံသားတွေ မဖြစ်မနေ ထမ်းကြရတဲ့ တာဝန်တွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုပဲ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ၊ ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ် ကြိုက်သလိုလည်း ခေါ်နိုင်ပါသေးတယ်။

 

အောင်နိုင်

Federal Journal

၅၈ အာဏာ သိမ်းခြင်းနှင့် ဗီတိုမှသည် နောက်ထပ်အရွေ့သို့ ၂၀၂၁

Federal Journal
August02/ 2021

၅၈ အာဏာ သိမ်းခြင်းနှင့် ဗီတိုမှသည် နောက်ထပ်အရွေ့သို့ ၂၀၂၁

စိုင်းထွန်းအောင်လွင် (ဆောင်းပါး)

အစဉ်အဆက် သိကြသည်မှာ ၁၉၅၈ ခုနစ်မှာ တိုင်းပြည် ယိုယွင်းမှုကြောင့် စစ်တပ်ကို အာဏာလွှဲအပ်ပြီး အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့ အုပ်ချုပ်စေသည်ဟု နားလည်ခဲ့သည်။ အမှန်မှာ အာဏာသိမ်းခြင်းသာဖြစ်သည်။

ဗိုလ်နေဝင်းနှင့် ဗိုလ်မောင်မောင် ပြောဆိုသည့် အောက်ပါ စကားပြော ကောက်နုတ်ချက်ကို ကြည့်ရင်းဖြင့်ပင်သိနိုင်သည်။

‘ တချီတည်းနဲ့ အားလုံး ကိစ္စပြတ်သွားအောင် လုပ်ရမှာကိုကွာ။ မင်းဘယ်လိုလုပ်လိုက်တာလဲ ဗိုလ်မောင်မောင်ရာ။ နိုင်ငံရေး ကိစ္စတွေအားလုံး အခြေအနေအရ မီးစင်ကြည့်ကပြီး တစ်ချက်တည်းနဲ့ ကိစ္စပြတ်သွားအောင် မင်းမလုပ်နိုင်ဘူးလား။’

ဆိုသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဗိုလ်မောင်မောင်ကို ပြောသည့် စကား ကောက်နုတ်ချက်ပင်။

ဖဆပလ အကွဲအပြဲနောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး စစ်ရေး တင်းမာမှု မြင့်လာစဉ် ၊ အာဏာသိမ်းရန် ရန်ကုန်မြို့တွင် တပ်များနေရာချထား တင့်ကားများ လှည့်လည် အသင့်စောင့်ဆိုင်းနေချိန် အဲတုန်းက တပ်မတော် ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်မောင်မောင် ၊ ဗိုလ်အောင်ကြီးတို့မှာ ခရီးက ပြန်လာသည့် ဦးနုနှင့် သွားတွေ့ဆုံပြီး ဦးနုက အာဏာမသိမ်းနှင့် လွှဲပေးမယ် ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လုပ်ပေးဆိုသည့် စာကို ပေးလိုက်မှုအပေါ် ဗိုလ်နေဝင်းက ဗိုလ်မောင်မောင်ကို တု့ံပြန်ခဲ့ခြင်းပင်။

တနည်းအားဖြင့် အခြေခံဥပဒေဖြင့် အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖယ်ရှားပစ်ရန်မလုပ်သည့်အတွက် ဗိုလ်နေ၀င်း စိတ်ပျက်ခြင်းဟု ဗိုလ်မောင်မောင်ကိုယ်တိုင်ရေး စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်ကိုယ်တိုင်ရေး စာအုပ်နှင့် ဦးနုရေး တာတေ စနေ စာအုပ် ဖော်ပြချက်အရမူ-

“ဦးနုအနေဖြင့် ယင်းကာလတွင် မန္တလေးမှ ရန်ကုန်သို့ ဧရာဝတီ မြစ်ရိုးအတိုင်း သဘောင်္ဖြင့် စုန်ဆင်းလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ရောက်လျှင်ရောက်ချင်း သူ့အိမ်ထဲတွင် ရဲဘော်လေးများ မြေကတုပ်တူးနေသည်ကိုတွေ့ရသလို မေးကြည့်တော့ အာဏာလာသိမ်းမယ်ကြားလို့ ၊ ခံပစ် မလို့ဟု ဦးနုခြံဝင်းထဲမှ ရဲဘော်တဦးက ဖြေလေသည်။ ယင်းနေ့တွင်ပင် ဗိုလ်မင်းခေါင်က ဦးနုအား လာတွေ့ပြီး

ယနေ့ည အာဏာသိမ်းလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထွက်ပြေးနိုင်ရန် လေယာဉ် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောလေသည်။ ဦးနုက သူဟာ တရားခံ မဟုတ်လို့ ထွက်ပြေးစရာ မလိုအပ်ဟု ပြောလေသည်။

ယင်းနေ့ညတွင် အာဏာမသိမ်းဖြစ်ဘဲ နောက်တရက်မနက်တွင်မူ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီးနှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်တို့မှာ ရောက်လာခဲ့ပြီး ‘ အာဏာမသိမ်းကြနဲ့အာဏာသိမ်းတာ မကောင်း စစ်တပ်လည်း နာမည်ပျက်တယ်။ တိုင်းပြည်လည်းနာမည်ပျက်တယ်။ အဲဒီတော့ နောက် ၆ လကြာရင် လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးပါ့မယ်လို့ စစ်တပ်က ကတိပြုရင် စစ်တပ်ကို သူအာဏာလွှဲပေးမယ်။ ဒီလိုအာဏာလွှဲပေးဖို့အတွက် လွှတ်တော်ကို ခေါ်လိုက်မယ်။ လွှတ်တော် ကျင်းပတဲ့နေ့မှာ သူဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးက ထွက်ပြီး လွှတ်တေ်ာက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်အောင် သူအဆိုတင်သွင်းမယ်လို့ ပြောပြီး သူပြောတဲ့အချက်တွေကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက စာရွက်တရွက်ပေါ်တွင် ရေးပေးလိုက်သည်။ ယင်းအခြေအနေအရ ယာယီ အာဏာလွှဲပေးသော်လည်း လွှတ်တော်မှာ ဆက်ရှိနေမည့်သဘောဖြစ်သည်။

ယင်းသို့ လာဆွေးနွေးစဉ် မလှမ်းမကမ်း ဦးဝိစာရလမ်းပေါ်တွင် တင့်ကားဖြင့် စစ်တပ်က စောင့်နေသည်ဟုလည်း ကိုယ်တွေ့ကြုံရသူများကဆိုကြကာ ပြေလည်မှု မရပါက အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဗိုလ်မှုူးချုပ်အောင်ကြီးနှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်တို့မှာ ယင်းစာရွက်အားယူသွားပြီး ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို မေးပါရစေ ဟု ဆိုကာ ညနေပိုင်းတွင်မူ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက သဘောတူသည်ဟု စကားပြန်ကြောင်း ၄င်းတို့နှစ်ဦးက ဦးနုထံ လာပြောကြသည်ဟု တာတေစနေတွင် ဖော်ပြသည်။

ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်ကမူ တပ်မတော်သည် အစိုးရ ( သို့မဟုတ် ) မိမိတို့ ရဲဘော်ရဲဘက်များအပေါ်

သစ္စာဖောက်သူများဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင်မည့်အဖြစ်ကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို အဖတ်ဆယ်ရန် ကူညီပေးသူများဟု မှတ်တမ်းဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ရှင်းပြခဲ့သည်။” စသဖြင့်။

အနိမ့်ဆုံးအနေဖြင့် ကြည့်လျှင် တပ် လုံခြုံရေးများဖြင့် အသင့်နေရာယူကာ ညှိမရလျှင် အာဏာသိမ်းမည် ဆိုသည့် သဘောတော့ ဆောင်ခဲ့သည်သာ။

အသေးစိပ်ရေးလျှင် အများကြီးရေးရမည် ဖြစ်သဖြင့် ယခုနေရာတွင် မရေးလိုတော့

၅၈ ခုနစ် အိမ်စောင့်အစိုးရ အာဏာယူမှုကို ကြည့်လျှင်

(က) တည်မြဲ – သန့်ရှင်း ပဋိပက္ခ

( တည်မြဲ အုပ်စုတွေက စစ်အတွင်း အရေးတော်ပုံပါတီဘဝကတည်းက နောက်ပိုင်း တပ်မတော်မှာ အဓိက နေရာရလာတဲ့ တပ်ရင်း (၄) ( ဆိုရှယ်လစ် တပ်မှူးများ ) အုပ်စု နဲ့ နီးစပ်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်နေဝင်းကိုယ်တိုင် ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ဥက္ကဌအဖြစ် ယာယီတာဝန်ထမ်းခဲ့ဖူး )

ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲပြီးနောက် အယုံအကြည်မရှိအဆိုကို ဦးနုကျော်လွှားနိုင်ပေမယ့် ပါတီ လက်ကိုင်တုတ်လိုဖြစ်လာတဲ့ ပျူစောထီးတွေကြောင့် သတ်ဖြတ်မှုတွေဖြစ်လာ ၊

နောက်ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ဖို့ မတည်ငြိမ်တဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ ဖြစ်လာတာ၊ အစိုးရအောက် ပြည်ထဲရေးက ဗိုလ်မင်းဂေါင်တို့ကလည်း စစ်တပ်နှင့် နီးစပ်သူစစ်ရဲများအား နေရာရွေ့ပြောင်းရာထူးချခြင်း ၊ တချိန်တည်းတွင် တပ်မှ အာဏာသိမ်းမည်ဟု သတင်းများ ပျံ့လာချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ပေါ်အထိ ၄င်းလက်အောက် စစ်ရဲများကို နေရာရွှေ့ခုခံရန်ပြင်ခြင်းများလုပ်လာခြ့သည်။

တည်မြဲအုပ်စုကလည်း တပ်ကို အဲဒီ အခြေအနေအပေါ်အခွင့်ယူအာဏာထိန်းဖို့ တိုက်တွန်းလာတာမျိုး။

(ခ) အုပ်စု ဂိုဏ်းဂဏဆန်တဲ့ အရပ်ဘက်စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး

တကယ်လည်း ဂိုဏ်းဂဏဆန်ခဲ့ပါသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး လွတ်လပ်ရေးရလာသည့် တိုင်းပြည်များမှ တပ်မတော်များမှာ နိုင်ငံရေးကဲတတ်သလို အမျိုးသားရေးဆန်သည့် တပ်မတော်များဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်ကထိုထက်ပိုနိုင်သည်။ စဖွဲ့ကတည်းက နိုင်ငံရေးဇတ် ပါလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဖဆပလ အတွင်း ဦးနုမှာ ပါတီ လက်ကိုင်မရှိသည့်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရာ ပြည်တွင်းစစ်အစောပိုင်း အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်နှင့် ဆိုရှယ်လစ် တပ်တို့ ညီခဲ့သည့်အသွင်ဆောင်နေသော်လည်း နောက်ပိုင်း တည်မြဲအုပ်စု အကွဲအပြဲအပြင် အခြား ငြိမ်းချမ်းရေး ၊ လူမျိုးစု ရေးရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ချဉ်းကပ်မှု မူဝါဒ သဘောထားများ သိသိသာသာကွဲလာသည်။

ဗိုလ်နေဝင်းလက်ထက် ၁၉၅၅ နောက်ပိုင်း တပ်မှာ အတန်ငယ်ပြန်တည်ငြိမ်လာသလို ကိုယ်ပိုင်စီးပွားလုပ်ငန်းများ ၊ တပ်တည်ဆောက်တိုးချဲ့လာနိုင်မှုများလည်း ရှိလာပြီးတဘက်တွင်လည်း မင်းတရားကြီးဆန်သည့် ဦးနုဘက်တော်သား နို်င်ငံရေးသမားများမှာ အကျင့်ပျက်မှုများတွင် နာမည်ထွက်လာကြသည်။ ဦးနုမှာ ကြပ်ကြပ်မတ်မတ် ကိုင်တွယ်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။

နိုင်ငံရေးဇတ်ပါလာသည့် တပ်မတော်မှာ သူအစောပိုင်းကတည်းက လေ့လာနေခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ၁၉၅၈ ကတည်းက တပ်မတော်၏ နိုင်ငံတော်ဝါဒ အဖြစ် အတည်ပြုမှုတွေလုပ်လာခဲ့။

(ဂ) ငြိမ်းချမ်းရေး ၊ လူမျိုးစု အရေးကွဲလွဲချက်

ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲတော့ ပါလီမန်မှာ အယုံအကြည်မရှိ အဆို တင်သွင်းမဲခွဲရန် ဆွေ-ငြိမ်း ( ဆိုရှယ်လစ် ၊ တည်မြဲ အုပ်စု ) ကော နု-တင် အုပ်စုကပါ လူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များထံ သွားရောက် စည်းရုံးခဲ့သည်။

ဆွေ-ငြိမ်း အုပ်စုက ရှိရင်းစွဲ ၄၇ ခုနစ် အခြေခံ ဥပဒေမူဘောင်ထဲက ဒေသဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေး ရာထူး လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုသာ အာမခံသည်။ ဦးနုတို့ဘက်ကတော့ ပင်လုံ လက်မှတ်ထိုးပြည်နယ်တွေဘက်က ဗဟိုအစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှု ကြီးလာမှုအပေါ် စာနာမှုပြချင်သည်။ တကယ်လည်း တောင်တန်းသားတွေက အင်္ဂလိပ်အောက်မှာလောက်ပင် ဒေသတွင်း စီမံအုပ်ချုပ်ခွင့်အာဏာ မရ။ လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိ။ ဦးဇန်ထားဆင်ကတော့ အရင်က ကချင်တို့အနေဖြင့် လွတ်လပ်နေပြီး ဘာပြည်နယ် သတ်မှတ်ချက်မှ မရှိဘဲ နေနိုင်စားနိုင်သည်။ ယခု စတိတ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အသက်ရှူကြပ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုဖူးသည်။ ဦးနုက ပြည်နယ်တွေမှာ တိုးပွားပေါ်ပေါက်လာနေသည့် မကျေနပ်ချက်များ ၊ သူပုန်ထရန် တာစူနေမှုများ သတိပြုမိသည့်အတွက် နိုင်ငံရေးအရ ဖြေရှင်းပေးမှ ရမည့် အနေထားမျိုးသတိပြုမိလာသည်။ ( မှတ်ချက်။ ။ ရှမ်း ကချင် သူပုန်ထမှုမှာ ၁၉၅၈ ၊ ၁၉၆၁ တွင် ပေါ်လာခဲ့)

တချိန်တည်းတွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းချက် အစီအမံများကို ဦးနုတို့အုပ်စုက ၁၉၅၆ နောက်ပိုင်းကာလကတည်းက စီမံလာသည်။

ယင်းအစီအမံများအရ တပ်မတော်နှင့် ကာလရှည် တိုက်ခဲ့သည့် ဗကပ ၊ ကေအန်ယူ ( ကေအန်ဒီအို ) တို့မှာ  ပါလီမန် နိုင်ငံရေးထဲဝင်လာနိုင်စရာ အခြေအနေများ ရှိနေသည်။

ယင်းအခြေအနေများကို ဆိုရှယ်လစ် တပ်မှူးများက သဘောမကျသလို ၊ ဆိုရှယ်လစ် အခြေခံ တည်မြဲတို့မှာလည်း မနှစ်ခြိုက်ပါ။

‘ ကွန်မြူနစ်ဆိုတဲ့ နေရာမှာ  ဒီလို အစိုးရချီတုံချတုံဖြစ် အားမရှိတဲ့အချိန် မရေမရာ ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ကွန်မြူနစ်ဆိုတာ ကြီးစိုးစမြဲ၊ မြန်မာပြည်ဟာ ကံအားလျော်စွာပဲ ကွန်မြူနစ်လို စစ်သွေးကြွ ( Militant ဟု သုံးထား ) ဖြစ်နေတဲ့ နိုင်ငံရေးက ပေါက်ဖွားလာတဲ့ တပ်မတော်ရှိနေလို့ ကွန်မြူနစ်မဖြစ်တာ ၊ အခုအနေထားအရ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့ ကွန်မြူနစ်ကို ရင်ဆိုင်တဲ့နေရာမှာ နိုင်ငံရေးက လူတွေအားကိုးလို့မရဘူး။ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့ပဲ ရင်ဆိုင်ရမယ်။ ဒါအင်မတန်ရှင်းနေတဲ့ ကိစ္စ မရှူပ်ကြနဲ့။ ‘ ဟု ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီးက ၁၉၅၈ ဇွန်လအတွင်း ကျင်းပသည့် တပ်မှူးများ ညီလာခံတွင် ပြောခဲ့သည်။

ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းအနေဖြင့် ပြည်တွင်းစစ် ခေတ်ဦး ကွန်မြူနစ်များအားကောင်းစဉ်က ကွန်မြူနစ်များနှင့် ဝမး်တူးရိုက် ကွန်မြူနစ်များလက်ထဲ နိုင်ငံ့အာဏာထည့် ၄င်းကိုယ်တိုင် ရာထူးကြီးကြီးမားမား ယူရန် စီစဉ်ဖူးသော်လည်း တပ်ကလည်း အင်အားကြီးလာ ၄င်းကိုယ်တိုင် တပ်ကို ထိန်းချုပ်လာနိုင်သည့် ၁၉၅၅ ခုနစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ယခင်ကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ်များအား နေရာပေးရန် အတွေးမျိုးရှိရန် မပေါ်တော့ပါ။

ထိုစဉ်ကာလက ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့အပစ်ရပ် ငြိမ်းဆွေးနွေး ၊ နိုင်ငံရေးသဘောတူပါက အခြေခံ ဥပဒေပြင် ၊ ပါလီမန်ထဲဝင် ၊ တပ်ချင်းပေါင်းစည်းဆိုသည့်ကိစ္စများခေတ်မစားသေးပါ။ လက်နက်ချရသည့် ကိစ္စများသာအများစုဖြစ်သည်။

လူမျိုးစုအရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များ၏ သဘောထားမှာ ရှင်းသည်။ ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်အများစုမှာ တပြည်ထောင်သမားများသာ။

တချိန်တည်းတွင်လည်း ၁၉၅၈ ခုနစ်မှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁ဝနှစ်ပြည့် ကာလဖြစ်ရာ ၁၀ နှစ်ပြည့်ပါက ခွဲထွက်လိုက ခွဲထွက်ခွင့်အတွက် အခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများပေးထားရသည့် ပြည်နယ်များအပေါ် စစ်တပ်က အတော်ပင် သတိကြီးကြီး ထားလာပေသည်။ ဦးနုအနေဖြင့်မူ ယင်းခွဲထွက်ရေးပုဒ်မကို ဖျက်ရန်အတွက် နိုင်ငံရေး လုပ်ပိုင်ခွင့် တိုးမြှင့်ပေးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ဖက်ဒရယ်မူ ဆွေးနွေးအဖြေရှာရန် ခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် သက်သေပြခဲ့သည်။

(ဃ) ဗီတိုအာဏာ

မြန်မာတို့တွင် ထီးနန်းအာဏာနှင့် အကျိုးစီးပွား မကွဲပြားသည့် ဓလေ့ရှိသည်ဟု ပညာရှင်များက ထောက်ပြဖူးသည်။

တပ်နှင့် ဆိုရှယ်လစ် ဆက်ဆံရေးကို ပုလင်းတူ ဗူးစို့ ဆက်ဆံရေးဟု ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ အကြောင်း သုတေသန ရေးဖူးသူ ဦးကျော်ဇောဝင်းက ဆိုဖူးသည်။ ၄င်းမှာ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ဥက္ကဌဟောင်း ဦးကိုကိုကြီး၏ မြေးလည်း ဖြစ်သည်။ တည်မြဲ- သန့်ရှင်းအကွဲအပြဲမှ တဆင့် ၄င်းနှင့် နီးစပ်သော ၄င်းကို အကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု ယူဆသောအုပ်စုမှာ အာဏာဆက်ထိန်းရန် မသေချာသည့်အခါ၊ တဘက်က သန့်ရှင်း အုပ်စုဝင်အချို့၏ လုပ်ရပ်များ ( ဥပမာ- စစ်ရဲများ နေရာရွှေ့့့ခြင်း ၊ ဆိုရှယ်လစ် သြဇာခံဖြစ်သည့် ပျူစောထီးများအား ပြည်ထဲရေးအောက်တွင် ထားရန် ပြင်လာခြင်းမျိုးမှာ ၄င်း၏ အခွင့်အာဏာကို လျော့ပါးစေကာ တပ်ကိုပိုအကာကွယ်မဲ့လာစေသည့် လုပ်ရပ်များအဖြစ် တပ်ခေါင်းဆောင်များမှ ရှူမြင်လာခဲ့သည်ဟု ဂါးဒီးယန်း စိန်ဝင်းက ရေးခဲ့သည်။

နာတာရှာ အက်စရိုးအဆိုအရ နိုင်ငံတကာတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုအများစုမှာ ဗီတို အာဏာ ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေနဲ့ ဆက်စပ်သည်ဟု ဆိုဖူးသည်။

(က) စီးပွားရေး အခြေအနေ

(ခ) ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့်

(ဂ) စစ်တပ် အင်စတီကျူးရှင်း၏ အကျိုးစီးပွား ခြိမ်းခြောက်လာရခြင်း တို့မှာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စေလေ့ရှိသည့် အကြောင်းအရာ ၃ ချက်ဟု သူက ဆိုထားသည်။နိုင်ငံတနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်က ပင်မ နေရာမှ ရှိနေခြင်းကလည်း အာဏာသိမ်းရန် အကြောင်းအရင်းဟု သူက ဆိုထားသည်။

ထိုအခြေအနေ ၃ ရပ်မှာ ၅၈ ကာလကလည်း အနည်းအများဆိုသလို စတင်ထင်ဟပ်နေသည်ဟု ယူဆစရာ အချက်များလည်း ရှိသည်။ တဖန် ယင်းကာလမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုများလည်း ခေတ်စားနေခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် တပ်မတော်မှာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် ရှိရမည့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် တပ်အယူအဆမျိုး အားမကောင်းခဲ့ပါ။

အနိမ့်ဆုံးအဆင့်အနေဖြင့် ၁၉၅၈ လောက်ကတည်းက ၄င်း အင်စတီကျူးရှင်းအတွက်ဖြစ်စေ ၊နိုင်ငံရေးဇတ်ပါနေပြီး တချိန်တည်းတွင် အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးသမားများကို အားမရ၍ဖြစ်စေ ၄င်းအနေဖြင့် ဗီတိုအာဏာတိုးယူချင်ခဲ့သည်မှာ ပေါ်လွင်နေခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ပါလီမန်ခေတ်ပြန်ကြည့်ပါကလည်း ပါတီ ၊ ပါလီမန် ၊ ရွေးကောက်ပွဲစနစ် အပါအဝင် ဒီမိုကရက်တစ် အင်စတီကျူးရှင်းများမှာ အားမကောင်းခဲ့ဘဲ အင်စတီကျူးရှင်းတခုအနေဖြင့် တခြားအဖွဲ့အစည်းများထက် ပိုအားကောင်းနေသည်မှ စစ်တပ်တခုသာ ရှိခဲ့ပေသည်။

တချိန်တည်းတွင်လည်း ဘီအီးဒီစီ ကဲ့သို့ တပ်ပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ၊ ရုပ်ရှင် ၊ မဂ္ဂဇင်း သတင်းမီဒီယာ လုပ်ငန်းများအထိ ချဲ့ထွင်လာနိုင်ခဲ့သည့် တပ်မတော်မှာ နိုင်ငံရေးအာဏာသာ ကျန်ရှိနေပါတော့သည်။

စစ်သားက အရပ်သားထက် ကြီးမြတ်သည်ဟု ထင်သည့် ၀ါဒ စစ်တပ်တွင် အစောပိုင်းကတည်းက ရှိခဲ့သည်ဟုလည်း သုတေသီအချို့က ဆိုဖူးသည်။ မြန်မာပြည်၏ ပဒေသရာဇ်အစဉ်အလာမှာ အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်ခွဲခြားလေ့မရှိသည့်ဓလေ့ကို လွတ်လပ်ရေးခေတ်အထိ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ဒေးဗစ်စတိန်းဘတ်က ဆိုသည်။ စစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည့်အတွက် စစ်သားက အရပ်သားထက် ကြီးမြတ်သည်ဆိုသည့် စစ်ဝါဒမျိုး မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ပါလာနိုင်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးသပ်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ကြေးစားစစ်သား Professional Soldier မဟုတ်ဟူသည့်အယူအဆမျိုးနှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်သူများဖြစ်သည်၊ စစ်တိုက်ပြီး အသက်မွေးသူမဟုတ်ဆိုသည့် စကားမျိုး BIA ၊ BDA ခေတ်မှ လာသူများရော၊ အင်ဒိုနီးရှား၏ အမိမြေကာကွယ်ရေးတပ်က လာသူများ (အများစုမှာ ဂျပန်တပ်မတော်မှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်ကာ ဆူဟာတိုကဲ့သို့ အာဏာရှင်မှာ ယင်းစစ်သည်ဟောင်းတဦးဖြစ်)ပါ ပြောတတ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များအား သာမန် စစ်ပညာထက် ဘူရှီဒိုခေါ် ဆာမူရိုင်းစိတ်နှင့် လေ့ကျင့်ပေးခဲ့ပြီး စစ်သွေးစစ်မာန်များ ရိုက်သွင်းပေးခဲ့မှုမှာ ရင့်ကျင်မှုမရှိသည့် ယင်းကဲ့သို့ လူငယ်များအားအတွက် တော်လှန်ရေး၊ အမျိုးသားရေးနှင့် စစ်ရေးစိတ်များ ရင့်သန်စေသည်ဟု Joice.C. Libra က ဆိုသည်မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ အစောပိုင်းကာလကပင် ဂရိရှေးဟောင်း ပရေတိုးရီးယန်း စစ်သည်များလို အုပ်ချုပ်သူကိုမကြိုက်လျှင် ပယ်ရှားသည့်အလေ့အကျင့်နှင့် ကိုယ်တိုင် အုပ်စိုးသူ ဂါးဒီးယန်းအယူအဆ ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု ဇိုလ်တန် ဘရန်နီက ထောက်ပြဖူးသည်။

‌အထက်ဖော်ပြပါ ( က) မှ ( ဃ) အထိ ၄ ပိုဒ်မှာ ၅၈ ခုနစ် အိမ်စောင့်အစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်သည့် စာပိုဒ်များပင်။

(င) ၂၀၂၁ လာရာ နှင့်လားရာ

၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ အာဏာသိမ်းမှုမှာ အရပ်ဘက်စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းမှုမှ တဆင့် ရှိရင်းစွဲ ဗီတိုအာဏာဖြင့် ၄င်းအင်စတီကျူးရှင်းကို ကာကွယ်ရန် မလုံလောက် ( သို့မဟုတ် ) ဗီတို အာဏာတိုးရန် လိုအပ်သည်ဆိုသည့်အခြေအနေအပေါ် အခြေခံခဲ့ခြင်းဟု သုံးသပ်မှုများလည်း ရှိသည်။

ယခု ၆လ ပြည့်လာချိန်တွင် အာဏာသိမ်းမှု ဂိုက်တံ အရွေ့ကို ကြည့်ပါက ဗီတို အာဏာတိုးရန် ကိစ္စမှ တဆင့် တည်ငြိမ်ရေး ထူထောင်ရေး ၊ ၄င်းအနေဖြင့် ပြန်လည်အားကောင်းရေး Consolidate ၊  အုပ်ထိန်းသူ ဂါဒီးယန်းအယူအဆ နဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်များအထိ ရောပြွန်းပါလာနေသည့်အသွင်ဆောင်လာသလို ပြင်ပဖိအားဘယ်လောက်ရှိရှိ တိုင်းပြည် ဘယ်လောက်အထီးကျန်ဆန်ဆန် Isolated ဖြစ်ပါကလည်း ရပ်တည်ရန် ပြင်ဆင်လာနေပြီ ဖြစ်ပါသည်။

လုံခြုံရေး နှင့် အရပ်ဘက် စစ်ဘက်ဆက်ဆံရေးလေ့လာနေသူ မိတ်ဆွေကိုရဲက ၄င်း လတ်တလော ရေးဖြစ်သည့် ဆောင်းပါးအကြောင်း သူ၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ယခုလို ဖော်ပြထားသည်။

ကျန်နော့်အမြင်အရတော့

“၁) တပ်က ဒီတခါ အာဏာသိမ်းတဲ့ mission က ဒေါ်အောင်ဆန်းစု ကြည်နဲ့ NLD ကို နိုင်ငံရေးက ဖယ်ထုတ်ဖို့အထိ စဉ်းစားထားတာဖြစ် လို့ ရည်မှန်းချက်ကြီးတဲ့ မစ်ရှင်ambitious mission ဖြစ်တယ်။ ဒီ mission က ၂ နှစ်အ တွင်း အပြီးသတ်ဖို့ မလွယ်ဘူးဆိုတာ သူတို့သိနေတယ်။ ဒါကြောင့်အာ ဏာစသိမ်းထဲက ၂ နှစ် နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာ သိ ထားပြီးသားလို့ မြင်တယ်။

၂) အခု အာဏာသိမ်းတာ ၆ လတောင် ကြာပြီ။ အခြေခံ အုပ်ချုပ်ရေး တောင် မလည်ပတ်နိုင်ဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ် နိုင်ဘူး။

၃) ဒီအာဏာသိမ်းယူမှုဟာ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်ငံရေးကိုပြောင်းပြန်လှန်ပစ် တာပဲ။ ပြည်သူကလဲ တပ်ကပြောတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးကိုအယုံအ ကြည်မရှိတော့ဘူး။ ဒါကိုလည်း အာဏာသိမ်း‌စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ သိကြတယ်။

၄) တပ်ဟာ သမိုင်းတလျှောက်လုံးပြန်ကြည့်ရင် အားနည်းတဲ့အချိန်၊မလုံ ခြုံတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်တော့မှ အာဏာကိုစွန့်လွှတ်ဖို့ မစဉ်းစားဘူး။ သူခိုင် ပြီလို့ ထင်မှ သူလိုချင်တဲ့ အပြောင်းအလဲကို လုပ်တယ်။ ရောဘတ်တေ လာ စကားငှားပြောရရင်တော့ သူဟာ နိုင်ငံရေးက ဆုတ်ရင်တောင် timing, pace, extent ကို သူကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်ပြီးမှဆုတ်လေ့ရှိတယ်။ ခုလို အားနည်းပြီး မလုံမခြုံဖြစ်နေချိန်မှာ အာဏာကိုဘယ်လိုမှ လက်လွှတ်မှာမဟုတ်ဘူး။

ဒီတော့ တပ်ဟာ ၂ နှစ်အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးဖို့ ဘယ်လိုမှမ ဖြစ်နိုင်ဘူး။ ပြောသလိုပဲ။ ရူဘီကွန်မြစ်ကို ဖျက်ပြီးသွားပြီ။ ပြန်လမ်းက မရှိတော့ဘူး။ အာဏာဆက်တည်မြဲဖို့ ရသမျှလုပ်မှာပဲ။ it has already crossed the Rubicon, and reached a point of no return. It is likely to do everything to stay in power.။ အဲ့တော့အာဏာ ဆက်တည်မြဲဖို့အတွက်လုပ်မယ့်အစီအစဉ်တွေလာတော့မယ်လို့မြင်တယ်လို့ ရေးဖြစ်တယ်။ အခုသူတို့ အမြဲတသသ လုပ်ပြ‌နေတဲ့ အခြေခံဥပဒေကိုတောင် မကိုးကားတော့ဘဲ အာဏာမှာ ဆက်ထိုင်ဖို့အတွက် ခြေလှမ်းတွေက စလာပြီ။ တိုင်းပြည်ကတော့ ရှေ့လျှောက် ခက်ဖို့ပဲ ရှိတာပဲ။ ‘

ကိုးကား- တာတေစနေ

အိမ်စောင့်အစိုးရ ( ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်းမောင်မောင်)

Zoltan Barany (2016 ) How armies Respond to Revolution and why

Joice.C. Libra

Federal Journal

တစ်ကြော့ပြန် အိမ်စောင့်အစိုးရကို ယုံကြည်သင့်ပါသလား

Federal Journal
August01/ 2021

Photo: Credit

 

စစ်အာဏာသိမ်းမှု ခြောက်လပြည့်တွင် မင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို ယာယီခတ္တသာ ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြည်သူကို မျက်လှည့်ပြလိုသဖြင့် အိမ်စောင့်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပါသည်။ ထို့ပြင် အာဏာကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် အထိသာ ကိုင်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နှစ်ဝတ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပကာ အာဏာလွှဲပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားလာပါသည်။

စစ်ခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် မည်သည့် ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်လာသနည်း။

အိမ်စောင့်အစိုးရသမိုင်း

၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ ဒီမိုကရေစီအစိုးရက မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ နိုင်ငံအာဏာကို လွှဲအပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း က  “အိမ်စောင့်အစိုးရ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အာဏာလွှဲ အပ်ခြင်းသည် ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲမှု၏နောက်ဆက်တွဲပြဿနာဟု သာမာန်အားဖြင့် သိရှိခဲ့ကြသော် လည်း အာဏာလွှဲအပ်ခဲ့သူ ဝန်ကြီးချုပ် ဉီးနု ကိုယ်တိုင်က နောက်ပိုင်းမှာ ရေးသားသည့်စာအရ စစ်တပ်မှ “အာဏာသိမ်းမှာ မလိုလားသည့်အတွက် ဖြစ်ကြောင်း” ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က စစ်ခေါင်းဆောင် တစ်ချို့၏ ‘အာဏာသိမ်းမည်’ဆိုသည့် ချိန်းခြောက်မှု လေသံများ ပြန့်ခဲ့ပါသည်။ သေခြာသည်မှာ ၁၉၅၈-အိမ်စောင့်အစိုးရသည် နေဝင်း၏ အာဏာသိမ်း အစီအမံထဲက ကနေဉီးခြေလှမ်းဖြစ်ပါသည်။

လက်ရှိအိမ်စောင့်အစိုးရ

မင်းအောင်လှိုင် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ယူမည့် လက်ရှိအိမ်စောင့်အစိုးရသည်လည်း ၁၉၅၈ခုနှစ် သမိုင်းဆိုးကြီးကို တစ်ကျော့ပြန်လည်စေသည့် အပေါစား မျက်လှည့်သာဖြစ်ပါမည်။ အိမ်စောင့်အစိုးရ (Caretaker Government)ကို Cambridge Dictionary က အဓိပ္ပယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် a government that has power for a short period of time until a new one is chosen (အစိုးရသစ်မရွေးချယ်ခင် ယာယီအာဏာကိုင်ထားသာ အစိုးရ)ဟု ဆိုသည်။ မင်းအောင်လှိုင်က အာဏာ သိမ်းခဲ့ရာမှာ သူမမျှောင်လင့်ခဲ့သည်အထိ လူထုတုန့်ပြန်မှုကပြင်းထန်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင်လည်း မျောက် အုန်းသီးရကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည့်အတွက် အိမ်စောင့်အစိုးရဟု သုံးနှုန်းခြင်းဖြင့် အာဏာကို ယာယီသာ ထိမ်းသိမ်းလိုကြောင်း လူထုက ယုံကြည်စေရန် လှည့်စားခြင်း သို့မဟုတ် ရေအေးတစ်ခွက် လောင်းလိုက် ခြင်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

သို့သော် မည်သူကမျှ လက်ခံယုံကြည်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ အာဏာကို ၂နှစ်ခွဲသာ ထိမ်းသိမ်းရန် ဤကဲ့သို့ ကြီးလေးသော ရက်စက်မှုကို အဘယ်ကြောင့် သူလုပ်ချင်ပါမည်နည်း။ အာဏာကို ရာသက်ပန် ဆုတ်ကိုင်လိုသောကြောင့်သာလျှင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်။

မင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းပြမြေပုံ

မင်းအောင်လှိုင်အနေဖြင့် သူ့လမ်းစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါက တကယ်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်းမှာ ကျင်းပလိုပါလိမ့်မည်။ အနိုင်ရပါတီကို အာဏာလွှဲအပ်ပါလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီနှင့် တစ်ချို့ တိုင်းရင်းသားပါတီများသည် ထိုအစီအစဉ်ကို စောင့်မျှော်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော် ပြသနာသည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်နှင့် အစိုးရလုပ်မည့်သူကို မင်းအောင်လှိုင်က ကြိုတင် အကွက်ဆင်ပြီးသား သို့မဟုတ် ဘိသိက်ခံ(anointed)ပြီးသား ဖြစ်မည့်အချက်ဖြစ်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ အရှိဆုံး နည်းလမ်းသည် မင်းအောင်လှိုင်က သူကိုယ်တိုင် သမ္မတ ရာထူးတာဝန်ယူသည့် အခင်းအကျင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယ ဖြစ်နိုင်ခြေသည် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီထဲက သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားထဲက တစ်ဉီးဉီးကို သမ္မတ လုပ်ခိုင်းသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ မည်သည့်နည်းလမ်းပဲဖြစ်ဖြစ် သူ့အနေဖြင့် အဆိုပါ လမ်းပြမြေပုံ အတိုင်း အနည်းဆုံး သက်တမ်း နှစ်ကြိမ်အထိ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ၂၀၂၈ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ မင်းအောင်လှိုင် အသက် ၇၈ ပြည့်သည်အထိ၊ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ထိန်းချုပ်ထားလိုပါသည်။

အဆုံးတိုင် တိုက်အရမည့် နောက်ဆုံးစစ်ပွဲ

အထက်ဖော်ပြသည့်အချက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်လျှင် မင်းအောင်လှိုင်၏ အိမ်စောင့်အစိုးရနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကတိသည် စစ်အာဏာရှင် သက်ဆိုးရှည်စေရေး လမ်းပြမြေပုံ အဆင့်ဆင့်ကို သိုးရေခြုံ ထားခြင်း သက်သက်သာဖြစ်ပါသည်။ သူသည် ၁၉၅၈နှင့် ၁၉၆၂ကြား နိုင်ငံရေးကစားကွက်များဖြစ်သော နေဝင်း၏ ‘အိမ်စောင့်အစိုးရ’နှင့် ဉီးနု၏ ‘ဘာသာရေး အသုံးချသည့် နိုင်ငံရေး’ အမွေများကို ဆက်ခံ ထားပါသည်။ တစ်ကျော့ပြန် အသက်သွင်းထားပါသည်။

ထို့ကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် သူ့လမ်းပြမြေပုံ အကောင်ထည်ဖော်မှု အောင်မြင်သွားပါက ၂၀၂၃ခုနှစ် အထိသာ အာဏာထိန်းရန် မဟုတ်ဘဲ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ် ပေါင်းများစွာ စစ်ဖိနပ်အောက် မှာ ပြည်သူများ ခံရဉီးမှာဖြစ်ပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းပြမည်ပုံသည် ပြည်သူ များအတွက် မျှော်လင့်စရာ လုံးဝ မရှိပေ။

ထို့ကြောင့် ပြည်သူများအနေဖြင့် နောက်ဆုံး ကျည်ဆံကို ထုတ်သုံးရတော့မည်။ ဤတစ်ကြိမ်ကို နောက်ဆုံး စစ်ပွဲအဖြစ် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ရမည်။ ကိုဗစ်အပါအဝင် ကြားမှာ မည်သည့် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့စေကာမူ တော်လှန်ရေးအရှိန် ရပ်တန့်ခြင်း မရှိသင့်ပေ။

ဤနှစ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တာရား လုံးဝ ရပ်တန့်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ပါ က လူငယ်များ သွေးအေးသွားပြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းပြမြေပုံ အကောင်အထည်ဖော်ဆာင်မှု အောင်မြင်သွားနိုင်သည်ကို သတိချက်ရပါလိမ့်မည်။

 

 

ဆလိုင်းထောင်း

(၁- သြဂုတ် – ၂၀၂၁ ခုနှစ်)

Federal Journal

ဖက်ဒရယ် အကြောင်း တစေ့တစောင်း (၃)

Federal Journal
August01/ 2021
ဖက်ဒရယ် အကြောင်း တစေ့တစောင်း (၃)
▄ ဖက်ဒရယ် ဘယ်လိုလဲ….
ဖက်ဒရယ်ရဲ့ အနက်ကို ချုံ့ရင်၊ အာဏာခွဲဝေခြင်းလို့ အနက်ရတယ်။ အာဏာတွေအောက်မှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ရှိတယ်။ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်၊ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်၊ ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်၊ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်၊ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ် ပြဌာန်းပိုင်ခွင့်၊ အခွန်ဘဏ္ဍာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ သယံဇာတ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့လုပ်ပိုင်ခွင့်။ ထို့နောက် ခွင့်တူညီမျှ တစ်ပြေးတည်း တစ်ညီတည်း တည်ရှိပိုင်ခွင့်။
▣ ဤဖော်မြူလာ မမေ့ရ
ဖက်ဒရယ်ရဲ့ အနက်သဘောမှာ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရှိသလို၊ ကိုယ့်ကြမ္မာ ကိုယ်ပြဌာန်းပိုင်ခွင့်ဆိုတာလည်း ပါဝင်နေတယ်။ ဒီနေရာမှာ အာဏာကို ဘယ်လို ခွဲဝေရရှိသလဲဆိုတာကို ပြောချင်တယ်။ ညီမျှခြင်း တစ်ခုနဲ့ တင်ပြ ချင်တယ်။ ဖက်ဒရယ် (ညီမျှခြင်း) ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျော့ချခြင်း (အပေါင်း) အခြေခံဥပဒေအရ အာမခံထားချက်။ ဒါကို သိုးဆောင်းဝေါဟာရလိုနားလည်ဖို့။ Federalism = Decentralization + Constitutional guarantee လို့ နားလည်နိုင်တယ်။
▄ ဗဟိုက ကြီးလွန်း ရှည်လွန်း ချုပ်လွန်းတယ်
စစ်အစိုးရခေတ်တွေ တစ်လျှောက်လုံး၊ ဗဟိုဦးစီးစနစ်နဲ့ သွားခဲ့တာ။ ကြိုးနီစနစ်နဲ့ အုပ်ချုပ်ခဲ့တာ။ ဗဟိုရဲ့ အာဏာ ဟာ သိပ်ကြီးကျယ်လွန်းတယ်။ ဗဟိုရဲ့လက်တံတွေက သိပ်ရှည်လွန်းနေတယ်။ ဗဟိုရဲ့ လက်ချောင်းတွေက သိပ်ထိန်းချုပ်လွန်းနေတယ်။ ကြိုးနီတွေကလည်း သိပ်ရှုပ်တာပဲ။ အထပ်လိုက် အထပ်လိုက်၊ အရစ်လိုက် အရစ်လိုက်။ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ။ နေရာတကာ။ အဆင့်တိုင်း အလွှာတိုင်း ဌာနတိုင်း။ ခွင့်ပြုချက်တောင်းရတာတွေ အထပ်ထပ်။ ရပ်ကျေးအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်၊ ခရိုင်အဆင့်၊ ပြည်နယ်နဲ့ တိုင်းအဆင့်၊ ပြည်ထောင်စုအဆင့် (ဗဟိုအဆင့်)။ ဗဟိုဟာ နေရာတကာပါလွန်းနေသလို တစ်သွေးတစ်သံတစ်မိန့်ဆိုတော့ အလုပ်ဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်မှုနှုန်းက သိပ်နိမ့်တယ်။ ဒီအားနည်းချက်ကို ဖျက်ဖို့၊ ဖက်ဒရယ်ဟာ အစားဝင်လာရမယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဖက်ဒရယ်ဆိုတာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျော့ချရေးလို့ နားလည်နိုင်တယ်။ သို့သော် မပြည့်စုံဘူး။ တစ်ခု ထပ်တိုးရမယ်။ အဲဒါကတော့ အခြေခံဥပဒေအရ အာမခံထားရမယ်။
▣ စာနဲ့ ပေနဲ့ ပဋိညာဉ် ထား
လူတစ်ယောက်၊ လူတစ်စု၊ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ရဲ့ စိတ်ထင်ရာ ပေးလိုက ပေး၊ ယူလိုက ယူ၊ ဖျက်သိမ်းလိုက် ဖျက်သိမ်း၊ ပယ်ဖျက်လိုက ပယ်ဖျက်၊ နှုတ်ပယ်လိုက နှုတ်ပယ်၊ ထပ်တိုးလိုက ထပ်တိုး။ စိတ်လိုလက်ရရှိတိုင်း ပယ်တာ၊ နှုတ်တာ၊ ပေါင်းတာကို လုပ်ချင်တိုင်းလုပ်လို့ မရစေရ။ တည်ငြိမ်ရမယ်၊ အတိုးအဆုတ် ရုတ်ချည်းပြောင်းလဲလို့ မရ။ စာနဲ့ပေနဲ့ ပဋိညာဉ်နဲ့ ပြဌာန်းသတ်မှတ်ပေးအပ်ထားခြင်းမျိုးမှာ အာမခံချက် ရှိစေရမယ်။ ဒါမှ ဖက်ဒရယ်။ သို့မဟုတ်ရင် ဒီမိုကရေစီအဆင့်မှာတင် ရပ်နေလိမ့်မယ်။ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအဆင့်ထိ မဖြစ်၊ မရောက်။ သွားမယ့်သွား ရောက်အောင်သွား။
▄ နယ်မြေ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ပုံ (၂) မျိုး
နောက်တစ်ခုက နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခွဲဝေရေး။ နယ်မြေတွေကို အပိုင်စားပေးလိုက်တယ်လို့ မမှတ်ရ။ ကိုယ့်နယ်မှာ ကိုယ်ဘုရင်လို စစ်မင်းများသဖွယ် မပြုမူရ။ နယ်မြေခွဲခြားသတ်မှတ်ရေးဆိုတာ တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံး စီမံခန့်ခွဲရေးမှာ လွယ်ကူ ထိရောက်စေဖို့သာ ပဓာနပြုရမယ်။ ခွဲခြားပုံ ခွဲခြားနည်း အခြေခံ အကြမ်းဖျင်း (၂) ရပ်ရှိတယ်။ လူကို အခြေခံပြီး ခွဲမှာလား၊ မြေကို အခြေခံပြီး ခွဲမှာလား။ စာလိုချဲ့ရင် ဒီလို။
(၁) လူမျိုးစုတွေ နေထိုင်ရာအလိုက် နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်တာ၊ (၂) ပထဝီသွင်ပြင်ကို အခြေခံပြီး နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်တာ။ ဒီနှစ်ခုရှိတယ်။ လူမျိုးကို လိုက်ပြီး နယ်မြေပိုင်းခြားမှာလား။ သို့တည်းမဟုတ် ပထဝီမြေကြီးကို ဗဟိုပြုပြီး နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်မှာလား။ လူလား၊ မြေလားလို့ နားလည်လိုက်ရင် ရပြီ။
▄ လူလား ၊ မြေလား
နိုင်ငံရေးဆိုတာ လူ့ပြဿနာပဲ။ မြေပြဿနာပဲ။ ဒီနှစ်ခုကို အဓိက တည်ရှင်းရတာ နိုင်ငံရေးပဲ။ ဖက်ဒရယ်ဆိုတာ လည်း ဒီသဘော။ လူ့ကိစ္စ၊ မြေကိစ္စ။
ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားရမှာတွေ ရှိတယ်။ အားသာချက် အားနည်းချက်ကို ဇယားချကြည့်ရမှာ။ လူကို အခြေခံပြီး ခွဲရင်၊ စီမံခန့်ခွဲဖို့ သိပ်ခက်သွားမယ်။ လူမျိုးစု အသွေးအရောင်အလိုက် နယ်မြေအပိုင်ပေးဖို့လည်း မလွယ်ဘူး။ ဝေတာ ခြမ်းတာ မညီရင်၊ ဘော်လကန်နိုက်ဇေးရှင်းဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ ဒီတော့ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ထပ်ကြုံနိုင်တယ်။ လူမျိုးစု အကျိုးစီးပွားနဲ့ လူမျိုးစုအခွင့်အရေးတွေ ပြောကြ၊ ငြင်းကြပြီး ခရီးမတွင်နိုင် ဖြစ်နိုင်တယ်။ လူမျိုးစု အမှတ်သရုပ်ကိုတော့ ထိန်းနိုင်လိမ့်မယ်။ သို့သော် လက်တွေ့အလုပ်ဖြစ်ရေး ခက်နိုင်တယ်။
လူဆိုတာမျိုးက ရွေ့နေတာ၊ ရွှေ့နေတာ။ တစ်နေရာတည်းမှာ အတည်တကျ နေခဲ့တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ လူတွေက ရောနှောနေထိုင် နေကြတာ။ လူဟာ လူမှုရေးသတ္တဝါမို့၊ သီးခြားမနေထိုင်နိုင်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ လာစု၊ လာပေါင်းနေထိုင်ရင်း ရောသွားပြီ။ ဒါ့ကြောင့် လူမှာ ကပြား ရှိတယ်။ လူကို အခြေခံခွဲရင် လူမျိုးစုငယ်တွေကို လူမျိုးစုကြီးက ငုံထား၊ မြုံထားတဲ့ဒေသတွေမှာ လူမျိုးရေးတိုးတိုက်မှုတွေဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီတော့ လူကို ဗဟိုပြုလွန်းတာမှာ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးရှိနိုင်တယ်။ ဒါဆိုမြေကို အခြေခံပြီး ခွဲမယ်။
▣ မင်းလတ်ရဲခေါင်ရဲ့ ဧရာလွင်
မြန်မာနိုင်ငံနာမည်ပေးပုံကိုက လူမျိုးကို စွဲပြီးပေးထားလို့၊ အားလုံးကို မခြုံနိုင် မငုံနိုင်။ မင်းလတ်ရဲခေါင်ကတော့ လူကိုမစွဲ၊ ပထဝီကို စွဲပြီး နိုင်ငံလုံးချီ ကိုယ်စားပြုနိုင်မယ့် စဉ်းစားချက်ကို စဉ်းစားဖူးတယ်။ တို့နိုင်ငံဟာ မြစ်ကြီး နှစ်မြစ်ကို အခြေခံပြီး ဖြစ်တည်လာတာမို့၊ ဧရာဝတီနဲ့ သံလွင်မြစ်ကို အစွဲပြုပြီး ခေါ်လိုက်မယ်။ ဧရာလွင်…တဲ့။ ဧရာလွင်။ ဒါဆိုရင် လူမျိုး တစ်မျိုးနာမည်ကို နိုင်ငံနာမည် တပ်စရာ မလိုတော့။ လူပြီးရင် မြေကြီးကို သွားမယ်။
▣ ဇာတိ ပဝတ်တိ
ပထဝီမြေကြီးရဲ့ သွင်ပြင် အနေအထားကို လိုက်ပြီး ခွဲရင်တော့ စီမံခန့်ခွဲရ လွယ်မယ်။ ထိရောက်တဲ့ အုပ်ချုပ်စီမံမှုဖြစ်နိုင်မယ်။ သို့သော် လူမျိုးစု အမှတ်သရုပ်တွေကို နည်းနည်း ပွန်းရှနိုင်တယ်။ လူဆိုတဲ့အမျိုးက ကိုယ့်သွေးသားကိုလည်း စွဲလမ်းသလို၊ ကိုယ့်မြေကိုလည်း စွဲလမ်းတယ်။ ကိုယ့်မြေဆိုတာကို တစ်နိုင်ငံလုံး ကိုယ့်မြေပဲလို့ မှတ်ထင်နိုင်ရင်တော့ ကောင်းမယ်။ ကိုယ့်ဇာတိချက်မြှုပ်သာ ကိုယ့်မြေမဟုတ်။ ဇာတိ ပဝတ္တိကို သိပ်စွဲလန်းတမ်းတလွန်းနေလို့လည်း မဖြစ်။ မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်လွန်းရင် ရှော်ဗင်ဝါဒကို ကူးပြောင်းသွား နိုင်တယ်။ ဇာတိစိတ် သိပ်ကဲလွန်းနေရင် လည်း ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ဒေသစွဲစိတ်ဓာတ်သို့ လျှောကျသွားနိုင်တယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင်တော့ ဒို့အားလုံးဟာ ဟင်းပေါင်းအိုးကြီး၊ စွတ်ပြုတ်အိုးကြီးထဲမှာ အရသာစုံစားသုံးခြင်းဓလေ့ကို ပျိုးထောင်ရမှာ။
ဒါမှ we are together ။ အတူတကွနေထိုင်ခြင်းရဲ့ ရှေ့မှာ နာမဝိသေသနတွေကို သိပ်မတပ်ချင်နဲ့။ စာတတ်တဲ့သူက ကွန့်ချင်တယ်။ စာတတ်ရင် ကွန့်…တဲ့။ ဒီတော့ တူဂဲသားမှာ ဘယ်လို တူဂဲသားလဲလို့ ထပ်ကွန့်လိမ့်မယ်။ လာပေါင်းတာလား၊ သွားပေါင်းတာလား၊ အတင်းပေါင်းခိုင်းတာလား၊ လိုလိုချင်ချင်ပေါင်းကြတာလား။ ဘိုဆန်ဆန် တွေးရင်တော့ coming together လား၊ holding together လား…. တွေးလိမ့်မယ်။ နောက်တော့ အတွေးချော်ရင် living together ပါ စဉ်းစားခန်းဝင်သွားနိုင်တယ်။ ဒီမှာ ရပ်၊ ဒီမှာ ရပ်။
မင်းသေ့
Federal Journal

နေ့စဉ်တိုင်းရင်းသတင်းများစုဆောင်းတင်ပြခြင်း

Federal Journal
July30/ 2021

(No. 114 , July 30, 2021)

 

၁။ ဝိုင်းမော် ခလရ ၅၈ တပ်ရင်းပစ်ခတ်ခံရမှု စစ်ကောင်စီဘက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ
30 July 2021

ဝိုင်းမော်မြို့ မဒိန်ကျေးရွာအနီးရှိ အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ခလရ ၅၈ တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA က ယမန်နေ့ည သွားရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူနှင့် ထိခိုက်သူများပြားကြောင်း သိရသည်။

ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်ည ၁၀ နာရီခွဲဝန်းကျင်ခန့် KIA တပ်မဟာ ၅ အောက် တပ်ရင်း ၃ အဖွဲ့က သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်း ၅၈ မှ ကင်းမှူး ၂ ဦးသေဆုံးပြီး၊ ထိခိုက်သူ များပြားခဲ့သည်ဟု အမည်မဖော်လိုသူ ဝိုင်းမော်ဒေသခံ တစ်ဦးက KNG ကို ပြောသည်။“KIA က လာပစ်တဲ့အချိန်မှာ စခန်းရဲ့အဝင်ဂိတ်မှာ ကင်းပုန်းနေတဲ့ စစ်သား ၁၀ ယောက် လောက်ရှိနေတဲ့အထဲမှာ ၂ ယောက်က အဲ့မှာပွဲချင်းပြီးသွားတယ်။ စခန်းအနောက်ဘက်မှာလည်း ကင်းပုန်းအဖွဲ့ရှိသေးတယ်။ အဲ့ဘက်ကတော့ ထိခိုက်ဒဏ်ရတဲ့ သူတွေများတယ်လို့သိရတယ်။ ခန့်မှန်းခြေ ပြောရရင် ၃၀ တော့မနည်းဘူး။ နောက်ပြီး ဒီမနက် လမ်းပေါ် ဖြတ်သွားတဲ့ သူတွေပြောတာက ဂိတ်နားမှာ သွေးတွေတောင်မြင်နေရသေးတယ်တဲ့”ဟု ပြောဆိုသည်။

စခန်းတွင်း ထိခိုက်မှုများလာပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ ၅၈ တပ်ရင်းမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လဘန်ကျေး ရွာရှိ KEP ကုမ္ပဏီဝင်းတွင် လက်နက်ကြီး ကျမှန်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ တစ်ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။“၅၈ တပ်ရင်းကနေ ပြည်သူတွေရှိတဲ့ ဘက်ကို လက်နက်ကြီးနဲ့ ရမ်းသမ်းပစ်တယ်။ KIA ရှိတယ်ထင်လို့လား။ ဒါမှမဟုတ် တမင် ပစ်ခတ်တာလားတော့မသိဘူး။ KEP ကုမ္ပဏီဝင်းမှာ လက်နက်ကြီးတစ်လုံးကျမှန်သွားတယ်လို့ အဲ့ကုမ္ပဏီ ဝန်ထမ်း တစ်ဦးက အဲ့မှာဆုံးသွားတယ်။ ၁ ယောက်က ကျည်ထိမှန်ထားတာ တော်တော်ဆိုးတယ်လို့သိရတယ်” ဟု မဒိန့် ဒေသခံတစ်ဦးက KNG ကို ပြောဆိုသည်။ လက်နက်ကြီးကြောင့် သေဆုံးသွားသူမှာ ဝိုင်းမော်မြို့ ရပ်ကွက် (၃)တွင်နေထိုင်သည့် အသက် ၃၆နှစ်အရွယ် ကိုအောင်လီ ဆိုသူ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဝိုင်းမော်မြို့ ၅၈ တပ်ရင်းကို KIA က သွား ရောက်ပစ်ခတ်မှုမှာ မှန်ကန်ကြောင်း KIO ဗဟိုချုပ် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီး ဦးနော်ဘူက KNG သတင်းဌာနကို ယခုလို အတည်ပြုပြော ဆိုခဲ့သည်။

၂။ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ကျွဲကျောင်းသား(၂)ဦး လက်နက်ကြီးထိမိ၊ တဦးပွဲချင်းပြီးသေဆုံ
July 29, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲမြို့ နမ့်မောကျေးရွာအုပ်စု နမ့်ဆာကျေးရွာတွင် ကျွဲကျောင်းသား (၂) ဦး လက်နက်ကြီးထိမိကာ တဦးသေဆုံးပြီး၊ တဦး ဒဏ်ရာအပြင်ထန်းရရှိကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည်။ ဖြစ်စဉ်မှာ ဇူလိုင် ၂၇ မနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် အသက် (၂၀) အငိုနှင့် (၁၄) နှစ်အရွယ် အယိုင် တို့သည် ကျွဲသွားကျောင်းရင် မပေါက်ကွဲသေးသည့် လက်နက် ကြီး ထိမိသောကြောင့် ထိုနေရာတွင် အငို ဆိုသူက သေဆုံးသွားပြီး အယိုင်က ဒဏ်ရာပြင်ထန်းစွာရရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

“ အကြီးကောင်က ပွဲချင်းပြီးသေသွားတာ။ အငယ်တယောက်တော့ ဗုံးစမှန်းလို့ မျက်နှာတွေထိတယ်။ ခြေထောက်တွေကော ထိတယ်။ ကျွဲကျောင်းသွားရင်ဖြစ်တာ။ အဲနေရာက အရင်က ရွာဟောင်းဖြစ်တယ်”ဟု နမ့်ဆာရွာခံ အမျိုးသမီးတဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။“သူကတော့ ကျန်းမားရေးတော့ သိပ်စိတ်မပူရဘူး။ မျက်နှာတွေထိထားတော့ ရောင်နေ တယ်။ ခြေထောက်တွေနာနေတာ။ လမ်းလျှောက်လို့မရသေးဘူး”ဟု ပြောသည်။ ထိုနေရာတွင် ဒေသခံများ တောင်ယာ၊ လယ်ယာသွားသည့်လမ်းဖြစ်သည့်အပြင် ကျွဲ၊နွားများကိုလွတ်ထားသည့် နေရာဖြစ်ကြောင်းသိရ သည်။

“ ကျမတို့ တောင်ယာသွားတဲ့လမ်းလည်းဟုတ်တယ်။ ကျမတို့ကြောက်တာပေါ့။ ခုဆိုတောင်ယာတွေသွားဖို့တောင် မသွားရဲ တော့ဘူး။ ဗုံးတွေကျန်နေသေးတယ်လို့ကြားတယ်။ သက်ဆိုင်ရာသူတွေကို လာရှင်းပေးစေချင်တယ်”ဟုပြောသည်။ ပေါက်ကွဲ မှုမဖြစ်ခင်က ဇူလိုင် ၁၉ တွင် နမ့်ဆာရွာအနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့ အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများပြောပြချက်အရသိရသည်။

၃။ စစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးကို CDF-Hakha က ထိန်းသိမ်းထား
July 29, 2021

ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆူရ်ခွားမြို့က ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးတို့ကို အာဏာ သိမ်းစစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့က ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု သိရသည်။

“စစ်တပ်နဲ့ အဲဒီ Father (ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီး) က အဆက်အသွယ်ရှိတယ်၊ ခုထိပဲ၊ Father ကို စစ်တပ်ကခေါ်လို့ သွားနေတာကို သတင်းရတယ်၊ အဲဒါကြောင့် ကျနော်တို့က ရန်သူနဲ့ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုနဲ့ သူတို့ကို ဖမ်းဆီးပြီးတော့ မေးမြန်း တဲ့အခါမှာ သူ့ဘက်ကလည်း ဝန်ခံတယ်၊ လုံခြုံရေးအရ လောလောဆယ် ထိန်းသိမ်းထားတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု CDF တာဝန်ရှိ သူတစ်ဦးက ပြောသည်။ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးတို့သည် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့က ဆူရ်ခွါမြို့ မှ ဟားခါးမြို့သို့ စစ်တပ်နှင့်တွေ့ဆုံရန် သွားစဉ် လမ်းခုလတ်တွင် CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆူရ်ခွါမြို့တွင် ပြီးခဲ့သည့် မေလ ၈ ရက်နေ့က ရဲစခန်းကို CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့မှဝင်သိမ်းပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များရောက်ရှိလာကာ မေလ ၃၁ နှင့် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တို့တွင် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားပြီး ဆူရ်ခွါမြို့အပါအဝင် ဟားခါး-မတူပီအကြား ကားလမ်းနဘေးရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာကျော်ခန့်က ဒေသခံပြည်သူများ တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် ခဲ့ကြရသည်။ ထို့ကဲ့သို့ ဒေသခံပြည်သူများ တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေစဉ် အဆိုပါ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီးတို့ သည့် မြို့မှာကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု CDF အဖွဲ့ထံမှ သိရသည်။ ယခုအဖမ်း ခံရသည့် ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတို့သည့် စစ်ကောင်စီနှင့် အမှန်တကယ် အဆက်အသွယ်ရှိ/မရှိ၊ မည်ကဲ့ သို့ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ကိုမူ ခိုနူမ်းသုန်သတင်းဌာနအနေဖြင့် သီးသန့်အတည်ပြုချက်တော့ မရှိသေးပေ။

၄။ BGF တပ်ဖွဲ့များက ဒေသခံတောင်ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီးပစ်ချခဲ့သည်ဟု KNU ထုတ်ပြန်
July 29, 2021

ကေအဲန်ယူ-ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး မူတြော်ခရိုင်(တပ်မဟာ ၅)၊ ဒွယ်လိုးမြို့နယ် လေးဖိုးထာ့ကျေးရွာအုပ်စု (နိုခဲထာ့) မို့လို့ပါ ရွာအနီးရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF)များသည် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ဒေသခံများ၏ တောင် ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီးပစ်ချမှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု KNU မူတြော်ခရိုင်က (ဇူလိုင် ၂၉ရက်) သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

၎င်းနယ်မြေတွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် BGF တပ်ရင်း (၁၀၁၄) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး မောင်ချစ် က ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ဒေသခံများ၏ တောင်ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီး ၁၅ လုံး ပစ်ချစေခဲ့ သည်ဟု KNU မူတြော်ခရိုင်၏ Mutraw News ဖေ့ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထား သည်။ ထို့အပြင် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် ဖာပွန်မြို့မှ ခေါပုပ်စခန်းအထိ လမ်းကင်းများချထားသလို (ဇူလိုင် ၂၉ ရက်)နေ့တွင် လူသောမြို့နယ်၊ ခေးပူကျေးရွာအုပ်စု ဘောလေးဒဲ ဒေသတွင် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကြား ပစ်ခတ်မှုနှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်းလည်း KNU မူတြော်ခရိုင်ဘက်က ပြောသည်။

KNU မူတြော်ခရိုင်ထဲတွင် နယ်မြေခံ KNLA တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် စစ်ကောင်စီ ၊ BGF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တို့အကြား နေ့စဉ်နီးပါး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သလို ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့ကလည်း ဒွယ်လိုးမြို့နယ် ကူးဆိပ်ကျေးရွာအနီးတွင် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်က ကျေးရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဒေသခံနေအိမ် ၅ လုံးထက်မနည်း မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟု KNUက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

၅။ မြန်မာ-တရုတ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီကင်းစခန်း ၂ ခုကို KIA တိုက်ခိုက်
29 July, 2021

မြန်မာ-တရုတ်အဓိကကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နဲ့ မူဆယ်မြို့ကြားက စစ်ကောင်စီရဲ့ နမ့်ခိုင်တံတားစခန်းနဲ့ နမ့်ပေါ်တံတားစခန်းတို့ကို နယ်မြေခံ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်ဖွဲ့တွေက ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ နေ့လယ် ပိုင်းမှာ တပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲ့ဒီတံတားကင်းစခန်း ၂ ခုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ ပြည်သူစစ်တပ်ဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းပြီး ခရီးသွားပြည်သူ အိမ်းစီးကား တွေ ခရီးသည်တင်ယာဉ်တွေနဲ့ ကုန်တင်ယာဉ်တွေဆီကနေ့ တရားမဝင်ငွေကြေးတောင်းခံတာတွေ ပြုလုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ၂ နာရီဝန်းကျင်လောက်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သေဆုံးတဲ့ သတင်းတော့ မသိရသေးပါဘူး။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းမှာ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေဖြစ်တဲ့ ၁၀ နှစ်ကျော်ကာလအတွင်း နမ့်ခိုင်နဲ့ နမ့်ပေါ်တံတား ကင်းစခန်းတွေကို ဒေသတွင်း တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေက မကြာခဏ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်လေ့ရှိပြီး စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ရဲ့ လက်အောက်ခံတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သေဆုံးတာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းက ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နဲ့ မုံးကိုးမြို့နယ်တို့မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ KIA (ကချင်)၊ MNDAA (ကိုးကန့်) တပ်တို့ကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။

၆။ KNPP ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲကို ခိုလှုံလာသူ သုံးထောင်ခန့်ရှိလာ
July 28, 2021

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်း ကာ နယ်မြေကျုးကျော်လာတဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တို့နဲ့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ အများအပြားရှိလာခဲ့ပါတယ်။

ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတဲ့ လူထုတွေထဲမှာမှ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲကို လာရောက်ခိုလှုံတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ သုံးထောင်ခန့်ရှိပြီလို့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ အတွင်းရေး မှူး–၂ ဦးဆောင်ဆန်းမြင့်က ပြောပါတယ်။“ခန့်မှန်းခြေပြောရရင်တော့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေဆိုတာကတော့ IDP ကတော့ နယ်စပ်မှာလည်းရှိတယ် အနောက်ဖက်ကမ်း သံလွင်မဖြတ်သေးတဲ့နေရာမှာလည်းရှိတယ်လေ။ အားလုံးဆိုရင်တော့ အရင် တုန်းက ဆိုးဆိုးဝါးဝါးဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ သိန်းကျော်သွားတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာဆိုရင်လည်း အဲ့ထက်တော့မလျော့ဘူး။ ဘာလို့ဆိုရင် အရင်တုန်းက လွိုင်ကော်ဂွင်ကလည်း နည်းနည်းတည်ငြိမ်သေးတယ်လေ။ အခုနောက်ပိုင်း လွိုင်ကော်ကရွာတွေ တော်တော်ပြန်ပြေးရတယ်။ ဆိုတော့ စစ်ကောင်စီက လူထုတွေကို စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေကိုသွားပြီး အိမ်ပြန်နေဖို့ပြောပေမယ့် လည်း တချို့တလေလောက်ပဲရှိတယ်။ များတဲ့သူတွေကတော့ သူတို့ တောထဲမှာပဲ နေတဲ့နေရာမှာပဲ ပြန်နေတာရှိတယ်။ တခြား ကျေးရွာတွေမှာ ပြန်ပြီး ခိုလှုံနေတာတွေရှိတယ်။ အဲ့လိုတိမ်းရှောင်နေတာတွေရှိတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ နကိုယ်အတိုင်းပဲ သို့သော် ဒီဖက်ကိုကူးလာတဲ့သူတွေနဲ့ ကျတော်တို့နယ်မြေထဲကို ရောက်နေတဲ့သူတွေကတော့ ၃ ထောင်လောက်တော့ရှိမယ်ထင်တယ်။ ခန့်မှန်းခြေပေါ့ ဒီမှာရှိတဲ့ နယ်စပ်တစ်ခုထဲမဟုတ်ဘူး။ အခုတာဝန်ယူပြီး လုပ်နေတဲ့ဟာတွေပေါ့နော”လို့ KNPP အတွင်းရေးမှူး–၂ ဦးအောင်ဆန်းမြင့်က ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲမှာရှိနေပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ ကလေးငယ်တွေ အများစုပါဝင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အများစုမှာ အစားအစာ၊ မိုးကာ၊ စောင်၊ ဆေးဝါး စတာတွေ လိုအပ် တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ရွာတွေထဲအထိလာပြီး နေရာယူထားတာတွေ၊ တောင်ယာထဲက တဲတွေထဲအထိကို လာပြီး ဝိုင်းထားတာတွေ လုပ်တဲ့အတွက် ကျေးရွာအတွင်းမှာသော်လည်းကောင်း၊ ကျေးရွာအနီးဝန်းကျင်မှာ သော်လည်းကောင်း မနေရဲတော့တဲ့အတွက် KNPP နယ်မြေထဲအထိကို လာရောက်ခိုလှုံလာခြင်းဖြစ်တယ်လို့ လာရောက်ခိုလှုံ နေသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ကရင်နီပြည်နယ်မှာ မေလ ၂၁ ရက်နေ့မှစပြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တို့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ တစ်သိန်းကျော်အထိ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

၇။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ဖျက်သိမ်းမှု SNLD လက်မခံ
28 July 2021

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာမှု ကို လက်မခံကြောင်း ရှမ်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပါတီက ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖျက်သိမ်းခြင်းသည် “နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကိုယ်တိုင် ဆုပ်ကိုင်ထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များ၊ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာဥပဒေများနှင့် နည်းဥပဒေများအား ဆန့်ကျင်ကျော်လွန် ဆောင်ရွက်ရာရောက်သည့ အပြင် ဒီမိုကရေစီအင်္ဂါရပ်နှင့် စံနှုန်းများအား သွေဖယ်နေသည့်အတွက် တရားမျှတမှု လုံးဝမရှိသကဲ့သို့ လက်ခံနိုင်စရာလည်း မရှိပါ” ဟု SNLD က ပြောထားသည်။

ထို့အတူ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား ဥပဒေအတိုင်း လျှောက်လဲခွင့်၊ ဖြေရှင်းချေပခွင့်မပေးဘဲ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တခု လုံးအား သိမ်းကျုံး၍ ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့ကြသူ ကိုယ်စားလှယ် လောင်းများနှင့် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြသည့် ပြည်သူများအား မတရားသဖြင့် နိုင့်ထက်စီးနင်းပြုရာ ရောက် ကြောင်းလည်း SNLD က ဝေဖန် ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာ ထွက်ပေါ်လာသည့် မဲရလဒ်သည် အများစုသော ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒအမှန်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ပြီး ပါတီကိုယ်စားပြု အနိုင်ရခဲ့သည့် ကိုယ် စားလှယ် ၄၂ ဦးအား လူထုကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် အသိ အမှတ်ပြုထားကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က ဆိုထားသည်။

စစ်တပ်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ကစတင်ကာ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် တို့ အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ NLD ပါတီလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် များအား အကြမ်းဖက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ပါတီဝင်အချို့မှာလည်း ၎င်းတို့လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ စစ်ကောင်စီလက်အောက် ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ NLD ပါတီအား ဖျက်သိမ်းရန်လည်း ကြိုးပမ်း လျှက်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် NLD လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အများစုပါဝင်ကာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် များဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကို ဖွဲ့စည်းကာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အား ဖွဲ့စည်းထားသည်။

၈။ သထုံက ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ဖောက်ခွဲမှု PDF ငြင်းဆို
July 29, 2021

မွန်ပြည်နယ် သထုံမြို့နယ်က ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခု ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်ညနေက ဖျောက်ခွဲဖျက်ဆီးခံရ တာဟာ သူတို့ လက်ချက် မဟုတ်ဘူးလို့ ဒေသခံ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

သထုံမြို့နယ် ဝင်းစိန်ရွာနဲ့ စခန်းကြီးရွာကြားက သွယ်တန်းထားတဲ့ အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခုကို PDF အဖွဲ့က ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးလိုက်တယ်ဆိုပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သထုံ မြို့နယ်က PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကို RFA က မေးမြန်းခဲ့ရာမှာ သူတို့လက်ချက်မဟုတ်ဘူးလို့ ငြင်းဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။“သူတို့ဘာသာ လုပ်ကြံပြီး PDF ကိုထိုးချ တာ။ နိုင်ငံတကာမှာ မျက်နှာရချင်တိုင်း PDF ဆိုတာကို အလွဲသုံးစားလုပ်နေတာ”အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းက ပြည်တွင်းသုံး ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူမှုကွန်ရက်မှာပျံ့နှံ့နေသလို ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ ပိုက်လိုင်းမဟုတ်ဘူးလို့လည်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ဖောက်ခွဲတာဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်ချက်လို့ PDF အဖွဲ့ဝင်တွေက ပြန်လည် ပြောဆိုကြပေမယ့် ဘယ်သူ့လက်ချက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ RFA က အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

၉။ တိုက်ပွဲကြောင့် ကန်ပလက်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာမှ လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်းကျင် ထပ်မံထွက်ပြေးနေရ

July 29, 2021

ချင်းပြည်နယ်၊ ကန်ပလက်နှင့် မင်းတပ်မြို့နယ်အကြားတွင် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က အဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့နှင့် CDF-Mindat/Kanpetlet တို့အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် အနီးအနားကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့်မှ လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ထပ်မံ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်ဟု စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေးအဖွဲ့များထံမှ သိရသည်။

“တိုက်ပွဲက ခါနန်းနဲ့ ရန်စဲကြားကဖြစ်တယ်ဆိုတော့ အနီးအနားကရွာတွေကအစ အခုက ကြောက်နေကြတော့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြတယ်၊ ဒီခါရိုင်း စစ်ဘေးရှောင်စခန်းမှာတော့ ၅၀၀ ဝန်းကျင်တော့ရှိနေပြီ အခု၊ အခု ရန်စဲရွာကဆိုရင် သူတို့ ဟိုရွာလည်းမရောက် ဒီရွာလည်းမရောက် ကြားထဲမှာပျောက်နေကြတဲ့သူတွေ၊ မိသားစုတွေ တရွာလုံးနီးပါး ဘယ်နေရာမှာ ရှောင်လို့ရှောင်ကြမှန်းမသိဘူး၊ ပျောက်နေတယ်။ ရန်စဲ၊ မြောင်၊ ခါနန်း၊ မုလောင်း၊ ချောင်းမု၊ မသာဒါ၊ ရှင်ဘောင်၊ ပြီးတော့ လက်နက်ကြီးအသံတွေကြားပြီး စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ ရှောင်နေကြတာ ၁၀ ရွာဝန်းကျင်ရှိတယ်၊ ရွာလုံးကျွတ်ထွက်ပြေးကြတယ်၊ လူဦးရေက အားလုံးပေါင်းရင် ထောင်ဂဏန်းလောက်ရှိမယ်။ လက်ရှိမှာ တောထဲ၊ ချောင်းထဲမှာ ဖြစ်ဖို့များတယ်။ လုံးဝ ရွာထဲ မှာလည်းမရှိကြဘူး၊ ပျောက်နေကြတယ်” ဟု ကန်ပလက်မြို့ စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေး အဖွဲ့တာဝန်ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့နှင့် CDF-Mindat/Kanpetlet ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တို့သည် ဇူလိုင် ၂၇ ရက် နံနက်ပိုင်းက ကန်ပက်လက်မြို့နယ် ခါနန်းအုပ်စု၊ ခါနန်းကျေးရွာတွင် နှစ်ဘက် အပြန်အလှန်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နှစ်ဘက်ထိခိုက်ကျဆုံးမှုလည်း ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ခါရိုင်းကျေးရွာသည် ကန်ပလက်မြို့နှင့် မိုင် ၄၀ ဝန်းကျင်ကွာဝေးပြီး ယခုရက်ပိုင်း တိုက်ပွဲကြောင့် စစ်ဘေးတိမ်း ရှောင်လာသူများ ခိုလှုံနိုင်ရန်အတွက် ခါရိုင်းကျေးရွာ ရပ်မိ/ရပ်ဖနှင့် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းမှ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတစ်ခု ဖွင့် လှစ်ကာ လက်ရှိတွင် စစ်ဘေးရှောင်လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်ကျင်းခန့် ရောက်ရှိနေကြသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် နေရသည့်အပြင် မိုးတွင်းကာလဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးဝါးများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ စားနပ် ရိက္ခာများ၊ အိုးခွက်အသုံးအဆောင်များလည်း လိုအပ်မှုများရှိနေသည်ဟု သိရသည်။

၁၀။ ကျောက်မဲ ဟူးစွန်ရွာတွင် လသားအရွယ်အပါဝင် စစ်ရှောင် (၈၀)ကျော်ရောက် အခက်ခဲရှိနေ
July 29, 2021

သျှမ်းမြောက် ကျောက်မဲမြို့နယ် ဟူးဆွန်ကျေးရွာတွင် လသားအရွယ်ကလေးငယ်အပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူ (၈၀)ကျော် ရောက်ရှိနေပြီး အစားအသောက်နှင့် နေထိုင်ရန် အခက်ခဲဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။

“ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့ ညနေပိုင်း ကတည်းက ကိန်ကိုင်ရွာမှာနေတဲ့ စစ်ရှောင်တွေ စပြီး ရောက်လာတာ၊ ဒီနေ့ထိဆိုရင် (၈၁) ယောက်ရှိတယ်၊ လသားအရွယ် ကလေးငယ်လည်းပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေလည်းပါတယ်”ဟု ဟူးဆွန်ကျေးရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။ အဆိုပါကျေးရွာအနီးတွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ စစ်ရေးတင်မာ နေမှုရှိပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်လာလျင် ထိခိုက်မှုများ ရှိနိုင်သည့်အတွက် စိုးရိမ်ကာ ထွက်ပြေးလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

“အားလုံးက ကိန်ကိုင်ဒေသခံတွေပဲ၊ အဲဒီရွာအနီးနားမှာရှိတဲ့ ဟိန်းဝိုး၊ ပန်တောင်းကျေးရွာဘက်မှာ RCSS နဲ့ SSPP/SSA ၊ TNLA တို့ မကြာခဏ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်နေတယ်၊ တိုက်ပွဲတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာမှာကြောက်လို့၊ ရွာနဲ့လည်း အရမ်းနီးနေတော့ ကလေးနဲ့ လူကြီးတွေကို ထိခိုက်မှာစိုးရိမ်လို့ ထွက်ပြေးလာကြတာ” ဟု ဆိုသည်။“ကျောက်မဲမြို့ပေါ်မှာက ကိုဗစ်လူနာတွေ အရမ်းများနေတော့ ရောဂါကိုလည်း ကြောက်တယ်၊ တချို့က မြို့ထဲမှာရှိတဲ့ ဆွေမျိုး တွေဆီ ဆင်းသွားတာရှိတယ်၊ အများစုကတော့ ဒီရွာမှာပဲ လာနေနေရတာ၊ အစားအသောက်နဲ့ နေထိုင်ဖို့ ခက်ခဲနေတယ်၊ တစ်ချို့ဆို ဘာမှကို မယူလာရဘူး” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ အဆိုပါ စစ်ဘေးရှောင်များအပါအဝင် မိုင်းငေါ့မြို့တွင် စစ်ဘေးရှောင် (၆၀၀)ခန့်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။

၁၁။ မင်းတပ်မြို့နယ်အတွင်း တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲကြောင့် ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့် တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ
July 28, 2021

ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် CDF–Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု ကြောင့် မင်းတပ်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့်မှ ဒေသခံပြည်သူများသည် တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရ သည်ဟု သိရသည်။

“အဓိက တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့ အနားတဝိုက်ကရွာက စစ်ဘေးရှောင်ကြတာပေါ့၊ စစ်ပွဲဖြစ်တဲ့နေရာက မကွေးတိုင်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ချင်းပြည်နယ် နယ်စပ်၊ သူကတော့ ထီးလင်းနားက ရွှေအောင်သာနားကနေ စကစကတက်လာတယ်။ ရွှေတွင်းတူး၊ ဒန့်တီး၊ စွန်တောင်၊ တောင်ကုန်း၊ ပီးဟူ အဲ့ရွာတွေက အဓိက တိုက်ပွဲလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့နေရာက ရွာတွေဆို ရွာလုံးကျွတ်မရှိတော့ လူတွေက တောင်ယာတွေကို ပြေးကြတယ်၊ တချို့ကလဲ တောထဲမှာ တာလပတ်တဲထိုးပြီးမှ နေကြတယ်၊ လူဦးရေအားဖြင့် ခန့်မှန်းဖို့ခက်တယ်” ဟု မင်းတပ်မြို့နယ် စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။

CDF-Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီအကြား အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးဆွေးနွေးမှုအား ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့က ပျက်ပြယ်ခဲ့ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့ကစ၍ ချင်းပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းနယ်စပ် ရွှေတွင်းတူးရွာဘက်တွင် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် ယခုကဲ့သို့ တကျော့တိုက်ပွဲ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာခြင်းကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသော လူဦးရေ ယခင်ကထက် တိုးများလာနေပြီး ၎င်းတို့အတွက် စားသုံးကုန်နှင့်ဆေးဝါးများ လိုအပ်လျှက်ရှိကြောင်း စစ်ဘေးရှောင် ကူညီအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ မင်းတပ်မြို့မိ/မြို့ဖများ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုဖြင့် CDF-Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီ အကြား ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့ကစ၍ အပစ်ခတ်ရပ်စဲခဲ့ကြသော်လည်း ဇူလိုင် ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆွေးနွေးမှုပျက်ပြယ်ကာ တိုက်ပွဲပြန် လည်ပြင်းထန်လာပြီး ဒေသခံပြည်သူများ ရာနှင့်ချီ ထပ်မံထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရပြန်သည်။

၁၂။ မွန် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် နိုင်ပန်းအောင် အသက် (၉၆) တွင် ကွယ်လွန်
July 29, 2021

မွန် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဆရာနိုင်ပန်းအောင် အသက် (၉၆) နှစ်သည် ယနေ့ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်တွင် မော်လမြိုင်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် ကရင်ပြည်နယ် ထုံးအိုင်ရွာသားဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်ကိုပြောင်းရွေ့လာကာ မွန်နိုင်ငံရေးလောကတ လျှောက်လုံး ပါဝင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ဦးမင်းမင်းနွယ် က ပြောသည်။“မော်လမြိုင်ကို ပြောင်းလာပြီးတော့ တလျှောက လုံး နိုင်ငံရေးလုပ်လာတယ်။ ဟိုခေတ်တုန်းကဆိုရင် ဦးနု ပါတီတို့မှာလုပ်တယ်၊ နောက်ပြီးတော့ မဆလပါတီမှာလည်းလုပ် တယ်။ နောက်ပြီးတော့ မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့မှာလည်းလုပ်တယ်။ နောက်ပိုင်း မွန်ပါတီတွေအသီးသီး ခေတ် အလျှောက်ပေါ်လာတဲ့ ပါတီတွေမှာလည်း နိုင်ပန်းအောင် မဆုပ်မနှစ်အမြဲတမ်းပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့တယ် ပါတီနိုင်ငံရေးမှာ တောက် လျှောက်ပဲ”ဟု ဦးမင်းမင်းနွယ် က ပြောသည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်ပြည်နယ်ဖော်ထုတ်ရေးတွင်လည်း ပြန်ကြားရေး တာဝန်ယူခဲ့သလို မွန်ပြည်နယ်ရရှိအတွက်လည်း ဦးဆောင်ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင် သည် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖဆပလခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သလို ရွှေမြိုင်မိခင် သတင်းစာကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

မွန်ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် တော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ လွတ်လပ်ရေး ရုန်းကန်မှု တစ်လျှောက်လုံးတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို မွန်လူငယ်များကိုလည်း ဦးဆောင်လာသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်ညီညွှတ်ရေးပါတီ (MUP) ဗဟိုအလုပ် အမှုဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး နစကတွင် MUP ပါဝင်သည့်ကိစ္စကြောင့် အနားယူခဲ့သည်ဟု နိုင်တလညီက ပြောသည်။

၁၃။ ကိုဗစ်ဂယက်ကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုခက်ခဲလာ၍ ကုန်ဈေးနှုန်းမြှင့်တက်နေ
July 28, 2021

လတ်တလော ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဝင်ထွက်သွားလာမှုများ တင်းကြပ်ထား၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှောင့်နှေးစေပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းမြှင့် တက်လာမှုနှင့် ကုန်ပစ္စည်းနည်းပါးလာမှုများ ကြုံတွေ့ နေရသည်ဟု စခန်းနေပြည်သူများက ပြောဆိုကြသည်။ ယခုလိုအခြေအနေတွင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်ပြည်သူများ အနေဖြင့် ကပ်ရောဂါကြောင့် သွားရေးလာရေးနှင့်ကန့်သတ်မှုကာလဆက်လက်ကြာမြင့်မည်ဆိုပါက ၎င်းတို့၏ ဘဝအသက်ရှင် ရပ်တည်မှုအခြေအနေမှာ ပိုမိုခက်ခဲလာမည်ဟု ဆိုကြသည်။

အုန်းဖျန်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် နေထိုင်သူ နော်ကဲဖောက“အခုအကြပ်အတည်းကာလမှာ ဝင်ထွက် သွားလာရတာ ခက်ခဲတယ်။ ကုန်စျေးနှုန်းလည်းတက်တယ်။ အရင်က ဆီတစ်ပုလင်းကို ဘတ် ၄၀ ကနေ အခုဆိုရင် ဘတ် ၅၀ ကျော်ကျော်ရှိလာတယ်။ ဆန်ဆိုလည်း အရင်က တစ်အိတ်ကို ဘတ် ၆၀၀၊ ၆၅၀ ကနေ အခု ဆန်တစ်အိတ်ဆို ၇၅၀ ဆိုတော့ အပြင်ထွက်ပြီး အလုပ် လုပ်လို့လည်းမရ၊ ဝင်ငွေလည်းမရှိတဲ့အတွက် အခု TBC က ကျွေးတာတွေနဲ့ပဲ စားနေရတယ်။”ဟု ကေအိုင်စီသို့ ပြော သည်။“တချို့က ထောင်ကဏန်းလောက် ဝင်ငွေရှိသေးတယ်။ တချို့ဆိုရင် တစ်ဘတ်လေးတောင်မှ ဝင်ငွေမရှိတဲ့အခါကျတော့ သူတို့ အတွက်ကတော့ အင်မတန်မှခက်ခဲပါတယ်။ သွားပြီးချေးယူဖို့လည်း တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်က ချေးယူလို့မရဘူး။ ဘဝတူ တွေပဲဆိုတော့ ဆိုင်ရှင်ကိုပဲ သွားပြီးအကူအညီတောင်းရတယ်။ ဆိုင်ရှင်ကလည်းပဲ ဈေးရောင်းတယ်ဆိုပေမယ့် ကုန်တွေကို အကြွေးနဲ့ပဲ ယူရတယ်။ တစ်လတစ်လ ရောင်းလို့ကုန်မှ ပြန်ပေးရတယ်။ အကြွေးသဘောနဲ့ပဲ ရောင်းကြတယ်။ အခုကျတော့ အဲဒီမှာ မျှပြီးတော့ ယူစားရတဲ့သဘောဖြစ်သွားတာပေါ့။”ဟုလည်း နော်ကဲဖောက ဆက်ပြောသည်။

၎င်းအပြင် စခန်းတွင်း ဝင်ထွက်သွားရေးလာရေး ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် ဈေးရောင်းသူများအနေဖြင့် လည်း ကုန်ပစ္စည်းများ အချိန်မီ မှာယူနိုင်ရန် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့ နေရသည်ဟု မယ်လစခန်းမှ ကုန်ပစ္စည်းရောင်းနေသူ နော်ဝါးနေဖောက ယခုလိုပြောသည်။“ကုန်ပစ္စည်းတွေအားလုံးကဈေးတက်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ပစ္စည်းတွေ မှာယူလို့ မရဘူး။ ပြီးတော့ ကုန်ပစ္စည်းတွေလည်း သိပ်မရှိတော့ဘူး။ ကျမကုန်ပစ္စည်းကျတော့ အဟောင်းတွေဖြစ်တဲ့ အတွက် ဈေးပေး မတက်ဘူး။ ကြက်သွန်တို့၊ ပဲတို့ကျတော့ ဈေးပေးတက်ရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အသစ်သွားဝယ်ယူရတယ်။ နှစ်လ သုံးလဒီလိုပဲ ဆက်သွားမယ်ဆိုရင်တော့ တော်တော်အခြေအနေဆိုးမယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက အသားငါးတွေလည်း ဝင်လာ လို့မရဘူး။ အသီးအရွက် တွေလည်း ဝင်လို့မရတဲ့အခါကျတော့ ကျမတို့အတွက် တော်တော်လေးကို အခြေအနေဆိုး နေပြီ ပေါ့နော်။ ”ဟု သူက ပြောသည်။ ဒုက္ခသည်ပြည်သူများသည် အပြင်ထွက်ကာ လုပ်ကိုင်စားသောက်၍ မရကြသည့်အပြင် ယခုလို ကာလတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ၊ အသားငါးရောင်းသည့်ကားများ စခန်းထဲသို့ ဝင်လာ၍ မရသည့်အပေါ် စခန်းအတွင်း ရှိ မိသားစုအချို့နှင့် ကျောင်းဘော်ဒါဆောင်နေ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများအတွက်လည်း ပိုပြီးခက်ခဲကြပ်တည်းလာသည်ဟု သိရှိရသည်။

၁၄။ ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူ ၆ ဦးရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သိရ
July 29, 2021

ယနေ့ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့အထိ ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်ရောဂါ ကူးစက်ခံရသူပေါင်း ၁၅၉ ဦးအနက် ၆ ဦး သေဆုံး ပြီဖြစ်ကြောင်း Covid 19 Emergency Response Committee Thantlang အဖွဲ့၏ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးထံမှ သိရသည်။

“ကျွန်တော်တို့ အခု ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ အထိပေါ့နော် (၁၆) ကြိမ်မြောက်စစ်တာက စစ်ဆေးခံရသူက ၆၈၄ ယောက်ပေါ့နော်၊ ပြီးရင် ပိုးတွေ့လူနာက ၁၅၉ ယောက်ရှိတယ်၊ အဲဒီ ၁၅၉ ယောက်ထဲမှာ ၆ ယောက်က ဆုံးသွားပြီ၊ ပြီးရင် ရောဂါကနေ ပြန်ပြီး တော့ နေကောင်းလာတဲ့သူက အယောက် ၉၀ ရှိပြီ။ အခု ကျွန်တော်တို့ Mini hospital မှာ ကိုဗစ်လူနာတိုင်းကို မထားဘူး၊ အောက်ဆီဂျင်ရှူရမယ့် အဆင့်ရောက်တဲ့ လူနာတွေပေါ့နော်၊ အောက်ဆီဂျင် နည်းနည်းကျတဲ့လူနာတွေ အောက်ဆီဂျင် မရှူလို့ မရတဲ့လူနာတွေကို ထားတယ်၊ အခုလက်ရှိမှာတော့ ၇ ယောက်ရှိတယ်။ အောက်ဆီဂျင်ပိုင်းမှာတော့ နည်းနည်းတော့ အခက်ခဲရှိ တယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့က ဒီဘက်မှာ ဟားခါးမှာလည်း ဖြည့်လို့ မရဘူး၊ ပြီးရင် ဖလမ်းမှာလည်း ဖြည့်လို့မရ ဘူး၊ ကလေးမှာလည်း ဖြည့်လို့မရဘူးဆိုတော့ အောက်ဆီဂျင်ဖြည့်တဲ့အပိုင်းမှာ နည်းနည်း အခက်ခဲရှိတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

ယခု ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ ဖြင့် သေဆုံးသူအများစုသည် မြို့ဒေသခံလူများပိုများပြီး အသက် ၂၀ မှ ၄၀ အကြား လူလတ်ပိုင်းများတွင် သေဆုံးမှုပိုမိုများကြောင်း တွေ့ရပြီး ဇူလိုင် ၂၈ ရက်အထိ ကိုဗစ် ၁၉ ဖြင့် သေဆုံးသူ ၆ ယောက်အနက် တစ်ယောက်သည် ခရီးသွားလာခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကျန်သောသူများမှာ ခရီးသွားရာဇ၀င်မရှိသူ ဒေသခံများသာဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။

၁၅။ နွမ်းလန့် စစ်ရှောင်များ Covid-19 ကြောင့် စားဝတ်နေရေးခက်ခဲလာသဖြင့် နေရပ်ပြန်
28 July 2021

တိုက်ပွဲကြောင့် မိုးမောက်မြို့နယ် နွမ်းလန့်ကျေးရွာမှ ထွက်ပြေးသွားသော ဒေသခံစစ်ရှောင်တချို့သည် လက်ရှိ ရောက်ရှိနေ သော စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါကြောင့် တဖန် စားဝတ်နေရေး အလွန်ခက်ခဲလာသဖြင့် မိမိနေရပ်သို့ ပြန်လာသူများ ရှိနေကြောင်း သိရသည်။ နေရာအနှံထွက်ပြေးသွားသူများအနက် အိမ်ထောင်စု ၅၀ ခန့်သည် ယခုလ ၆ ရက်နေ့ မှ ယနေ့အထိ မိမိဒေသတွင် ပြန်လည်လုပ်ကိုင်ရှာဖွေစားသောက်ရန် ပြန်လာခဲ့ကြပြီဟု နွမ်လန့်ဒေသခံတစ်ဦးက KNG သတင်းဌာန ကို ပြောဆိုသည်။

“တိုက်ပွဲဖြစ်လို့ အားလုံးနီးပါး ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားကြတယ်။ အဲချိန်က ရွာမှာ အိမ်ခြေ ၁၀ ခုလောက်ဘဲကျန်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် မြို့မှာ အခု ကိုဗစ်လည်းအရမ်းဖြစ်လာတယ်။ ပြီးရင် စားဝတ်နေရေးလည်း အရမ်းခက်ခဲကြတယ်ဆိုပြီး ပြန်လာ နေထိုင်ကြတယ်။ အိမ်ခြေ ၅၀ လောက်တောင်ရှိပြီ။ ဒီလအတွင်းမှာဘဲ လာနေကြတယ်”ဟု ပြောဆိုသည်။ နွမ်လန့်ကျေးရွာ တွင် အိမ်ခြေ ၁၀၀ နီးပါခန့်နှင့် လူဦးရေ ၇၀၀ နှင့် ၈၀၀ ကြားရှိပြီး လက်ရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့်သည် ပြန်လာကြပြီ ဖြစ် သည်။“စစ်ရှောင်စခန်းမှာက စားဖို့ဆန်တော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ချက်စားမယ့် ထင်းမရှိဘူး။ ပိုက်ဆံလည်း လက်ထဲမှာ တစ်ပြားမှမရှိဘူး။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဝယ်စားဖို့ ပိုက်ဆံတောင်မရှိဘူး။ အိမ်မှာက ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေက ဝယ်စရာမလို ဘူး။ ကုန်ကျစရိတ်လည်းမရှိဘူး။ ပြီးရင်အခုက ကိုဗစ်လည်းပြန်ဖြစ်လာတော့ ပိုဆိုးလာတယ်။ အရမ်းခက်ခဲတယ်။ ဒါကြောင့် ပြန်လာကြတာဟုတ်တယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလ မိုးမောက်မြို့နယ် မြို့သစ်၊ ကုန်းလော နှင့် နွမ်းလန့်ကျေးရွာအရှေ့ဘက်ရှိ စလောင်းကုန်းကို စစ်ကောင်စီ တပ်က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံများသည် မိုးမောက် နှင့် ဗန်းမော်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်း လူဦးရေ ထောင်ချီရှိသော စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု စတင်လာသဖြင့် အစားအသောက်အလွန် ခက်ခဲနေကြောင်း စခန်းတာဝန်ခံများထံမှ သိရပါသည်။

၁၆။ မြောက်ဦးက ပီပင်ရင်းစစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်း ရေနစ်မြုပ်နေ
July 28, 2021

မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းနေတာကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးမြို့နယ်ထဲက ပီပင်ရင်း စစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်း ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့က ရေနစ်မြုပ်နေတယ်လို့ စခန်းတာဝန်ခံ ဦးသိန်းကျော်မြက RFA ကိုပြောပါတယ်။ ညပိုင်းအချိန်အထိ မိုးတွေလည်း အဆက်မပြတ်ရွာသွန်းနေသေးလို စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အိပ်ခန်း ၂၀ ကျော်လည်း ရေနစ်မြုပ်နေပြီး ဒုက္ခသည်တွေ ဘုန်းကြီး ကျောင်းကိုပြောင်း နေရတယ်လို့လည်းဆိုပါတယ်။

ညအချိန်မှာ ရေတွေ ပြည့်လာတာဖြစ်လို့ ကူညီကယ်ဆယ်မယ့်သူတွေလည်း မရှိတာကြောင့် ဒုက္ခသည်တွေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေ တယ်လို့လည်း ဦးသိန်းကျော်မြကပြောပါတယ်။ အဲဒီ ပီပင်ရင်းစစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ဒုက္ခသည်နေတဲ့ အခန်း ၅၀၀ ကျော် ရှိပြီး အဲဒီအခန်းတွေလည်း မြုပ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ပီပင်ရင်း ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ မြောက်ဦးမြို့နယ်က အိမ်ထောင်စု ၅၆၄ စုနဲ့ လူဦးရေ ၁၇၆၇ ဦးခိုလှုံနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁၇။ တောင်ကျချောင်းရေမြှင့်တက်လာ၍ ပြောင်းရွှေ့ရသည့် လှိုင်းဘွဲမှအိမ်ခြေ ၈၀ ခန့် ဆေးဝါးနှင့်စားနပ်ရိက္ခာ လိုအပ်နေ
July 28, 2021

ကရင်ပြည်နယ်၊ လှိုင်းဘွဲမြို့တွင် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့က မိုးအဆက်မပြတ် ရွာသွန်းသဖြင့် တောင်ကျချောင်းရေ မြှင့်တက်မှု ကြောင့် ရေဘေးသင့်နေရသည့် မြို့ပေါ်ရှိ လူနေအိမ် ၈၀ ခန့်က ပြည်သူများမှာ ဆေးဝါးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ လိုအပ် နေသည်ဟု လှိုင်းဘွဲမြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များထံမှ သိရှိရသည်။

အဆိုပါ ရေဘေးသင့်နေအိမ်များမှ မိသားစုဝင်များမှာ မြို့ပေါ်ရှိ စာသင်ကျောင်း၊ ဗလီနှင့် မြို့နယ်ခန်းမများတွင် ပြောင်း ရွှေ့နေရကြောင်း လှိုင်းဘွဲမြို့ မြန်မာနိုင်ငံ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ စောပြည့်စုံက ယခုလို ပြော သည်။ “ရေ လွှမ်းတဲ့ အိမ်က ၇၀၊ ၈၀လောက်တော့ရှိမယ်။ ရှောင်တိမ်းတဲ့နေရာကျတော့ မွတ်ဆလင်မ်တွေကကျတော့ ဗလီမှာ နေကြတယ်။ တချို့ကျတော့ လှိုင်းဘွဲမြို့၊ အောင်ဆန်းခန်းမမှာနေကြတယ်။ ကုန်းနဲနဲမြင့်တဲ့နေရာမှာ။ ကမော့ ကချူးဘက်က အရင်က ကွာရတင်းစင်တာပေါ့။ အခုကျတော့ ရေဘေးသင့်နေတဲ့နေရာ ဖြစ်သွားပြီးပေါ့။ အဲ့မှာ ထား ကြတယ်။”ဟု ကေအိုင်စီသို့ ပြောဆိုသည်။ ယင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေရာတစ်နေရာစီတွင် ရေဘေးသင့်သူ မိသားစုများမှ လူဦးရေ ၁၀၀ ကျော် ခိုလှုံနေထိုင် နေကြရပြီး ဆေးခန်းအချို့မှာလည်း ရေကြီးမှုကြောင့် ဆေးခန်းပိတ်လိုက်သည့်အတွက် ဆေးဝါးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အကူအညီ လိုအပ်နေကြောင်း စောပြည့်စုံက ဆက်ပြောသည်။

လှိုင်းဘွဲမြို့ခံတစ်ဦးက “ဖျားရင်တော့ ဆရာဝန်တွေဆီကိုသွားဖို့က ရေကလည်းကြီးနေတော့ သွားဖို့ အဆင်မပြေဘူး။ အိမ်နား က ဆိုင်တွေမှာပဲ ဆေးတွေဝယ်နေရတယ်။ ပြီးရင် ကိုယ်နေမကောင်းတာကို သက်သာအောင် အဲ့ဆေးတွေကိုပဲ မှီဝဲနေရတယ်။ စားဖို့အတွက်ကတော့ ရေမတက်ခင်တုန်းက တွန်းလှည်းနဲ့ လာရောင်းတဲ့ ဈေးသည်တွေဆီက ကုန် ခြောက်တွေ၊ ငါးခြောက် တွေ ကြက်ဥတွေကို ကြိုဝယ်ထားတော့ အဲ့ဒါနဲ့ပဲ ခုလောလောဆယ် စားနေရတာပေါ့။ ကြက်ဥ ဈေးလည်း အခု ငါးထောင် အထက်ကိုလည်း ဈေးတက်နေပြီး။ ဒီရေမကျရင်တော့ အိမ်မှာမွေးထားတဲ့ ကြက်တွေကိုပဲ စားရတော့မှာပေါ့။”ဟု ပြောသည်။ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြစ်၊ ချောင်းများတွင် စိုးရိမ်နေအမှတ်ထက် အသီးသီး ကျော်လွန်ရောက်ရှိနေကြောင်း ပြည်နယ် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဦးစီးဌာနက (ဇူလိုင်လ ၂၈)ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

၁၈။ တန့်ယန်းမြို့ လင်မယား စကားများရာမှ အမျိုးသမီးသေဆုံး
July 28, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန့်မြို့ ရပ်ကွက် (၂) တွင် လင်မယား စကားများရာမှ အမျိုးသမီး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းသိရ သည်။ ဖြစ်စဉ်မှာ ဇူလိုင် ၂၇ မနက်ပိုင်း ၁၀ နာရီအချိန်တွင် လင်းမယား စကားများရာမှ အမျိုးသားက ၎င်း အမျိုးသမီး ကို ထင်းတုံးဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်လိုက်ပြီး ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးသွားကြောင်း သိရသည်။

“ သူတို့စကားများကြတာ။ ဘာကြောင့်များကလည်းတော့မသိဘူး။ သူအမျိုးသားက စိတ်မနှံဘူး။ စကားများပြီး သူမိန်းမကို ထင်းတုံးနဲ ခေါင်းကိုရိုက်လိုက်တာ။ အာရုံထိသွားလို့ထင်တယ်။ ပွဲချင်းပြီးသေသွားတယ်။”ဟု တန့်ယန့်မြို့ ရပ်ကွက် ၂ ရာအိမ်မှူး က သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကိုပြောသည်။ ထိုအမျိုးသားသည် စိုင်းစံထွန်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စိတ်ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

ထိုသေဆုံးသွားသည့် အမျိုးသမီးသည် ဒေါ်အေးမန်း (၅၀) နှစ်သည် အသက်(၉)နှစ် အရွယ် သမီးလေး ကျန်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရဥည်။“ သူတို့မှာ ကလေးကျန်ထားတယ်။ (၉) နှစ်ပဲရှိသေးတယ်။ အမေကလည်း သေတယ်။ အဖေကလည်း စိတ်မမှန် ဘူး။ အဲကလေးတော့သူတို့ ဆွေမျိုးတွေနဲ့ပဲနေရမယ်ထင်တယ်။”ဟု ရာအိမ်မှုက ပြောသည်။ လက်ရှိမှာ စိုင်းစံထွန်း ကို ရဲက လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားပြီးဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

၁၉။ မောင်တောမြို့နယ်တွင် တောင်မြေပြိုကျ၍ အမျိုးသားတစ်ဦးသေဆုံး
July 29, 2021

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၂၉ ရက် မွန်းလွဲပိုင်းက တောပေါ်တွင်သစ်ပင်ခုတ်သည့် အမျိုးသား တစ်ဦးမှာ တောင်မြေပြိုကျ၍ သေဆုံးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုသို့ သေဆုံးသူမှာ အောင်သာယာကျေးရွာမှ ဦးထွန်းကျော် အသက်(၄၀)နှစ်ဖြစ်ပြီး နံသာတောင်ကျေးရွာတွင် အဖော်များနှင့် ယာယီနေထိုင်ကာ ငါးပိုက်ချသည့်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေသူ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

နံသာတောင်ဆရာတော်ဦးစရဏက “သူက အောင်သာယာကျေးရွာက၊ နံသာတောင်မှာ ယာယီနေထိုင်နေတာ။ ဒီနေ့ နေအိမ် ဆောက်ဖို့ဖို့ ကွမ်းသီးပင်ရွာဟောင်းမှာ သစ်ပင်သွားခုတ်ရာမှာ မြေပြိုပြီးသေသွားတာလို့သိရတယ်”ဟု မိန့်ကြားသည်။ ဦးထွန်းကျော် မှာ အဖော်နှစ်ဦးနှင့်အတူ နေအိမ်ဆောက်လုပ်ရန်အတွက် သစ်များရှာဖွေရန်သွားစဉ် ယင်းသို့မြေပြိုမှုကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နံသာတောင်ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးကျော်ချေက ပြောသည်။ “သူတို့ ၃ ဦးက သူတို့နေထိုင် နေတဲ့နေအိမ်မှာ အတွဲအိမ်လေးဆောက်ဖို့ သစ်ပင်သွားခုတ်ကြတာ။ မိုးကြီးနေတော့ ရွာသူရွာသား တွေက တားကြသေးတယ် လို့သိရတယ်။ သစ်ပင်ခုတ်နေတဲ့အချိန်မှာ တောင်မြေပြိုကျပြီး ၁ ဦးသေဆုံးသွာတာ” ဟု ဆိုသည်။

လက်ရှိမှာ သေဆုံးသူ၏ရုပ်အလောင်းအား မောင်တောဆေးရုံသို့ ယူဆောင်ရန် မောင်တောကရုဏာကွန်ယက်မှ သွားရောက် လျှက် ရှိကြောင်း သိရသည်။

၂၀။ တောင်ကြီးမြို့ ဗုံးပေါက်ကွဲသူဟု စွပ်စွဲ ဖမ်းဆီးခံရသူ ပြန်လွှတ်လာ
July 30, 2021

သျှမ်းပြည် တောင်ကြီးမြို့အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများတွင် ပါဝင်သူဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တစ်လကျော် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံထားရ သူ ပြန်လည် လွှတ်မြောက်လာကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၂၀ ရက် ည ၁၀ နာရီကျော်အချိန်တွင် အင်အား ၃၀ ခန့်ရှိသည့်စစ်ကောင်စီတပ်သား များက တောင်ကြီးမြို့ ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက်နေ ကိုသန့်ဇင်ထွန်းကို နေအိမ်ထိလာရောက်ကာ အကြမ်းဖက် ဖမ်းဆီးခေါ်သွားပြီး တစ်လအကြာထိန်းသိမ်းခံရကြောင်း သိရသည်။ စစ်ကောင်စီ မှ တလကျော်ကြာ ဖမ်းဆီးခံ ရပြီး ဇူလိုင် (၂၇)ရက်တွင် ပြန်လွှတ်မြောက်လာကြောင်း သိရသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ အစ်ကိုကြီးက ပြန်လွှတ်လာပါပြီ၊ သူ့ကို ဖမ်းသွားတာက တောင်ကြီးမြို့က ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတွေမှာ ပါဝင်လှုပ် ဆောင်သူလို့ စွပ်စွဲပြီးဖမ်းသွားတာလေ၊ ထောင်ထဲမှာ တစ်လအကြာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီးတော့ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှာ ပြန်လွှတ်လာပါတယ်”ဟု ကိုသန့်ဇင်ထွန်းနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ တစ်ဦးက ပြောသည်။ ကိုသန့်ဇင်ထွန်း သည် တောင်ကြီး မြို့ရှိ အမှတ် ၁ ရဲစခန်းတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခြင်းခံရပြီး၊ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည့် အစပိုင်းကာလများတွင် စစ်ကောင် စီတပ်သားများ၏ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများ ကို မကြာခဏ ဖြေကြားပေးခဲ့ ရကြောင်းလည်း သိရသည်။“စစဖမ်းသွားတုန်းက တော့ စစ်ဆေးမေးမြန်းတာတွေရှိတယ်တဲ့၊ မြို့တွင်းက ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတွေကို အဓိက ဦးတည်ပြီး မေးတယ်လို့ အစ်ကိုကြီးက ပြောပါတယ်၊ သူက မလုပ်ရတော့ မလုပ်ရဘူး၊ မသိဘူး ဖြေတယ်၊ တစ်ခါတစ်လေတော့ အရိုက်ခံရပြီးတော့ သူတို့က စစ်မေး တာ ဖြေရတယ်ပြောပါတယ် ” ဟု ကိုသန့်ဇင်ထွန်းနှင့် ဆွေမျိုးတော်ဆပ်သူ တစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

တောင်ကြီးမြို့ အမှတ် ၁ ရဲစခန်းတွင် တောင်ကြီးမြို့တွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု နှင့် ဆန္ဒပြမှုများတွင် ပါဝင်သည့် မတရားစွပ်စွဲမှု များနှင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံထားရသော တခြားသူများလည်း ရှိနေကြောင်းလည်းသိရသည်။“အစ်ကိုက အစောပိုင်း သူတို့ စစဖမ်းသွားတုန်းကပဲ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုခံရတာပါ၊ တခြားအကျည်းသားတွေကတော့ အစ်ကို့ထက်အများကြီး ခံရတယ် တဲ့၊ သူတို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေ၊မေးမြန်းပြီး သူတို့ လိုချင်တာ မရရင် ရိုက်နှက် အပြစ်ပေးခံရတာတွေရှိတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။ အဆိုပါ ကိုသန့်ဇင်ထွန်း ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခြင်းနှင့် ပက်သက်ပြီး ညီမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ တစ်ဦးက ၎င်း၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာရသည့် နည်းတူ အခြားသူများကိုလည်း ပြန်လည် လွတ်ပေးစေလို ကြောင်း သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

၂၁။ ခေါင်လန်ဖူး တရုတ်နယ်စပ် ကျေးရွာတွင် ကိုဗစ်လက္ခာဖြင့် သေဆုံးသူများရှိနေ
28 July 2021

ခေါင်လန်ဖူးမြိုနယ် တရုတ်နယ်စပ်ကျေးရွာဖြစ်သော လန်းဒဂျောင်ဒေသတွင် ယခင်ကမဖြစ်ဖူးသော ကိုယ်ပူ၊ လေချောင်းနာ၊ ဖျားနာ စသော ကိုဗစ်လက္ခာများဖြင့် ယခုလအတွင်း သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိလာသဖြင့် ဒေသခံများက စိုးရိမ်နေကြောင်း သိရသည်။

ကချင်ပြည်နယ် ခေါင်လန်ဖူးမြို့နှင့် မိုင် ၄၀ ကျော်ဝေးသော တရုတ်နယ်စပ် လန်းဒဂျောင်ဒေသတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်ပြီး ထိုဒေသနှင့် ပုံမှန်အဆက်အသွယ်ရှိနေသူတစ်ဦးက KNG ကို ယခုလိုပြောပြသည်။“ခုဖြစ်တာက ခေါင်လန်ဖူးကနေ အရမ်းဝေးတယ်။ ခြေကျင်နဲ့ ၂ ည အိပ် ၃ ရက်ခရီးသွားမှ ရောက်တယ်။ အရင်နှစ်တွေမှာ ဒီလိုမဖြစ်ဘူး။ ဒီနှစ်က ပုံမှန်ထက် သေဆုံးမှုများလာတယ်။ ခေါင်လန်ဖူးဆိုတာ နာမည်သာ မြို့ လို့ခေါ်ပေမယ့် ဘာမှမရှိဘူး။ နောင်မွန်နှင့်ရော အလှမ်းဝေး၊ ပူတာအိုနှင့်ရော ဝေးတော့ ဆေးဝါးလည်း မရှိဘူး။ ဆေးကုသပေးမဲ့ ဆရာမတွေလည်း မရှိဘူး။ ကိုဗစ်စစ်ဆေး ကိရိယာလည်း ဘာတစ်ခုမှမရှိတော့ လေချောင်းနာတာနဲ့ သေဆိုတော့ ဒေသခံတွေက အရင်နှစ်တွေနှင့်မတူတော့လို့ ကိုဗစ် များရောက်နေပြီလားဆိုပြီး သံသယ စိတ်ဖြစ်ပြီး စိုးရိမ်နေကြတယ်။”ဟု ၎င်းဒေသနှင့်ချိတ်ဆက်ရသူ ခေါင်လန်ဖူးဒေသခံ တစ်ဦးကပြောသည်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ခေါင်လန်ဖူးဒေသတွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ကုသမှုများ၊ ဆေးစစ်ဆေးမှုများမရှိတော့ ကြောင်း သူက ဆက်လက်ပြောဆိုခဲ့သည်။“လက်ရှိအခက်အခဲက ဆေးဝါး ဆေးကုသပေးမဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေမရှိတာနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ ရှားပါးလာတယ်။ တရုတ်ပြည် လမ်းပိတ်ထားတာကြာတော့ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆားတွေ ပျက်နေတယ်။ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား တွေကို ပူတာအိုဘက် ကားလမ်းပေါက်တဲ့ ထာလားလော် အထိ ခြေကျင်လျှောက်သွား ထမ်းယူပြီး ဝယ်ရတယ်။ နယ်စပ်ဘက် နေတဲ့သူတွေက ခြေကျင်နဲ့ အသွားအပြန် ၁ ပတ် ၂ ပတ်ခန့် သွားထမ်းဝယ်ရတယ်။ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်၊ ကိုဗစ် ဖြစ်ပြီးနောက် အဲ့ခေါင်လန်ဖူး နယ်စပ်ဘက်က ပြည်သူတွေ အဖက်ဖက်က တော်တော် ဒုက္ခရောက်နေကြရတယ်။”ဟု ၎င်းဒေသနှင့် ချိတ်ဆက်ရသူ တစ်ဦးက KNG ကိုပြောသည်။

၂၂။ မွန်ပြည်နယ်မှာ စစ်ကောင်စီက ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး အလုံး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးမည်
July 29, 2021

မွန်ပြည်နယ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံကလှူဒါန်းထားတဲ့ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး Doses အလုံး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးသွားမယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ပြည်နယ် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက သိရပါတယ်။ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးတွေကိုတော့ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့က မော်လမြိုင် ဘိုးဘွားရိပ်သာတွေမှာ စတင်ထိုးနှံပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးသွားဖို့ ရှိပါတယ်၊ အဓိကကတော့ အသက်အရွယ်ကြီးတဲ့ သူတွေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ဦးစားပေးထိုးပေးသွားမယ်”လို့ ပြည်နယ် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ဦးစားပေး ထိုးနှံဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ သူတွေထဲမှာတော့ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက် မိဘပြည်သူတွေ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်း၊ သာသနာ့ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်၊ နိုင်ငံဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ် ဝန်ထမ်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါအပြင် ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ အလုပ်ရုံဝန်ထမ်း၊ ဟိုတယ်၊ တည်းခိုခန်းဝန်ထမ်း၊ အကျဉ်းသား၊ အချုပ်သား၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းက ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ စူပါမားကတ်နဲ့ ဈေးဝန်ထမ်းတွေလည်း ဦးစားပေးထိုးနှံပေးမယ့် သူတွေထဲ ပါဝင်ပါတယ်။

ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးကိုတော့ ကာကွယ်ဆေးနှစ်ကြိမ်ထိုးပြီးသူတွေ၊ ကိုဗစ်သံယလူနာနဲ့ အဖျားရှိသူတွေ၊ ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာ ဖြစ်ပြီးနောက် ၆ လမပြည့်တဲ့သူတွေကို ထိုးပေးမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မွန်ပြည်နယ်မှာတော့ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ထိ ကိုဗစ် အတည်ပြုလူနာ ၆၀၀၀ နီးပါးထိ ရှိလာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

၂၃။ လောက်ကိုင်မြို့ တစ်လကျော်အတွင်း ကိုဗစ် – ၁၉ လူနာ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိ
July 28, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း လောက်ကိုင်မြို့တွင် တစ်လကျော်ကာလအတွင်း ကိုဗစ် -၁၉ ကူးစက်ရော တတိယလှိုင်း ကူးစက်ခံရသူ အတည်ပြုလူနာ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိလာပြီး ကိုဗစ် -၁၉ ကြောင့် သေဆုံးရသူ ၈ ဦးရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၁၆ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တစ်လကျော် ကာအတွင်းပိုးတွေ့လူနာ ၃၀၀၀ ကျော်အနက် ရောဂါသက်သာ လာသူ ၁,၇၂၁ ဦး ရှိနေကြောင်း လည်းသိရသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ အခုကိုဗစ် ပိုးတွေ့လူနာက ၃၀၀၀ ကျော်ရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်၊ ကိုဗစ်ထိန်းချုပ်ရေး ကော်မတီက ထုတ်ပြန် ချက်အရဆိုရင် ချင်းရွှေဟော်က ၁၅၄ ဦးနဲ့ လောက်ကိုင် ၂၉၀၃ ဦးကို ပေါင်း လိုက်တော့ ၃၀၀၀ ကျော်သွားလေ”ဟု ဒေသခံ ပြည်သူတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြော သည်။

လောက်ကိုင်မြို့တွင်းတွင် လူဦးရေ (၁,၂၀၀) ဆံ့ Quarantine Centre ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ထား သည့်အပြင် နေ့စဉ် လူ နှစ်ထောင်ကျော်ကို စစ်ဆေးနိုင်သည့် PCR စက် ၄ လုံးလည်း တပ်ဆင်ထားပြီး လူနာများကို လက်ခံ ကုသပေးနေကြောင်း လည်း သိရသည်။

၂၄။ ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းရှိ ကျေးရွာများ Lockdown နှစ်ပတ်ချ
July 28, 2021

ကရင်နီပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းရှိ ကျေးရွာတွေမှာ ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်း ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မရှိစေရန် အတွက် အဝင်/အထွက်ဂိတ်ထားရှိပြီး ဒေသခံပြည်သူကနေ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်နဲ့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့အထိ (၁၄) ရက်အတွင်း ဝင်/ထွက်သွားလာခွင့် (Lockdown) နှစ်ပတ်ချမှတ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“လောလောဆယ် အခုနှစ်ပတ်ကို Lockdown ချထားတယ် နောက်လ ၈ ရက်နေ့အထိပေါ့နော။ ၈ ရက်နေ့ပြီးသွားရင်တော့ ကျတော်တို့ ဆက်ပြီးမှ အဝင်/အထွက်တွေကိုပဲ ပြန်ပြီး Check လုပ်ပြီးတော့မှပဲ ကျတော်တို့ ပြန်လွှတ်ပေးမယ်ဗျ။ ရိက္ခာ တွေသယ်မယ်ဆိုရင်လည်း တစ်ပတ်မှာ ၂ ရက်သတ်မှတ်ပြီးတော့မှ လွှတ်ပေးဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်။ နေ့တိုင်းတော့ ဝင်ထွက်သွား လာတာကိုတော့ ခွင့်မပြုဘူးဗျ။ အဲ့လိုပြန်စီစဉ်ဖို့ ကျတော်တို့ Lockdown နှစ်ပတ်ပြီးရင်တော့ အဲ့လိုလုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်ဗျ” လို့ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်၊ တုံ့ပြန်ရေးကော်မတီမှ အဝင်/အထွက် ဂိတ်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ အရေးပေါ်ကိစ္စများ အတွက် ကော်မတီရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ သွားလာခွင့်ပြုမှာဖြစ်ပြီး မဖြစ်မနေပို့ဆောင်ရန် လိုအပ်တဲ့ဆေးဝါး၊ စားနပ်ရိက္ခာ တွေကို အဝင်/အထွက်ဂိတ်မှတဆင့် ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီးမှသာ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ခွင့်ပြုထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းမှာ အဝင်/အထွက်ဂိတ် ပြုလုပ်ထားတဲ့ဂိတ် ၄ ခု၊ အုပ်စု ၈ ခု၊ ကျေးရွာပေါင်း ၆၀ ကျော်ရှိပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့လည်း ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းအတွင်း ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိစေရန် အဝင်/အထွက်ဂိတ်တွေထားရှိပြီး အသွားအလာ ကန့်သတ်ခြင်း၊ ရပ်ဝေးမှပြန်လာသူများ၊ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများအား အသွားအလာကန့်သတ်ထားတဲ့နေရာတွေမှာ Quarantine ၇ ရက်နဲ့ Home Quarantine ၇ ရက်ဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မြန်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒေသခံတွေက ကိုယ်ထူကိုယ်စနစ်နဲ့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တဲ့အတွက် Quarantine Center ထားရှိတဲ့နေရာမှာ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းဖြစ်တဲ့ Mask၊ လက်သန့်ဆေးရည်၊ အကာအကွယ်ဝတ်စုံ လိုအပ်ချက်ရှိသလို စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေအတွက်လည်း စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါး လိုအပ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ “လောလောဆယ်က ကျတော်တို့ ကော်မတီ အဖွဲ့လူတွေကပဲ စစ်ဘေးရှောင်အတွက် ကူညီနေတာပေါ့နော ကျတော်တို့ကပဲ ရန်ပုံငွေရှာတဲ့အပိုင်းကော ကိုဗစ်အပိုင်းကော လူဦးရေက သိပ်ပြီးမရှိခါကျတော့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းမရှိခါကျတော့ ရှိတဲ့လူနဲ့ပဲ ကျတော်တို့လုပ်နေတဲ့အခါမှာ နည်းနည်းလေး စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် ရိက္ခာပိုင်းတော့ နည်းနည်းအခက်အခဲရှိတယ်။ ရှိတဲ့ရိက္ခာနဲ့ လောလောဆယ်တော့ Run နေတဲ့ အခြေနေရှိတယ် တတ်နိုင်သလောက်တော့ ရန်ပုံငွေရှာနေတယ် အဲ့ပိုင်းတော့ရှိတယ်။ ကျေးရွာတိုင်းမှာတော့ Quarantine Center မလုပ်နိုင်တာတောင်မှ တချို့ကျေးရွာတွေက သူတို့ဟာသူတို့ လုပ်တာတော့ရှိတယ်။ အဲ့လိုအခြေနေလေးတွေရှိတယ်” လို့ ဂိတ်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဆက်ပြောပါတယ်။

၂၅။ ဖျားနာမှုများလာသည့် ဗန်းမော်စစ်ရှောင်စခန်းကို Lock Down ချမှတ်
29 July 2021

ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့ ရောဘတ်စစ်ရှောင်စခန်းတွင် စစ်ရှောင်များ ဖျားနာမှုများလာသည့်အတွက် တစ်ပတ်တိတိ Lock Down ချမှတ်ထားကြောင်း စခန်းတာဝန်ခံများမှ သိရသည်။

” ကိုဗစ်တော့ မဟုတ်ဘူး ခုမိုးရာသီဆိုတော့ နေမကောင်းတဲ့သူ တော်တော်များလာတယ်။ တစ်ချို့အိမ်ဆို မိသားစုလိုက် ဖျား နေကြတယ်။ ပြီးတော့ ခုချိန် ကိုဗစ်ဖြစ်တော့ ကိုယ့် Camp ကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ဒီအပတ်တစ်ပတ် Lock Down ချမှတ်ထားတာဖြစ်တယ်” ဟု စခန်းတာဝန်ခံက ပြောသည်။ ထို့ပြင် Lock Down ချမှတ်ထားသည့် တစ်ပတ်အတွင်း နေမကောင်းဖြစ်သူများ သက်သာမူမရှိ ထပ်မံတိုးလာပါက အသွားအလာ ထပ်မံကန့်သတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ရောဘတ်စစ်ရှောင်စခန်းသည် အိမ်ထောင်စုအားဖြင့် ၆၀၂ စုရှိကာ လူဦးရေ ၃၈၁၆ ရှိပြီး ဗန်းမော်ခရိုင်တွင် လူဦးရေအများဆုံး နေထိုင်သည့် စစ်ရှောင်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ” အာဏာမသိမ်းခင်တော့ ဆေးပေးခန်းရှိတယ် ခုတော့မရှိတော့ဘူးလို့ပြောရ မှာပေါ့။ ခုလောလောဆယ်တော့ ကျနော်တို့ စစ်ရှောင်တွေကို ဗန်းမော် KBC အသင်းတော်က ဖွင့်ထားတဲ့ဆေးခန်းမှာ သွားပြ ကြတယ်” ဟု စခန်းတာဝန်ခံတစ်ဦးကပြောသည်။ ယခုကဲ့သို့ Lock Down ချမှတ်သည့်အတွက် အစားသောက်များ ခက်ခဲနိုင်သော်လည်း ကျန်းမာရေးအတွက် ပြုလုပ်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကဆက်ပြောသည်။

၂၆။ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၌ လူဦးရေ ၃၀၀၀ ခန့် ရေဘေးရှောင်နေရ
29 July, 2021

ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်မှာ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုနဲ့ ဇမိမြစ်ရေလျှံမှုကြောင့် အိမ်ထောင်စု ၆၈၀ ဟာ ယာယီကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွေနဲ့ နီးစပ်ရာ ဆွေမျိုးတွေဆီမှာ ခိုလှုံနေရပါတယ်။ ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့ကစတင်ပြီး ဇမိမြစ်ရေဟာ စိုးရိမ်မှတ် ၁၀၆၆ စင်တီမီတာကို ကျော်လွန်ရောက်ရှိခဲ့လို့ မြို့ပေါ် ၆ ရပ်ကွက်၊ ကျုံဒုံမြို့နဲ့ ဘုရားသုံးဆူမြို့နယ်အတွင်းက ကျေးရွာတွေအပါအဝင် ကျေးရွာ ၁၅ ရွာက အိမ်ထောင်စု ၆၈၀ စု၊ လူဦးရေ ၃၀၀၀ လောက်ဟာ ရေဘေးရှောင် ခိုလှုံနေရတာပါ။

ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေသူ တစ်ဦးက “လတ်တလောအခြေအနေအတွက် တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က အစား အသောက်ဆိုင်ရာတွေကို လှူဒါန်းဖြစ်တယ်။ စစ်ကောင်စီဘက်က ကူညီတာတော့ တိတိကျကျတော့ မသိဘူး။ ထိထိရောက် ရောက်လှူတာကတော့ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးက လူငယ်ပရဟိတအဖွဲ့တွေပဲ မြင်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။ ရေဘေးရှောင်ပြည်သူ တွေဟာ လာရောက်လှူဒါန်းတဲ့ ထမင်းဘူးနဲ့ ရေသန့်အပြင် ဆေးဝါးအကူအညီတွေလည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ ရေဘေးသင့် ပြည်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

ရေဘေးသင့်ပြည်သူတွေရဲ့နေထိုင်စားသောက်ရေးအတွက် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးထားသလို နီးစပ်ရာဆွေမျိုးတွေအိမ်မှာ ခိုလှုံနေ ရတဲ့ မိသားစုဝင်တွေကိုလည်း လိုက်လံထောက်ပံ့တာတွေရှိပြီး ကိုဗစ်ကာလ နေရာအခက်အခဲတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတာဝန်ခံ ဦးခင်မောင်ချိုက ပြောပါတယ်။ “လော့ဒေါင်းချထားတဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို သီးခြားထားတယ်။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အလှမ်းကွာပြီး အဆင်ပြေအောင် လုပ်ပေးထားတယ်။
အဲလို ပြဿနာတွေတော့ရှိတယ်”လို့ ဆိုပါတယ်။ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် မနက် ၆ နာရီခွဲအချိန် တိုင်းတာချက်အရ ဇမိမြစ်ရေဟာ စိုးရိမ်ရေအမှတ် ၁၀၆၆ အောက်ကို ပြန်လည် ကျဆင်းနေပြီလို့ ပြည်နယ် မိုးဇလထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။

၂၇။ ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်သည့်အပေါ် အခက်အခဲများစွာရင်ဆိုင်နေရ
July 29, 2021

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ကိုဗစ် – ၁၉ တတိယလှိုင်းဖြစ်ပွားလာပြီး စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေး ကုသမှု ခက်ခဲခြင်းများ ရှိသည့်အတွက် ပြည်သူများစွာ အခက်ခဲ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရကြောင်းစုံ စမ်းသိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် လက်ရှိ ကူးစက်မှုနှုန်းမြန်ဆန်ပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းများသည့် ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်းကို ပြည်သူများ ကိုယ်ထူ ကိုယ်ထ နေအိမ်မှာ ကုသပြီး၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကို အလုအယက်ကြိုဝယ်နေရပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများလည်း မြင့်တက်လာကြောင်း သျှမ်းပြည်လူထုများက ပြောဆိုသည်။“တစ်ချို့ ဆေးဆိုင်တွေက ပိတ်ထားတယ်။ ဖွင့်တဲ့ဆိုင်က သိပ်မရှိ တော့ တစ်ချို့က ကြိုမှာတာတွေရှိတယ်။ တစ်ချို့က တန်းစီပြီး အလှည့်ကျ ဝယ်ရတာတွေရှိတယ်”ဟု သီပေါ ဒေသခံတစ်ဦး က ပြောသည်။ လက်ရှိ သျှမ်းပြည်တွင်လည်း အခြေခံ စားသောက်များဖြစ်ကြသည့် ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား ကြက်ဥဈေးတို့လည်း သိသိသာသာ မြှင့်တက်လာပြီး၊ ကြက်ဥဈေး ယခင်က ၁ လုံး (၁၂၀) မှ ယခုဈေး တစ်လုံး (၁၇၀) အထိ ရုတ်တရက် ဈေးတက် လာကြောင်း သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါမြို့ နေထိုင်သည့် အသက် (၂၅)နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး က ဆိုသည်။

“လက်လုပ်လက်စားတွေက ကိုဗစ် ကြောင့် အပြင်မှာ အလုပ်ကောင်းကောင်း ထွက်လုပ်လို့မရ။ အိမ်တွေ တော်တော်များများ အပြင်လူတွေ အဝင်မခံပါတော့ဘူး။ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေတက် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး နှောင့်နှေးကုန်ပြီ။ မဖြစ်မနေ အလုပ် ထွက်လုပ်ရပေမယ့် စိုးရိမ်မှုတွေလည်း များတယ်။” ဟု အသက် (၄၀) ဝန်းကျင် မိုင်းကိုင် ဒေသခံအမျိုးသားတစ်ဦး ကပြောပါ တယ်။ “ရောဂါ ကြောက်ပြီး နေအိမ်မှာနေချင်ပေမယ့် စားဝတ်နေရေးအတွက် ထွက်ပြီးအလုပ်လုပ်ရအုံးမှာပဲ”ဟု တောင်ကြီး ဒေသခံအမျိုးသမီး ဈေးသည်တစ်ဦး ကပြောသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်းဒဏ်မှာ သျှမ်းပြည်လူထု အများအပြားခံရပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းလည်း မြင့်တက်နေသော်လည်း တချို့မှာ စားသောက်ကုန်ကို အဆမတန်ဈေးမြင့်ရောင်းချနေသည့်အပေါ် အလွန်ပင် စိတ်မကောင်းကြောင်း သျှမ်းလူထုက ပြောဆိုသည်။

၂၈။ မြန်မာ-ဘင်္ဂလာနယ်စပ် ကျေးရွာအများအပြား ရေနစ်မြုပ်၊ ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်နေ
July 28, 2021

မြန်မာ-ဘင်္ဂလာနယ်စပ် မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းပြီး ရေကြီးရေလျှံဖြစ်နေသဖြင့် အနည်း ဆုံး ကျေးရွာ ၅ ရွာမှ အိမ်ခြေ ၃၀၀ ကျော်ခန့် ရေနစ်မြုပ်နေကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ၎င်းပြင် ရွာပေါင်း ၃၀ ကျော် ဆက်သွယ်အသုံးပြုနေသည့် တံတား ၃ စင်းလည်း ရေစီးနှင့်အတူမျောပါသွားကြောင်း သစ်တုံးနားခွဆုံကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးအထွန်းချေက နိရဉ္စရာသတင်းဌာနကို ယမန်နေ့ညနေပိုင်းက ပြောကြားသည်။

သစ်တုံးနားခွဆုံကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးအထွန်းချေက “ကျွန်တော်တို့ရွာက အိမ်ခြေ ၁၈၁ အိမ်လောက်ကတော့ ရေကြီးတဲ့ အထဲပါသွားပြီ။ အပျက်အစီးကိုတော့ လိုက်ပြီးစာရင်းကောက်ဖို့ အခက်အခဲတွေရှိနေသေးတော့ သေချာမသိသေးဘူး။ ရေတက် နေတာကတော့ ၅ ပေကျော်ရှိမယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို အစိုးရကဆောက်ပေးထားတဲ့ မြေညီအိမ်ထဲတွေကိုတောင် ဝင်လို့မရတော့ ဘူး။ အခု ဝါးဖောင်လှေတွေ အသုံးပြုပြီးသွားနေရတယ်”ဟု ပြောသည်။ လောလောဆယ်တွင် စာရေးသောက်ရေး အခက်အခဲ မရှိသေးကြောင်း၊ ရေကြီးသည့်အထဲတွင် ပါမသွားသည့်နေအိမ်များမှရိက္ခာများဖြင့် အသုံးပြုစားသောက်နေရသည်ဟုဆိုသည်။

“လောလောဆယ်မှာ ရေကြီးတဲ့အထဲ မပါသေးတဲ့ အိမ်အလုံး ၂၀ လောက်ရှိသေးတယ်။ အဲဒီအိမ်တွေမှာရော၊ ဘုန်းကြီး ကျောင်းတွေမှာပါ စုပေါင်းဝေမျှပြီး စားနေကြရတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ရွေ့ပြောင်းပြီး နေကြရတယ်။ ရွာမှာတော့ လူဦးရေ က ၁၂၁၄ ဦးရှိတယ်။ လောလောဆယ် အဆင်ပြေနေသေးပေမဲ့ စုဆောင်းထားတဲ့ဆန်ကအစ စားနပ်ရိက္ခာတွေအကုန် ရေထဲပါ သွားတော့ နောက်တစ်ရက်နှစ်ရက်ဆိုရင် စားရသောက်ရ အခက်အခဲရှိလာနိုင်တယ်။ နောက်ပြီး တံတား ၃ စင်းလည်း ရေကြီး တဲ့အထဲပါသွားပြီ လုံးဝတောင်မမြင်ရတဲ့အခြေအနေမှာရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။ “အခု ညနေပိုင်းမှာဘဲ မီးတိုက်ကျေးရွာမှာ အိမ်ခြေ ၄၀ ရေကြီးတဲ့အထဲ ပါသွားပြန်ပြီ။ လူ အသေအပျောက်ကတော့ မရှိဘူး။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ နေရာပြောင်းရွေ့ ထားတာ မြန်သွားလို့ပေါ့နော်။ လောလောဆယ်မှာတော့ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေက ကူညီထောက်ပံ့ပေးတာတွေ မရှိသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ မယူဒေသ သံဃာ့သမဂ္ဂအဖွဲ့ကတော့ ကူညီကယ်ဆယ်ပေးသွားဖို့ စီစဉ်နေကြတယ်” ဟု ဆရာတော်က မိန့်ကြားသည်။

၂၉။ လှိုင်းဘွဲမြို့နယ် ကော့မြတ်ကြီးရွာတွင် ကလေးငယ်နှစ်ဦးရေနစ်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွား
July 29, 2021

ကရင်ပြည်နယ် လှိုင်းဘွဲမြို့နယ် ကော့မြတ်ကြီးကျေးရွာတွင် ရေကြီးသည့်အတွက် ဇူလိုင် ၂၉ ရက်၊ ညနေ ၃ နာရီခွဲ အချိန်ခန့် တွင် ကလေးငယ်နှစ်ဦး မတော်တဆ ရေနစ်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံရွာသားထံမှ သိရ သည်။

အဆိုပါ ရေနစ်သေဆုံးသည့် ကလေးငယ်၂ ဦးမှာ အသက် (၄)နှစ်အရွယ်နှင့် အသက် (၁)နှစ်အရွယ် မိန်းကလေး များဖြစ်ပြီး မိဘများမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြ၍ အဖွားဖြစ်သူနှင့်အတူ ရွာတွင်နေထိုင် လျက်ရှိကာ အဖွားဖြစ်သူ အပြင်သွားသည့်အချိန်တွင် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကော့မြတ်ကြီး ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ ၎င်းက “ သူတို့ နေတဲ့အပိုင်းမှာ နည်းနည်းနိမ့်တယ်။ သူ့အဖွားက ရွာထဲမှာ နွားစာသွားကျွေးရင်း ဆိုင်မှာ စားစရာတွေသွားဝယ်တာ အချိန် တော့ နည်းနည်းကြာသွားတယ်။ ပြန်ရောက်တော့ ကလေးက ရေထဲမှာ ဆုံးသွားပြီး။ ကလေးတွေဆိုတော့ သတိမထားမိတဲ့ အချိန်မှာရေထဲဆင်းကစားလို့ဖြစ်မယ်။ သူ့အဖွားလည်း ဒီလိုဖြစ်မယ်လို့မထင်ထားဘူးလေ” ဟု ကေအိုင်စီသို့ပြောသည်။

ကော့မြတ်ကြီးရွာတွင် ယခုလို ရေကြီးမှုမရှိသည်မှာ ၂ နှစ် ရှိပြီးဖြစ်သလို ယခုနှစ်ကြီးသည့်ရေသည် ယခင်နှစ်များထက်ပိုကြီး သည့်အပြင် ၎င်းသေဆုံးသည့် ကလေး၂ ဦး၏ နေအိမ်ကလည်း မြေနိမ့်ပိုင်း နေရာတွင်ရှိသည်ဟု ထိုကော့မြတ်ကြီးဒေသခံက ဆက်ပြောသည်။ အဆိုပါကျေးရွာသည် လှိုင်းဘွဲချောင်းနှင့် မနီးမဝေးတွင်တည်ရှိပြီး လှိုင်းဘွဲချောင်းမှတစ်ဆင့် ရေကြီးရေ လျှံသည့်အတွက် ကျေးရွာအတွင်း ယခုလိုရေဝင်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဒေသခံ ရွာသားများ၏ ပြောဆိုချက်အရ သိရသည်။

၃၀။ မင်းဘူး-အမ်းကြားလမ်းတွင် ကားလမ်းချော် ပိတ်ဆို့မှုကို မိုးရာသီရောက်တိုင်း နှစ်စဉ်ကြုံတွေ့နေရ
July 29, 2021

ပြည်မဖက်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလုပ်ဆောင်ရာတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးလမ်းဖြစ်သည့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမမှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းမိုးရာသီဆိုလျှင် ကားလမ်းချော် ပိတ်ဆို့မှုများကို ကြုံတွေ့နေရကြောင်း ယာဉ်မောင်းများက ပြောဆိုကြသည်။ ယခုကဲ့သို့ ကားလမ်းပိတ်ဆို့မှုများကြုံတွေ့ရခြင်းမှာ ကားလမ်းများကို မိုးရာသီမတိုင်မှီ ပြုပြင်ခြင်းများမ လုပ်ဘဲ မိုးရွာသွန်းသည့် အချိန်မှ လာရောက်ပြုပြင်သည့်အနေအထားဖြစ်သည့်အတွက် အခုကဲ့သို့ အခက်အခဲဖြစ်ရခြင်းဖြစ် ကြောင်း ကားသမားများကပြောသည်။

မန္တလေး-စစ်တွေကားမောင်းသည့် ယာဉ်မောင်းကိုဝင်းလှိုင်က “မိုးရာသီဆိုရင် နှစ်တိုင်းဖြစ်နေကျ၊ ရခိုင်ပြည်မှာတော့ လမ်း တိုင်းလိုလိုတွေ့တာပဲ၊ ဒီလမ်းတွေကလည်း မိုးရာသီရောက်မှ လမ်းခင်းတာဆိုတော့ မြေသားဖို့တာတွေက ချော်ပြီး ဖြစ်တာလေ၊ သူတို့က နွေရာသီမှာ လမ်းကိုပြင်ရမယ့်ဟာကို ဒီမိုးတွင်းရောက်မှ မြေတွေဘာတွေခင်း၊ အောက်ကကျောက်ခဲမခံဘဲ လုပ်တော့ မိုးရွာရင်လျော်တာပေါ့ဗျာ”ဟု ပြောသည်။ မင်းဘူး-အမ်းလမ်းမမှာ တစ်လမ်းမောင်းဖြစ်သည့်အတွက် ယာဉ်တစ်စီးဆင်း လာချိန်တွင် အခြားတစ်စီးမှ စောင့်နေရသည့် အနေအထားတွင်ရှိကြောင်းလည်း ယာဉ်မောင်းများက ဆိုကြသည်။

အဆိုပါ လမ်းပခုံး(ကားလမ်းမဘေးဖက်)တင်ထားသည့် မြေသားများမှာ ကားဘီးများတွင်ကပ်ပါလာပြီး မြေချော်ခြင်းများကို ကြုံတွေ့နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကေသီးဦးယာဉ်လိုင်းမှ ဂိတ်မှူး ဦးမောင်ဝင်းချေ ကပြောသည်။“ကတ္တရာလမ်းဘေး၊ ကွန်ကရစ်လမ်းဘေးတွေမှာ ဟိုဖက်ဒီဖက် သုံးပေလုပ်ရတာရှိတယ်။ အဲဒီပြဿနာတွေကြောင့် မြေကြီးတွေက လောလောစဉ်မှာ ကားကြီးတွေက ဘေးကိုချပြီးရှောင်ရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တာယာတွေမှာ ရွံ့တွေရောပါလာတယ်၊ မိုးကလည်း ပုံမှန်ရွာတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ မြေတွေကကားလမ်းထက် ရောက်သွားတော့ တာယာတွေချော်တာများတယ်”ဟု ဆိုသည်။ ယခုကဲ့သို့ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ကြုံနေရသည့် အခက်အခဲကို မည်ကဲ့သို့ ဖြေရှင်းပေးမည်ကို မေးမြန်းရာတွင် အခုကားပိတ်နေသည့်အတွက် နောက်မှ ပြန်ဆက်ပေးမည်ဟု ပြောဆိုသည်။

၃၁။ ရေးမြို့နယ် အစင်ကျေးရွာနေအိမ် ၁ အိမ်တွင် ဗုံးပေါက်ကွဲ
30 July, 2021

မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့နယ် အစင်ကျေးရွာ နယ်မြေ (၇) ရပ်ကွက်က နေအိမ်တလုံးမှာ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် လောက်က ဗုံး ၁ လုံး ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး အမျိုးသမီး တစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီကို သတင်းပေးနေတဲ့ ဒလန်ဆိုပြီး ဒေသခံတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဦးမောင်အုန်းအိမ်မှာ ဗုံးပေါက်ကွဲခဲ့တာလို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။ စစ်ကောင်စီသတင်းပေးဆိုပြီး ပစ်မှတ်ထား ဗုံးဖောက်ခွဲခံရတာ အစင်ကျေးရွာမှာ အခုတစ်ကြိမ် နဲ့ဆို နှစ်ကြိမ်ရှိပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ရေးမြို့နယ်အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ၁၈ အကြိမ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စာသင်ကျောင်း၊ ပညာရေး မှူးရုံး၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ စစ်တပ်၊ ရဲစခန်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း နေအိမ်တွေပါ ဗုံးဖောက်ခွဲခံထားရပြီး အနည်း ဆုံး လူ ၈ ဦးလောက် ဒဏ်ရာရှိခဲ့ထားပါတယ်။ ဗုံးပေါက်ကွဲ ဖြစ်စဉ်တိုင်းကို ဘယ်အဖွဲ့အစည်းမှ တရားဝင်ဝန်ခံပြောဆို ထားတာ မရှိသေးပါဘူး။

 

မှတ်ချက်။ သက်ဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာအသီးသီးမှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။

 

Federal Journal

နေ့စဉ်တိုင်းရင်းသတင်းများစုဆောင်းတင်ပြခြင်း

Federal Journal
July30/ 2021

(No. 114 , July 30, 2021)

၁။ ဝိုင်းမော် ခလရ ၅၈ တပ်ရင်းပစ်ခတ်ခံရမှု စစ်ကောင်စီဘက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ
30 July 2021

ဝိုင်းမော်မြို့ မဒိန်ကျေးရွာအနီးရှိ အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ခလရ ၅၈ တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA က ယမန်နေ့ည သွားရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူနှင့် ထိခိုက်သူများပြားကြောင်း သိရသည်။

ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်ည ၁၀ နာရီခွဲဝန်းကျင်ခန့် KIA တပ်မဟာ ၅ အောက် တပ်ရင်း ၃ အဖွဲ့က သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်း ၅၈ မှ ကင်းမှူး ၂ ဦးသေဆုံးပြီး၊ ထိခိုက်သူ များပြားခဲ့သည်ဟု အမည်မဖော်လိုသူ ဝိုင်းမော်ဒေသခံ တစ်ဦးက KNG ကို ပြောသည်။“KIA က လာပစ်တဲ့အချိန်မှာ စခန်းရဲ့အဝင်ဂိတ်မှာ ကင်းပုန်းနေတဲ့ စစ်သား ၁၀ ယောက် လောက်ရှိနေတဲ့အထဲမှာ ၂ ယောက်က အဲ့မှာပွဲချင်းပြီးသွားတယ်။ စခန်းအနောက်ဘက်မှာလည်း ကင်းပုန်းအဖွဲ့ရှိသေးတယ်။ အဲ့ဘက်ကတော့ ထိခိုက်ဒဏ်ရတဲ့ သူတွေများတယ်လို့သိရတယ်။ ခန့်မှန်းခြေ ပြောရရင် ၃၀ တော့မနည်းဘူး။ နောက်ပြီး ဒီမနက် လမ်းပေါ် ဖြတ်သွားတဲ့ သူတွေပြောတာက ဂိတ်နားမှာ သွေးတွေတောင်မြင်နေရသေးတယ်တဲ့”ဟု ပြောဆိုသည်။

စခန်းတွင်း ထိခိုက်မှုများလာပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ ၅၈ တပ်ရင်းမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လဘန်ကျေး ရွာရှိ KEP ကုမ္ပဏီဝင်းတွင် လက်နက်ကြီး ကျမှန်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ တစ်ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။“၅၈ တပ်ရင်းကနေ ပြည်သူတွေရှိတဲ့ ဘက်ကို လက်နက်ကြီးနဲ့ ရမ်းသမ်းပစ်တယ်။ KIA ရှိတယ်ထင်လို့လား။ ဒါမှမဟုတ် တမင် ပစ်ခတ်တာလားတော့မသိဘူး။ KEP ကုမ္ပဏီဝင်းမှာ လက်နက်ကြီးတစ်လုံးကျမှန်သွားတယ်လို့ အဲ့ကုမ္ပဏီ ဝန်ထမ်း တစ်ဦးက အဲ့မှာဆုံးသွားတယ်။ ၁ ယောက်က ကျည်ထိမှန်ထားတာ တော်တော်ဆိုးတယ်လို့သိရတယ်” ဟု မဒိန့် ဒေသခံတစ်ဦးက KNG ကို ပြောဆိုသည်။ လက်နက်ကြီးကြောင့် သေဆုံးသွားသူမှာ ဝိုင်းမော်မြို့ ရပ်ကွက် (၃)တွင်နေထိုင်သည့် အသက် ၃၆နှစ်အရွယ် ကိုအောင်လီ ဆိုသူ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဝိုင်းမော်မြို့ ၅၈ တပ်ရင်းကို KIA က သွား ရောက်ပစ်ခတ်မှုမှာ မှန်ကန်ကြောင်း KIO ဗဟိုချုပ် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီး ဦးနော်ဘူက KNG သတင်းဌာနကို ယခုလို အတည်ပြုပြော ဆိုခဲ့သည်။

၂။ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ကျွဲကျောင်းသား(၂)ဦး လက်နက်ကြီးထိမိ၊ တဦးပွဲချင်းပြီးသေဆုံ
July 29, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲမြို့ နမ့်မောကျေးရွာအုပ်စု နမ့်ဆာကျေးရွာတွင် ကျွဲကျောင်းသား (၂) ဦး လက်နက်ကြီးထိမိကာ တဦးသေဆုံးပြီး၊ တဦး ဒဏ်ရာအပြင်ထန်းရရှိကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည်။ ဖြစ်စဉ်မှာ ဇူလိုင် ၂၇ မနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် အသက် (၂၀) အငိုနှင့် (၁၄) နှစ်အရွယ် အယိုင် တို့သည် ကျွဲသွားကျောင်းရင် မပေါက်ကွဲသေးသည့် လက်နက် ကြီး ထိမိသောကြောင့် ထိုနေရာတွင် အငို ဆိုသူက သေဆုံးသွားပြီး အယိုင်က ဒဏ်ရာပြင်ထန်းစွာရရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

“ အကြီးကောင်က ပွဲချင်းပြီးသေသွားတာ။ အငယ်တယောက်တော့ ဗုံးစမှန်းလို့ မျက်နှာတွေထိတယ်။ ခြေထောက်တွေကော ထိတယ်။ ကျွဲကျောင်းသွားရင်ဖြစ်တာ။ အဲနေရာက အရင်က ရွာဟောင်းဖြစ်တယ်”ဟု နမ့်ဆာရွာခံ အမျိုးသမီးတဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။“သူကတော့ ကျန်းမားရေးတော့ သိပ်စိတ်မပူရဘူး။ မျက်နှာတွေထိထားတော့ ရောင်နေ တယ်။ ခြေထောက်တွေနာနေတာ။ လမ်းလျှောက်လို့မရသေးဘူး”ဟု ပြောသည်။ ထိုနေရာတွင် ဒေသခံများ တောင်ယာ၊ လယ်ယာသွားသည့်လမ်းဖြစ်သည့်အပြင် ကျွဲ၊နွားများကိုလွတ်ထားသည့် နေရာဖြစ်ကြောင်းသိရ သည်။

“ ကျမတို့ တောင်ယာသွားတဲ့လမ်းလည်းဟုတ်တယ်။ ကျမတို့ကြောက်တာပေါ့။ ခုဆိုတောင်ယာတွေသွားဖို့တောင် မသွားရဲ တော့ဘူး။ ဗုံးတွေကျန်နေသေးတယ်လို့ကြားတယ်။ သက်ဆိုင်ရာသူတွေကို လာရှင်းပေးစေချင်တယ်”ဟုပြောသည်။ ပေါက်ကွဲ မှုမဖြစ်ခင်က ဇူလိုင် ၁၉ တွင် နမ့်ဆာရွာအနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့ အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများပြောပြချက်အရသိရသည်။

၃။ စစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးကို CDF-Hakha က ထိန်းသိမ်းထား
July 29, 2021

ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆူရ်ခွားမြို့က ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးတို့ကို အာဏာ သိမ်းစစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့က ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု သိရသည်။

“စစ်တပ်နဲ့ အဲဒီ Father (ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီး) က အဆက်အသွယ်ရှိတယ်၊ ခုထိပဲ၊ Father ကို စစ်တပ်ကခေါ်လို့ သွားနေတာကို သတင်းရတယ်၊ အဲဒါကြောင့် ကျနော်တို့က ရန်သူနဲ့ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုနဲ့ သူတို့ကို ဖမ်းဆီးပြီးတော့ မေးမြန်း တဲ့အခါမှာ သူ့ဘက်ကလည်း ဝန်ခံတယ်၊ လုံခြုံရေးအရ လောလောဆယ် ထိန်းသိမ်းထားတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု CDF တာဝန်ရှိ သူတစ်ဦးက ပြောသည်။ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးတို့သည် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့က ဆူရ်ခွါမြို့ မှ ဟားခါးမြို့သို့ စစ်တပ်နှင့်တွေ့ဆုံရန် သွားစဉ် လမ်းခုလတ်တွင် CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆူရ်ခွါမြို့တွင် ပြီးခဲ့သည့် မေလ ၈ ရက်နေ့က ရဲစခန်းကို CDF-Hakha တပ်ဖွဲ့မှဝင်သိမ်းပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များရောက်ရှိလာကာ မေလ ၃၁ နှင့် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တို့တွင် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားပြီး ဆူရ်ခွါမြို့အပါအဝင် ဟားခါး-မတူပီအကြား ကားလမ်းနဘေးရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာကျော်ခန့်က ဒေသခံပြည်သူများ တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် ခဲ့ကြရသည်။ ထို့ကဲ့သို့ ဒေသခံပြည်သူများ တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေစဉ် အဆိုပါ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီးတို့ သည့် မြို့မှာကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု CDF အဖွဲ့ထံမှ သိရသည်။ ယခုအဖမ်း ခံရသည့် ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် သင်းအုပ်ဆရာတို့သည့် စစ်ကောင်စီနှင့် အမှန်တကယ် အဆက်အသွယ်ရှိ/မရှိ၊ မည်ကဲ့ သို့ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ကိုမူ ခိုနူမ်းသုန်သတင်းဌာနအနေဖြင့် သီးသန့်အတည်ပြုချက်တော့ မရှိသေးပေ။

၄။ BGF တပ်ဖွဲ့များက ဒေသခံတောင်ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီးပစ်ချခဲ့သည်ဟု KNU ထုတ်ပြန်
July 29, 2021

ကေအဲန်ယူ-ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး မူတြော်ခရိုင်(တပ်မဟာ ၅)၊ ဒွယ်လိုးမြို့နယ် လေးဖိုးထာ့ကျေးရွာအုပ်စု (နိုခဲထာ့) မို့လို့ပါ ရွာအနီးရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF)များသည် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ဒေသခံများ၏ တောင် ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီးပစ်ချမှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု KNU မူတြော်ခရိုင်က (ဇူလိုင် ၂၉ရက်) သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

၎င်းနယ်မြေတွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် BGF တပ်ရင်း (၁၀၁၄) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး မောင်ချစ် က ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ဒေသခံများ၏ တောင်ယာလုပ်ငန်းခွင်ထဲသို့ လက်နက်ကြီး ၁၅ လုံး ပစ်ချစေခဲ့ သည်ဟု KNU မူတြော်ခရိုင်၏ Mutraw News ဖေ့ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထား သည်။ ထို့အပြင် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် ဖာပွန်မြို့မှ ခေါပုပ်စခန်းအထိ လမ်းကင်းများချထားသလို (ဇူလိုင် ၂၉ ရက်)နေ့တွင် လူသောမြို့နယ်၊ ခေးပူကျေးရွာအုပ်စု ဘောလေးဒဲ ဒေသတွင် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကြား ပစ်ခတ်မှုနှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်းလည်း KNU မူတြော်ခရိုင်ဘက်က ပြောသည်။

KNU မူတြော်ခရိုင်ထဲတွင် နယ်မြေခံ KNLA တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် စစ်ကောင်စီ ၊ BGF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တို့အကြား နေ့စဉ်နီးပါး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သလို ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့ကလည်း ဒွယ်လိုးမြို့နယ် ကူးဆိပ်ကျေးရွာအနီးတွင် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်က ကျေးရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဒေသခံနေအိမ် ၅ လုံးထက်မနည်း မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟု KNUက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

၅။ မြန်မာ-တရုတ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီကင်းစခန်း ၂ ခုကို KIA တိုက်ခိုက်
29 July, 2021

မြန်မာ-တရုတ်အဓိကကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နဲ့ မူဆယ်မြို့ကြားက စစ်ကောင်စီရဲ့ နမ့်ခိုင်တံတားစခန်းနဲ့ နမ့်ပေါ်တံတားစခန်းတို့ကို နယ်မြေခံ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်ဖွဲ့တွေက ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ နေ့လယ် ပိုင်းမှာ တပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲ့ဒီတံတားကင်းစခန်း ၂ ခုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ ပြည်သူစစ်တပ်ဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းပြီး ခရီးသွားပြည်သူ အိမ်းစီးကား တွေ ခရီးသည်တင်ယာဉ်တွေနဲ့ ကုန်တင်ယာဉ်တွေဆီကနေ့ တရားမဝင်ငွေကြေးတောင်းခံတာတွေ ပြုလုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ၂ နာရီဝန်းကျင်လောက်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သေဆုံးတဲ့ သတင်းတော့ မသိရသေးပါဘူး။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းမှာ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေဖြစ်တဲ့ ၁၀ နှစ်ကျော်ကာလအတွင်း နမ့်ခိုင်နဲ့ နမ့်ပေါ်တံတား ကင်းစခန်းတွေကို ဒေသတွင်း တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေက မကြာခဏ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်လေ့ရှိပြီး စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ရဲ့ လက်အောက်ခံတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သေဆုံးတာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းက ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နဲ့ မုံးကိုးမြို့နယ်တို့မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ KIA (ကချင်)၊ MNDAA (ကိုးကန့်) တပ်တို့ကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။

၆။ KNPP ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲကို ခိုလှုံလာသူ သုံးထောင်ခန့်ရှိလာ
July 28, 2021

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်း ကာ နယ်မြေကျုးကျော်လာတဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တို့နဲ့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ အများအပြားရှိလာခဲ့ပါတယ်။

ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတဲ့ လူထုတွေထဲမှာမှ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲကို လာရောက်ခိုလှုံတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ သုံးထောင်ခန့်ရှိပြီလို့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ အတွင်းရေး မှူး–၂ ဦးဆောင်ဆန်းမြင့်က ပြောပါတယ်။“ခန့်မှန်းခြေပြောရရင်တော့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေဆိုတာကတော့ IDP ကတော့ နယ်စပ်မှာလည်းရှိတယ် အနောက်ဖက်ကမ်း သံလွင်မဖြတ်သေးတဲ့နေရာမှာလည်းရှိတယ်လေ။ အားလုံးဆိုရင်တော့ အရင် တုန်းက ဆိုးဆိုးဝါးဝါးဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ သိန်းကျော်သွားတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာဆိုရင်လည်း အဲ့ထက်တော့မလျော့ဘူး။ ဘာလို့ဆိုရင် အရင်တုန်းက လွိုင်ကော်ဂွင်ကလည်း နည်းနည်းတည်ငြိမ်သေးတယ်လေ။ အခုနောက်ပိုင်း လွိုင်ကော်ကရွာတွေ တော်တော်ပြန်ပြေးရတယ်။ ဆိုတော့ စစ်ကောင်စီက လူထုတွေကို စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေကိုသွားပြီး အိမ်ပြန်နေဖို့ပြောပေမယ့် လည်း တချို့တလေလောက်ပဲရှိတယ်။ များတဲ့သူတွေကတော့ သူတို့ တောထဲမှာပဲ နေတဲ့နေရာမှာပဲ ပြန်နေတာရှိတယ်။ တခြား ကျေးရွာတွေမှာ ပြန်ပြီး ခိုလှုံနေတာတွေရှိတယ်။ အဲ့လိုတိမ်းရှောင်နေတာတွေရှိတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ နကိုယ်အတိုင်းပဲ သို့သော် ဒီဖက်ကိုကူးလာတဲ့သူတွေနဲ့ ကျတော်တို့နယ်မြေထဲကို ရောက်နေတဲ့သူတွေကတော့ ၃ ထောင်လောက်တော့ရှိမယ်ထင်တယ်။ ခန့်မှန်းခြေပေါ့ ဒီမှာရှိတဲ့ နယ်စပ်တစ်ခုထဲမဟုတ်ဘူး။ အခုတာဝန်ယူပြီး လုပ်နေတဲ့ဟာတွေပေါ့နော”လို့ KNPP အတွင်းရေးမှူး–၂ ဦးအောင်ဆန်းမြင့်က ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) ရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲမှာရှိနေပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ ကလေးငယ်တွေ အများစုပါဝင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အများစုမှာ အစားအစာ၊ မိုးကာ၊ စောင်၊ ဆေးဝါး စတာတွေ လိုအပ် တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ရွာတွေထဲအထိလာပြီး နေရာယူထားတာတွေ၊ တောင်ယာထဲက တဲတွေထဲအထိကို လာပြီး ဝိုင်းထားတာတွေ လုပ်တဲ့အတွက် ကျေးရွာအတွင်းမှာသော်လည်းကောင်း၊ ကျေးရွာအနီးဝန်းကျင်မှာ သော်လည်းကောင်း မနေရဲတော့တဲ့အတွက် KNPP နယ်မြေထဲအထိကို လာရောက်ခိုလှုံလာခြင်းဖြစ်တယ်လို့ လာရောက်ခိုလှုံ နေသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ကရင်နီပြည်နယ်မှာ မေလ ၂၁ ရက်နေ့မှစပြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်တို့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ တစ်သိန်းကျော်အထိ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

၇။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ဖျက်သိမ်းမှု SNLD လက်မခံ
28 July 2021

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာမှု ကို လက်မခံကြောင်း ရှမ်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပါတီက ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖျက်သိမ်းခြင်းသည် “နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကိုယ်တိုင် ဆုပ်ကိုင်ထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များ၊ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာဥပဒေများနှင့် နည်းဥပဒေများအား ဆန့်ကျင်ကျော်လွန် ဆောင်ရွက်ရာရောက်သည့ အပြင် ဒီမိုကရေစီအင်္ဂါရပ်နှင့် စံနှုန်းများအား သွေဖယ်နေသည့်အတွက် တရားမျှတမှု လုံးဝမရှိသကဲ့သို့ လက်ခံနိုင်စရာလည်း မရှိပါ” ဟု SNLD က ပြောထားသည်။

ထို့အတူ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား ဥပဒေအတိုင်း လျှောက်လဲခွင့်၊ ဖြေရှင်းချေပခွင့်မပေးဘဲ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တခု လုံးအား သိမ်းကျုံး၍ ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့ကြသူ ကိုယ်စားလှယ် လောင်းများနှင့် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြသည့် ပြည်သူများအား မတရားသဖြင့် နိုင့်ထက်စီးနင်းပြုရာ ရောက် ကြောင်းလည်း SNLD က ဝေဖန် ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာ ထွက်ပေါ်လာသည့် မဲရလဒ်သည် အများစုသော ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒအမှန်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ပြီး ပါတီကိုယ်စားပြု အနိုင်ရခဲ့သည့် ကိုယ် စားလှယ် ၄၂ ဦးအား လူထုကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် အသိ အမှတ်ပြုထားကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က ဆိုထားသည်။

စစ်တပ်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ကစတင်ကာ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် တို့ အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ NLD ပါတီလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် များအား အကြမ်းဖက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ပါတီဝင်အချို့မှာလည်း ၎င်းတို့လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ စစ်ကောင်စီလက်အောက် ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ NLD ပါတီအား ဖျက်သိမ်းရန်လည်း ကြိုးပမ်း လျှက်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် NLD လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အများစုပါဝင်ကာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် များဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကို ဖွဲ့စည်းကာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အား ဖွဲ့စည်းထားသည်။

၈။ သထုံက ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ဖောက်ခွဲမှု PDF ငြင်းဆို
July 29, 2021

မွန်ပြည်နယ် သထုံမြို့နယ်က ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခု ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်ညနေက ဖျောက်ခွဲဖျက်ဆီးခံရ တာဟာ သူတို့ လက်ချက် မဟုတ်ဘူးလို့ ဒေသခံ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

သထုံမြို့နယ် ဝင်းစိန်ရွာနဲ့ စခန်းကြီးရွာကြားက သွယ်တန်းထားတဲ့ အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခုကို PDF အဖွဲ့က ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးလိုက်တယ်ဆိုပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သထုံ မြို့နယ်က PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကို RFA က မေးမြန်းခဲ့ရာမှာ သူတို့လက်ချက်မဟုတ်ဘူးလို့ ငြင်းဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။“သူတို့ဘာသာ လုပ်ကြံပြီး PDF ကိုထိုးချ တာ။ နိုင်ငံတကာမှာ မျက်နှာရချင်တိုင်း PDF ဆိုတာကို အလွဲသုံးစားလုပ်နေတာ”အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းက ပြည်တွင်းသုံး ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူမှုကွန်ရက်မှာပျံ့နှံ့နေသလို ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ ပိုက်လိုင်းမဟုတ်ဘူးလို့လည်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အဲဒီဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ဖောက်ခွဲတာဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်ချက်လို့ PDF အဖွဲ့ဝင်တွေက ပြန်လည် ပြောဆိုကြပေမယ့် ဘယ်သူ့လက်ချက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ RFA က အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

၉။ တိုက်ပွဲကြောင့် ကန်ပလက်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာမှ လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်းကျင် ထပ်မံထွက်ပြေးနေရ

July 29, 2021

ချင်းပြည်နယ်၊ ကန်ပလက်နှင့် မင်းတပ်မြို့နယ်အကြားတွင် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က အဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့နှင့် CDF-Mindat/Kanpetlet တို့အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် အနီးအနားကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့်မှ လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ထပ်မံ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်ဟု စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေးအဖွဲ့များထံမှ သိရသည်။

“တိုက်ပွဲက ခါနန်းနဲ့ ရန်စဲကြားကဖြစ်တယ်ဆိုတော့ အနီးအနားကရွာတွေကအစ အခုက ကြောက်နေကြတော့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြတယ်၊ ဒီခါရိုင်း စစ်ဘေးရှောင်စခန်းမှာတော့ ၅၀၀ ဝန်းကျင်တော့ရှိနေပြီ အခု၊ အခု ရန်စဲရွာကဆိုရင် သူတို့ ဟိုရွာလည်းမရောက် ဒီရွာလည်းမရောက် ကြားထဲမှာပျောက်နေကြတဲ့သူတွေ၊ မိသားစုတွေ တရွာလုံးနီးပါး ဘယ်နေရာမှာ ရှောင်လို့ရှောင်ကြမှန်းမသိဘူး၊ ပျောက်နေတယ်။ ရန်စဲ၊ မြောင်၊ ခါနန်း၊ မုလောင်း၊ ချောင်းမု၊ မသာဒါ၊ ရှင်ဘောင်၊ ပြီးတော့ လက်နက်ကြီးအသံတွေကြားပြီး စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ ရှောင်နေကြတာ ၁၀ ရွာဝန်းကျင်ရှိတယ်၊ ရွာလုံးကျွတ်ထွက်ပြေးကြတယ်၊ လူဦးရေက အားလုံးပေါင်းရင် ထောင်ဂဏန်းလောက်ရှိမယ်။ လက်ရှိမှာ တောထဲ၊ ချောင်းထဲမှာ ဖြစ်ဖို့များတယ်။ လုံးဝ ရွာထဲ မှာလည်းမရှိကြဘူး၊ ပျောက်နေကြတယ်” ဟု ကန်ပလက်မြို့ စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေး အဖွဲ့တာဝန်ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့နှင့် CDF-Mindat/Kanpetlet ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တို့သည် ဇူလိုင် ၂၇ ရက် နံနက်ပိုင်းက ကန်ပက်လက်မြို့နယ် ခါနန်းအုပ်စု၊ ခါနန်းကျေးရွာတွင် နှစ်ဘက် အပြန်အလှန်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နှစ်ဘက်ထိခိုက်ကျဆုံးမှုလည်း ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ခါရိုင်းကျေးရွာသည် ကန်ပလက်မြို့နှင့် မိုင် ၄၀ ဝန်းကျင်ကွာဝေးပြီး ယခုရက်ပိုင်း တိုက်ပွဲကြောင့် စစ်ဘေးတိမ်း ရှောင်လာသူများ ခိုလှုံနိုင်ရန်အတွက် ခါရိုင်းကျေးရွာ ရပ်မိ/ရပ်ဖနှင့် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းမှ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတစ်ခု ဖွင့် လှစ်ကာ လက်ရှိတွင် စစ်ဘေးရှောင်လူဦးရေ ၅၀၀ ဝန်ကျင်းခန့် ရောက်ရှိနေကြသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် နေရသည့်အပြင် မိုးတွင်းကာလဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးဝါးများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ စားနပ် ရိက္ခာများ၊ အိုးခွက်အသုံးအဆောင်များလည်း လိုအပ်မှုများရှိနေသည်ဟု သိရသည်။

၁၀။ ကျောက်မဲ ဟူးစွန်ရွာတွင် လသားအရွယ်အပါဝင် စစ်ရှောင် (၈၀)ကျော်ရောက် အခက်ခဲရှိနေ
July 29, 2021

သျှမ်းမြောက် ကျောက်မဲမြို့နယ် ဟူးဆွန်ကျေးရွာတွင် လသားအရွယ်ကလေးငယ်အပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူ (၈၀)ကျော် ရောက်ရှိနေပြီး အစားအသောက်နှင့် နေထိုင်ရန် အခက်ခဲဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။

“ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့ ညနေပိုင်း ကတည်းက ကိန်ကိုင်ရွာမှာနေတဲ့ စစ်ရှောင်တွေ စပြီး ရောက်လာတာ၊ ဒီနေ့ထိဆိုရင် (၈၁) ယောက်ရှိတယ်၊ လသားအရွယ် ကလေးငယ်လည်းပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေလည်းပါတယ်”ဟု ဟူးဆွန်ကျေးရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။ အဆိုပါကျေးရွာအနီးတွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ စစ်ရေးတင်မာ နေမှုရှိပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်လာလျင် ထိခိုက်မှုများ ရှိနိုင်သည့်အတွက် စိုးရိမ်ကာ ထွက်ပြေးလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

“အားလုံးက ကိန်ကိုင်ဒေသခံတွေပဲ၊ အဲဒီရွာအနီးနားမှာရှိတဲ့ ဟိန်းဝိုး၊ ပန်တောင်းကျေးရွာဘက်မှာ RCSS နဲ့ SSPP/SSA ၊ TNLA တို့ မကြာခဏ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်နေတယ်၊ တိုက်ပွဲတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာမှာကြောက်လို့၊ ရွာနဲ့လည်း အရမ်းနီးနေတော့ ကလေးနဲ့ လူကြီးတွေကို ထိခိုက်မှာစိုးရိမ်လို့ ထွက်ပြေးလာကြတာ” ဟု ဆိုသည်။“ကျောက်မဲမြို့ပေါ်မှာက ကိုဗစ်လူနာတွေ အရမ်းများနေတော့ ရောဂါကိုလည်း ကြောက်တယ်၊ တချို့က မြို့ထဲမှာရှိတဲ့ ဆွေမျိုး တွေဆီ ဆင်းသွားတာရှိတယ်၊ အများစုကတော့ ဒီရွာမှာပဲ လာနေနေရတာ၊ အစားအသောက်နဲ့ နေထိုင်ဖို့ ခက်ခဲနေတယ်၊ တစ်ချို့ဆို ဘာမှကို မယူလာရဘူး” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ အဆိုပါ စစ်ဘေးရှောင်များအပါအဝင် မိုင်းငေါ့မြို့တွင် စစ်ဘေးရှောင် (၆၀၀)ခန့်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။

၁၁။ မင်းတပ်မြို့နယ်အတွင်း တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲကြောင့် ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့် တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ
July 28, 2021

ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် CDF–Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု ကြောင့် မင်းတပ်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့်မှ ဒေသခံပြည်သူများသည် တောထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရ သည်ဟု သိရသည်။

“အဓိက တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့ အနားတဝိုက်ကရွာက စစ်ဘေးရှောင်ကြတာပေါ့၊ စစ်ပွဲဖြစ်တဲ့နေရာက မကွေးတိုင်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ချင်းပြည်နယ် နယ်စပ်၊ သူကတော့ ထီးလင်းနားက ရွှေအောင်သာနားကနေ စကစကတက်လာတယ်။ ရွှေတွင်းတူး၊ ဒန့်တီး၊ စွန်တောင်၊ တောင်ကုန်း၊ ပီးဟူ အဲ့ရွာတွေက အဓိက တိုက်ပွဲလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့နေရာက ရွာတွေဆို ရွာလုံးကျွတ်မရှိတော့ လူတွေက တောင်ယာတွေကို ပြေးကြတယ်၊ တချို့ကလဲ တောထဲမှာ တာလပတ်တဲထိုးပြီးမှ နေကြတယ်၊ လူဦးရေအားဖြင့် ခန့်မှန်းဖို့ခက်တယ်” ဟု မင်းတပ်မြို့နယ် စစ်ဘေးရှောင်ကူညီရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။

CDF-Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီအကြား အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးဆွေးနွေးမှုအား ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့က ပျက်ပြယ်ခဲ့ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့ကစ၍ ချင်းပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းနယ်စပ် ရွှေတွင်းတူးရွာဘက်တွင် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် ယခုကဲ့သို့ တကျော့တိုက်ပွဲ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာခြင်းကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသော လူဦးရေ ယခင်ကထက် တိုးများလာနေပြီး ၎င်းတို့အတွက် စားသုံးကုန်နှင့်ဆေးဝါးများ လိုအပ်လျှက်ရှိကြောင်း စစ်ဘေးရှောင် ကူညီအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ မင်းတပ်မြို့မိ/မြို့ဖများ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုဖြင့် CDF-Mindat နှင့် စစ်ကောင်စီ အကြား ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့ကစ၍ အပစ်ခတ်ရပ်စဲခဲ့ကြသော်လည်း ဇူလိုင် ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆွေးနွေးမှုပျက်ပြယ်ကာ တိုက်ပွဲပြန် လည်ပြင်းထန်လာပြီး ဒေသခံပြည်သူများ ရာနှင့်ချီ ထပ်မံထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရပြန်သည်။

၁၂။ မွန် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် နိုင်ပန်းအောင် အသက် (၉၆) တွင် ကွယ်လွန်
July 29, 2021

မွန် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဆရာနိုင်ပန်းအောင် အသက် (၉၆) နှစ်သည် ယနေ့ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်တွင် မော်လမြိုင်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် ကရင်ပြည်နယ် ထုံးအိုင်ရွာသားဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်ကိုပြောင်းရွေ့လာကာ မွန်နိုင်ငံရေးလောကတ လျှောက်လုံး ပါဝင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ဦးမင်းမင်းနွယ် က ပြောသည်။“မော်လမြိုင်ကို ပြောင်းလာပြီးတော့ တလျှောက လုံး နိုင်ငံရေးလုပ်လာတယ်။ ဟိုခေတ်တုန်းကဆိုရင် ဦးနု ပါတီတို့မှာလုပ်တယ်၊ နောက်ပြီးတော့ မဆလပါတီမှာလည်းလုပ် တယ်။ နောက်ပြီးတော့ မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့မှာလည်းလုပ်တယ်။ နောက်ပိုင်း မွန်ပါတီတွေအသီးသီး ခေတ် အလျှောက်ပေါ်လာတဲ့ ပါတီတွေမှာလည်း နိုင်ပန်းအောင် မဆုပ်မနှစ်အမြဲတမ်းပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့တယ် ပါတီနိုင်ငံရေးမှာ တောက် လျှောက်ပဲ”ဟု ဦးမင်းမင်းနွယ် က ပြောသည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်ပြည်နယ်ဖော်ထုတ်ရေးတွင်လည်း ပြန်ကြားရေး တာဝန်ယူခဲ့သလို မွန်ပြည်နယ်ရရှိအတွက်လည်း ဦးဆောင်ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင် သည် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖဆပလခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သလို ရွှေမြိုင်မိခင် သတင်းစာကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

မွန်ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် တော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ လွတ်လပ်ရေး ရုန်းကန်မှု တစ်လျှောက်လုံးတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို မွန်လူငယ်များကိုလည်း ဦးဆောင်လာသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ဆရာနိုင်ပန်းအောင်သည် မွန်ညီညွှတ်ရေးပါတီ (MUP) ဗဟိုအလုပ် အမှုဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး နစကတွင် MUP ပါဝင်သည့်ကိစ္စကြောင့် အနားယူခဲ့သည်ဟု နိုင်တလညီက ပြောသည်။

၁၃။ ကိုဗစ်ဂယက်ကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုခက်ခဲလာ၍ ကုန်ဈေးနှုန်းမြှင့်တက်နေ
July 28, 2021

လတ်တလော ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဝင်ထွက်သွားလာမှုများ တင်းကြပ်ထား၍ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှောင့်နှေးစေပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းမြှင့် တက်လာမှုနှင့် ကုန်ပစ္စည်းနည်းပါးလာမှုများ ကြုံတွေ့ နေရသည်ဟု စခန်းနေပြည်သူများက ပြောဆိုကြသည်။ ယခုလိုအခြေအနေတွင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်ပြည်သူများ အနေဖြင့် ကပ်ရောဂါကြောင့် သွားရေးလာရေးနှင့်ကန့်သတ်မှုကာလဆက်လက်ကြာမြင့်မည်ဆိုပါက ၎င်းတို့၏ ဘဝအသက်ရှင် ရပ်တည်မှုအခြေအနေမှာ ပိုမိုခက်ခဲလာမည်ဟု ဆိုကြသည်။

အုန်းဖျန်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် နေထိုင်သူ နော်ကဲဖောက“အခုအကြပ်အတည်းကာလမှာ ဝင်ထွက် သွားလာရတာ ခက်ခဲတယ်။ ကုန်စျေးနှုန်းလည်းတက်တယ်။ အရင်က ဆီတစ်ပုလင်းကို ဘတ် ၄၀ ကနေ အခုဆိုရင် ဘတ် ၅၀ ကျော်ကျော်ရှိလာတယ်။ ဆန်ဆိုလည်း အရင်က တစ်အိတ်ကို ဘတ် ၆၀၀၊ ၆၅၀ ကနေ အခု ဆန်တစ်အိတ်ဆို ၇၅၀ ဆိုတော့ အပြင်ထွက်ပြီး အလုပ် လုပ်လို့လည်းမရ၊ ဝင်ငွေလည်းမရှိတဲ့အတွက် အခု TBC က ကျွေးတာတွေနဲ့ပဲ စားနေရတယ်။”ဟု ကေအိုင်စီသို့ ပြော သည်။“တချို့က ထောင်ကဏန်းလောက် ဝင်ငွေရှိသေးတယ်။ တချို့ဆိုရင် တစ်ဘတ်လေးတောင်မှ ဝင်ငွေမရှိတဲ့အခါကျတော့ သူတို့ အတွက်ကတော့ အင်မတန်မှခက်ခဲပါတယ်။ သွားပြီးချေးယူဖို့လည်း တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်က ချေးယူလို့မရဘူး။ ဘဝတူ တွေပဲဆိုတော့ ဆိုင်ရှင်ကိုပဲ သွားပြီးအကူအညီတောင်းရတယ်။ ဆိုင်ရှင်ကလည်းပဲ ဈေးရောင်းတယ်ဆိုပေမယ့် ကုန်တွေကို အကြွေးနဲ့ပဲ ယူရတယ်။ တစ်လတစ်လ ရောင်းလို့ကုန်မှ ပြန်ပေးရတယ်။ အကြွေးသဘောနဲ့ပဲ ရောင်းကြတယ်။ အခုကျတော့ အဲဒီမှာ မျှပြီးတော့ ယူစားရတဲ့သဘောဖြစ်သွားတာပေါ့။”ဟုလည်း နော်ကဲဖောက ဆက်ပြောသည်။

၎င်းအပြင် စခန်းတွင်း ဝင်ထွက်သွားရေးလာရေး ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် ဈေးရောင်းသူများအနေဖြင့် လည်း ကုန်ပစ္စည်းများ အချိန်မီ မှာယူနိုင်ရန် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့ နေရသည်ဟု မယ်လစခန်းမှ ကုန်ပစ္စည်းရောင်းနေသူ နော်ဝါးနေဖောက ယခုလိုပြောသည်။“ကုန်ပစ္စည်းတွေအားလုံးကဈေးတက်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ပစ္စည်းတွေ မှာယူလို့ မရဘူး။ ပြီးတော့ ကုန်ပစ္စည်းတွေလည်း သိပ်မရှိတော့ဘူး။ ကျမကုန်ပစ္စည်းကျတော့ အဟောင်းတွေဖြစ်တဲ့ အတွက် ဈေးပေး မတက်ဘူး။ ကြက်သွန်တို့၊ ပဲတို့ကျတော့ ဈေးပေးတက်ရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အသစ်သွားဝယ်ယူရတယ်။ နှစ်လ သုံးလဒီလိုပဲ ဆက်သွားမယ်ဆိုရင်တော့ တော်တော်အခြေအနေဆိုးမယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက အသားငါးတွေလည်း ဝင်လာ လို့မရဘူး။ အသီးအရွက် တွေလည်း ဝင်လို့မရတဲ့အခါကျတော့ ကျမတို့အတွက် တော်တော်လေးကို အခြေအနေဆိုး နေပြီ ပေါ့နော်။ ”ဟု သူက ပြောသည်။ ဒုက္ခသည်ပြည်သူများသည် အပြင်ထွက်ကာ လုပ်ကိုင်စားသောက်၍ မရကြသည့်အပြင် ယခုလို ကာလတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ၊ အသားငါးရောင်းသည့်ကားများ စခန်းထဲသို့ ဝင်လာ၍ မရသည့်အပေါ် စခန်းအတွင်း ရှိ မိသားစုအချို့နှင့် ကျောင်းဘော်ဒါဆောင်နေ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများအတွက်လည်း ပိုပြီးခက်ခဲကြပ်တည်းလာသည်ဟု သိရှိရသည်။

၁၄။ ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူ ၆ ဦးရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သိရ
July 29, 2021

ယနေ့ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့အထိ ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်ရောဂါ ကူးစက်ခံရသူပေါင်း ၁၅၉ ဦးအနက် ၆ ဦး သေဆုံး ပြီဖြစ်ကြောင်း Covid 19 Emergency Response Committee Thantlang အဖွဲ့၏ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးထံမှ သိရသည်။

“ကျွန်တော်တို့ အခု ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ အထိပေါ့နော် (၁၆) ကြိမ်မြောက်စစ်တာက စစ်ဆေးခံရသူက ၆၈၄ ယောက်ပေါ့နော်၊ ပြီးရင် ပိုးတွေ့လူနာက ၁၅၉ ယောက်ရှိတယ်၊ အဲဒီ ၁၅၉ ယောက်ထဲမှာ ၆ ယောက်က ဆုံးသွားပြီ၊ ပြီးရင် ရောဂါကနေ ပြန်ပြီး တော့ နေကောင်းလာတဲ့သူက အယောက် ၉၀ ရှိပြီ။ အခု ကျွန်တော်တို့ Mini hospital မှာ ကိုဗစ်လူနာတိုင်းကို မထားဘူး၊ အောက်ဆီဂျင်ရှူရမယ့် အဆင့်ရောက်တဲ့ လူနာတွေပေါ့နော်၊ အောက်ဆီဂျင် နည်းနည်းကျတဲ့လူနာတွေ အောက်ဆီဂျင် မရှူလို့ မရတဲ့လူနာတွေကို ထားတယ်၊ အခုလက်ရှိမှာတော့ ၇ ယောက်ရှိတယ်။ အောက်ဆီဂျင်ပိုင်းမှာတော့ နည်းနည်းတော့ အခက်ခဲရှိ တယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့က ဒီဘက်မှာ ဟားခါးမှာလည်း ဖြည့်လို့ မရဘူး၊ ပြီးရင် ဖလမ်းမှာလည်း ဖြည့်လို့မရ ဘူး၊ ကလေးမှာလည်း ဖြည့်လို့မရဘူးဆိုတော့ အောက်ဆီဂျင်ဖြည့်တဲ့အပိုင်းမှာ နည်းနည်း အခက်ခဲရှိတာပေါ့” ဟု ပြောသည်။

ယခု ထန်တလန်မြို့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ ဖြင့် သေဆုံးသူအများစုသည် မြို့ဒေသခံလူများပိုများပြီး အသက် ၂၀ မှ ၄၀ အကြား လူလတ်ပိုင်းများတွင် သေဆုံးမှုပိုမိုများကြောင်း တွေ့ရပြီး ဇူလိုင် ၂၈ ရက်အထိ ကိုဗစ် ၁၉ ဖြင့် သေဆုံးသူ ၆ ယောက်အနက် တစ်ယောက်သည် ခရီးသွားလာခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကျန်သောသူများမှာ ခရီးသွားရာဇ၀င်မရှိသူ ဒေသခံများသာဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။

၁၅။ နွမ်းလန့် စစ်ရှောင်များ Covid-19 ကြောင့် စားဝတ်နေရေးခက်ခဲလာသဖြင့် နေရပ်ပြန်
28 July 2021

တိုက်ပွဲကြောင့် မိုးမောက်မြို့နယ် နွမ်းလန့်ကျေးရွာမှ ထွက်ပြေးသွားသော ဒေသခံစစ်ရှောင်တချို့သည် လက်ရှိ ရောက်ရှိနေ သော စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါကြောင့် တဖန် စားဝတ်နေရေး အလွန်ခက်ခဲလာသဖြင့် မိမိနေရပ်သို့ ပြန်လာသူများ ရှိနေကြောင်း သိရသည်။ နေရာအနှံထွက်ပြေးသွားသူများအနက် အိမ်ထောင်စု ၅၀ ခန့်သည် ယခုလ ၆ ရက်နေ့ မှ ယနေ့အထိ မိမိဒေသတွင် ပြန်လည်လုပ်ကိုင်ရှာဖွေစားသောက်ရန် ပြန်လာခဲ့ကြပြီဟု နွမ်လန့်ဒေသခံတစ်ဦးက KNG သတင်းဌာန ကို ပြောဆိုသည်။

“တိုက်ပွဲဖြစ်လို့ အားလုံးနီးပါး ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားကြတယ်။ အဲချိန်က ရွာမှာ အိမ်ခြေ ၁၀ ခုလောက်ဘဲကျန်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် မြို့မှာ အခု ကိုဗစ်လည်းအရမ်းဖြစ်လာတယ်။ ပြီးရင် စားဝတ်နေရေးလည်း အရမ်းခက်ခဲကြတယ်ဆိုပြီး ပြန်လာ နေထိုင်ကြတယ်။ အိမ်ခြေ ၅၀ လောက်တောင်ရှိပြီ။ ဒီလအတွင်းမှာဘဲ လာနေကြတယ်”ဟု ပြောဆိုသည်။ နွမ်လန့်ကျေးရွာ တွင် အိမ်ခြေ ၁၀၀ နီးပါခန့်နှင့် လူဦးရေ ၇၀၀ နှင့် ၈၀၀ ကြားရှိပြီး လက်ရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့်သည် ပြန်လာကြပြီ ဖြစ် သည်။“စစ်ရှောင်စခန်းမှာက စားဖို့ဆန်တော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ချက်စားမယ့် ထင်းမရှိဘူး။ ပိုက်ဆံလည်း လက်ထဲမှာ တစ်ပြားမှမရှိဘူး။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဝယ်စားဖို့ ပိုက်ဆံတောင်မရှိဘူး။ အိမ်မှာက ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေက ဝယ်စရာမလို ဘူး။ ကုန်ကျစရိတ်လည်းမရှိဘူး။ ပြီးရင်အခုက ကိုဗစ်လည်းပြန်ဖြစ်လာတော့ ပိုဆိုးလာတယ်။ အရမ်းခက်ခဲတယ်။ ဒါကြောင့် ပြန်လာကြတာဟုတ်တယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလ မိုးမောက်မြို့နယ် မြို့သစ်၊ ကုန်းလော နှင့် နွမ်းလန့်ကျေးရွာအရှေ့ဘက်ရှိ စလောင်းကုန်းကို စစ်ကောင်စီ တပ်က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံများသည် မိုးမောက် နှင့် ဗန်းမော်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်း လူဦးရေ ထောင်ချီရှိသော စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု စတင်လာသဖြင့် အစားအသောက်အလွန် ခက်ခဲနေကြောင်း စခန်းတာဝန်ခံများထံမှ သိရပါသည်။

၁၆။ မြောက်ဦးက ပီပင်ရင်းစစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်း ရေနစ်မြုပ်နေ
July 28, 2021

မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းနေတာကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးမြို့နယ်ထဲက ပီပင်ရင်း စစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်း ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့က ရေနစ်မြုပ်နေတယ်လို့ စခန်းတာဝန်ခံ ဦးသိန်းကျော်မြက RFA ကိုပြောပါတယ်။ ညပိုင်းအချိန်အထိ မိုးတွေလည်း အဆက်မပြတ်ရွာသွန်းနေသေးလို စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အိပ်ခန်း ၂၀ ကျော်လည်း ရေနစ်မြုပ်နေပြီး ဒုက္ခသည်တွေ ဘုန်းကြီး ကျောင်းကိုပြောင်း နေရတယ်လို့လည်းဆိုပါတယ်။

ညအချိန်မှာ ရေတွေ ပြည့်လာတာဖြစ်လို့ ကူညီကယ်ဆယ်မယ့်သူတွေလည်း မရှိတာကြောင့် ဒုက္ခသည်တွေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေ တယ်လို့လည်း ဦးသိန်းကျော်မြကပြောပါတယ်။ အဲဒီ ပီပင်ရင်းစစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ဒုက္ခသည်နေတဲ့ အခန်း ၅၀၀ ကျော် ရှိပြီး အဲဒီအခန်းတွေလည်း မြုပ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ပီပင်ရင်း ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ မြောက်ဦးမြို့နယ်က အိမ်ထောင်စု ၅၆၄ စုနဲ့ လူဦးရေ ၁၇၆၇ ဦးခိုလှုံနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁၇။ တောင်ကျချောင်းရေမြှင့်တက်လာ၍ ပြောင်းရွှေ့ရသည့် လှိုင်းဘွဲမှအိမ်ခြေ ၈၀ ခန့် ဆေးဝါးနှင့်စားနပ်ရိက္ခာ လိုအပ်နေ
July 28, 2021

ကရင်ပြည်နယ်၊ လှိုင်းဘွဲမြို့တွင် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့က မိုးအဆက်မပြတ် ရွာသွန်းသဖြင့် တောင်ကျချောင်းရေ မြှင့်တက်မှု ကြောင့် ရေဘေးသင့်နေရသည့် မြို့ပေါ်ရှိ လူနေအိမ် ၈၀ ခန့်က ပြည်သူများမှာ ဆေးဝါးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ လိုအပ် နေသည်ဟု လှိုင်းဘွဲမြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များထံမှ သိရှိရသည်။

အဆိုပါ ရေဘေးသင့်နေအိမ်များမှ မိသားစုဝင်များမှာ မြို့ပေါ်ရှိ စာသင်ကျောင်း၊ ဗလီနှင့် မြို့နယ်ခန်းမများတွင် ပြောင်း ရွှေ့နေရကြောင်း လှိုင်းဘွဲမြို့ မြန်မာနိုင်ငံ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ စောပြည့်စုံက ယခုလို ပြော သည်။ “ရေ လွှမ်းတဲ့ အိမ်က ၇၀၊ ၈၀လောက်တော့ရှိမယ်။ ရှောင်တိမ်းတဲ့နေရာကျတော့ မွတ်ဆလင်မ်တွေကကျတော့ ဗလီမှာ နေကြတယ်။ တချို့ကျတော့ လှိုင်းဘွဲမြို့၊ အောင်ဆန်းခန်းမမှာနေကြတယ်။ ကုန်းနဲနဲမြင့်တဲ့နေရာမှာ။ ကမော့ ကချူးဘက်က အရင်က ကွာရတင်းစင်တာပေါ့။ အခုကျတော့ ရေဘေးသင့်နေတဲ့နေရာ ဖြစ်သွားပြီးပေါ့။ အဲ့မှာ ထား ကြတယ်။”ဟု ကေအိုင်စီသို့ ပြောဆိုသည်။ ယင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေရာတစ်နေရာစီတွင် ရေဘေးသင့်သူ မိသားစုများမှ လူဦးရေ ၁၀၀ ကျော် ခိုလှုံနေထိုင် နေကြရပြီး ဆေးခန်းအချို့မှာလည်း ရေကြီးမှုကြောင့် ဆေးခန်းပိတ်လိုက်သည့်အတွက် ဆေးဝါးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အကူအညီ လိုအပ်နေကြောင်း စောပြည့်စုံက ဆက်ပြောသည်။

လှိုင်းဘွဲမြို့ခံတစ်ဦးက “ဖျားရင်တော့ ဆရာဝန်တွေဆီကိုသွားဖို့က ရေကလည်းကြီးနေတော့ သွားဖို့ အဆင်မပြေဘူး။ အိမ်နား က ဆိုင်တွေမှာပဲ ဆေးတွေဝယ်နေရတယ်။ ပြီးရင် ကိုယ်နေမကောင်းတာကို သက်သာအောင် အဲ့ဆေးတွေကိုပဲ မှီဝဲနေရတယ်။ စားဖို့အတွက်ကတော့ ရေမတက်ခင်တုန်းက တွန်းလှည်းနဲ့ လာရောင်းတဲ့ ဈေးသည်တွေဆီက ကုန် ခြောက်တွေ၊ ငါးခြောက် တွေ ကြက်ဥတွေကို ကြိုဝယ်ထားတော့ အဲ့ဒါနဲ့ပဲ ခုလောလောဆယ် စားနေရတာပေါ့။ ကြက်ဥ ဈေးလည်း အခု ငါးထောင် အထက်ကိုလည်း ဈေးတက်နေပြီး။ ဒီရေမကျရင်တော့ အိမ်မှာမွေးထားတဲ့ ကြက်တွေကိုပဲ စားရတော့မှာပေါ့။”ဟု ပြောသည်။ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြစ်၊ ချောင်းများတွင် စိုးရိမ်နေအမှတ်ထက် အသီးသီး ကျော်လွန်ရောက်ရှိနေကြောင်း ပြည်နယ် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဦးစီးဌာနက (ဇူလိုင်လ ၂၈)ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

၁၈။ တန့်ယန်းမြို့ လင်မယား စကားများရာမှ အမျိုးသမီးသေဆုံး
July 28, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန့်မြို့ ရပ်ကွက် (၂) တွင် လင်မယား စကားများရာမှ အမျိုးသမီး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းသိရ သည်။ ဖြစ်စဉ်မှာ ဇူလိုင် ၂၇ မနက်ပိုင်း ၁၀ နာရီအချိန်တွင် လင်းမယား စကားများရာမှ အမျိုးသားက ၎င်း အမျိုးသမီး ကို ထင်းတုံးဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်လိုက်ပြီး ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးသွားကြောင်း သိရသည်။

“ သူတို့စကားများကြတာ။ ဘာကြောင့်များကလည်းတော့မသိဘူး။ သူအမျိုးသားက စိတ်မနှံဘူး။ စကားများပြီး သူမိန်းမကို ထင်းတုံးနဲ ခေါင်းကိုရိုက်လိုက်တာ။ အာရုံထိသွားလို့ထင်တယ်။ ပွဲချင်းပြီးသေသွားတယ်။”ဟု တန့်ယန့်မြို့ ရပ်ကွက် ၂ ရာအိမ်မှူး က သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကိုပြောသည်။ ထိုအမျိုးသားသည် စိုင်းစံထွန်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စိတ်ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

ထိုသေဆုံးသွားသည့် အမျိုးသမီးသည် ဒေါ်အေးမန်း (၅၀) နှစ်သည် အသက်(၉)နှစ် အရွယ် သမီးလေး ကျန်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရဥည်။“ သူတို့မှာ ကလေးကျန်ထားတယ်။ (၉) နှစ်ပဲရှိသေးတယ်။ အမေကလည်း သေတယ်။ အဖေကလည်း စိတ်မမှန် ဘူး။ အဲကလေးတော့သူတို့ ဆွေမျိုးတွေနဲ့ပဲနေရမယ်ထင်တယ်။”ဟု ရာအိမ်မှုက ပြောသည်။ လက်ရှိမှာ စိုင်းစံထွန်း ကို ရဲက လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားပြီးဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

၁၉။ မောင်တောမြို့နယ်တွင် တောင်မြေပြိုကျ၍ အမျိုးသားတစ်ဦးသေဆုံး
July 29, 2021

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၂၉ ရက် မွန်းလွဲပိုင်းက တောပေါ်တွင်သစ်ပင်ခုတ်သည့် အမျိုးသား တစ်ဦးမှာ တောင်မြေပြိုကျ၍ သေဆုံးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုသို့ သေဆုံးသူမှာ အောင်သာယာကျေးရွာမှ ဦးထွန်းကျော် အသက်(၄၀)နှစ်ဖြစ်ပြီး နံသာတောင်ကျေးရွာတွင် အဖော်များနှင့် ယာယီနေထိုင်ကာ ငါးပိုက်ချသည့်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေသူ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

နံသာတောင်ဆရာတော်ဦးစရဏက “သူက အောင်သာယာကျေးရွာက၊ နံသာတောင်မှာ ယာယီနေထိုင်နေတာ။ ဒီနေ့ နေအိမ် ဆောက်ဖို့ဖို့ ကွမ်းသီးပင်ရွာဟောင်းမှာ သစ်ပင်သွားခုတ်ရာမှာ မြေပြိုပြီးသေသွားတာလို့သိရတယ်”ဟု မိန့်ကြားသည်။ ဦးထွန်းကျော် မှာ အဖော်နှစ်ဦးနှင့်အတူ နေအိမ်ဆောက်လုပ်ရန်အတွက် သစ်များရှာဖွေရန်သွားစဉ် ယင်းသို့မြေပြိုမှုကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နံသာတောင်ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးကျော်ချေက ပြောသည်။ “သူတို့ ၃ ဦးက သူတို့နေထိုင် နေတဲ့နေအိမ်မှာ အတွဲအိမ်လေးဆောက်ဖို့ သစ်ပင်သွားခုတ်ကြတာ။ မိုးကြီးနေတော့ ရွာသူရွာသား တွေက တားကြသေးတယ် လို့သိရတယ်။ သစ်ပင်ခုတ်နေတဲ့အချိန်မှာ တောင်မြေပြိုကျပြီး ၁ ဦးသေဆုံးသွာတာ” ဟု ဆိုသည်။

လက်ရှိမှာ သေဆုံးသူ၏ရုပ်အလောင်းအား မောင်တောဆေးရုံသို့ ယူဆောင်ရန် မောင်တောကရုဏာကွန်ယက်မှ သွားရောက် လျှက် ရှိကြောင်း သိရသည်။

၂၀။ တောင်ကြီးမြို့ ဗုံးပေါက်ကွဲသူဟု စွပ်စွဲ ဖမ်းဆီးခံရသူ ပြန်လွှတ်လာ
July 30, 2021

သျှမ်းပြည် တောင်ကြီးမြို့အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများတွင် ပါဝင်သူဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တစ်လကျော် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံထားရ သူ ပြန်လည် လွှတ်မြောက်လာကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၂၀ ရက် ည ၁၀ နာရီကျော်အချိန်တွင် အင်အား ၃၀ ခန့်ရှိသည့်စစ်ကောင်စီတပ်သား များက တောင်ကြီးမြို့ ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက်နေ ကိုသန့်ဇင်ထွန်းကို နေအိမ်ထိလာရောက်ကာ အကြမ်းဖက် ဖမ်းဆီးခေါ်သွားပြီး တစ်လအကြာထိန်းသိမ်းခံရကြောင်း သိရသည်။ စစ်ကောင်စီ မှ တလကျော်ကြာ ဖမ်းဆီးခံ ရပြီး ဇူလိုင် (၂၇)ရက်တွင် ပြန်လွှတ်မြောက်လာကြောင်း သိရသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ အစ်ကိုကြီးက ပြန်လွှတ်လာပါပြီ၊ သူ့ကို ဖမ်းသွားတာက တောင်ကြီးမြို့က ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတွေမှာ ပါဝင်လှုပ် ဆောင်သူလို့ စွပ်စွဲပြီးဖမ်းသွားတာလေ၊ ထောင်ထဲမှာ တစ်လအကြာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီးတော့ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှာ ပြန်လွှတ်လာပါတယ်”ဟု ကိုသန့်ဇင်ထွန်းနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ တစ်ဦးက ပြောသည်။ ကိုသန့်ဇင်ထွန်း သည် တောင်ကြီး မြို့ရှိ အမှတ် ၁ ရဲစခန်းတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခြင်းခံရပြီး၊ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည့် အစပိုင်းကာလများတွင် စစ်ကောင် စီတပ်သားများ၏ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများ ကို မကြာခဏ ဖြေကြားပေးခဲ့ ရကြောင်းလည်း သိရသည်။“စစဖမ်းသွားတုန်းက တော့ စစ်ဆေးမေးမြန်းတာတွေရှိတယ်တဲ့၊ မြို့တွင်းက ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတွေကို အဓိက ဦးတည်ပြီး မေးတယ်လို့ အစ်ကိုကြီးက ပြောပါတယ်၊ သူက မလုပ်ရတော့ မလုပ်ရဘူး၊ မသိဘူး ဖြေတယ်၊ တစ်ခါတစ်လေတော့ အရိုက်ခံရပြီးတော့ သူတို့က စစ်မေး တာ ဖြေရတယ်ပြောပါတယ် ” ဟု ကိုသန့်ဇင်ထွန်းနှင့် ဆွေမျိုးတော်ဆပ်သူ တစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

တောင်ကြီးမြို့ အမှတ် ၁ ရဲစခန်းတွင် တောင်ကြီးမြို့တွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု နှင့် ဆန္ဒပြမှုများတွင် ပါဝင်သည့် မတရားစွပ်စွဲမှု များနှင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံထားရသော တခြားသူများလည်း ရှိနေကြောင်းလည်းသိရသည်။“အစ်ကိုက အစောပိုင်း သူတို့ စစဖမ်းသွားတုန်းကပဲ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုခံရတာပါ၊ တခြားအကျည်းသားတွေကတော့ အစ်ကို့ထက်အများကြီး ခံရတယ် တဲ့၊ သူတို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေ၊မေးမြန်းပြီး သူတို့ လိုချင်တာ မရရင် ရိုက်နှက် အပြစ်ပေးခံရတာတွေရှိတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။ အဆိုပါ ကိုသန့်ဇင်ထွန်း ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခြင်းနှင့် ပက်သက်ပြီး ညီမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ တစ်ဦးက ၎င်း၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာရသည့် နည်းတူ အခြားသူများကိုလည်း ပြန်လည် လွတ်ပေးစေလို ကြောင်း သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

၂၁။ ခေါင်လန်ဖူး တရုတ်နယ်စပ် ကျေးရွာတွင် ကိုဗစ်လက္ခာဖြင့် သေဆုံးသူများရှိနေ
28 July 2021

ခေါင်လန်ဖူးမြိုနယ် တရုတ်နယ်စပ်ကျေးရွာဖြစ်သော လန်းဒဂျောင်ဒေသတွင် ယခင်ကမဖြစ်ဖူးသော ကိုယ်ပူ၊ လေချောင်းနာ၊ ဖျားနာ စသော ကိုဗစ်လက္ခာများဖြင့် ယခုလအတွင်း သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိလာသဖြင့် ဒေသခံများက စိုးရိမ်နေကြောင်း သိရသည်။

ကချင်ပြည်နယ် ခေါင်လန်ဖူးမြို့နှင့် မိုင် ၄၀ ကျော်ဝေးသော တရုတ်နယ်စပ် လန်းဒဂျောင်ဒေသတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်ပြီး ထိုဒေသနှင့် ပုံမှန်အဆက်အသွယ်ရှိနေသူတစ်ဦးက KNG ကို ယခုလိုပြောပြသည်။“ခုဖြစ်တာက ခေါင်လန်ဖူးကနေ အရမ်းဝေးတယ်။ ခြေကျင်နဲ့ ၂ ည အိပ် ၃ ရက်ခရီးသွားမှ ရောက်တယ်။ အရင်နှစ်တွေမှာ ဒီလိုမဖြစ်ဘူး။ ဒီနှစ်က ပုံမှန်ထက် သေဆုံးမှုများလာတယ်။ ခေါင်လန်ဖူးဆိုတာ နာမည်သာ မြို့ လို့ခေါ်ပေမယ့် ဘာမှမရှိဘူး။ နောင်မွန်နှင့်ရော အလှမ်းဝေး၊ ပူတာအိုနှင့်ရော ဝေးတော့ ဆေးဝါးလည်း မရှိဘူး။ ဆေးကုသပေးမဲ့ ဆရာမတွေလည်း မရှိဘူး။ ကိုဗစ်စစ်ဆေး ကိရိယာလည်း ဘာတစ်ခုမှမရှိတော့ လေချောင်းနာတာနဲ့ သေဆိုတော့ ဒေသခံတွေက အရင်နှစ်တွေနှင့်မတူတော့လို့ ကိုဗစ် များရောက်နေပြီလားဆိုပြီး သံသယ စိတ်ဖြစ်ပြီး စိုးရိမ်နေကြတယ်။”ဟု ၎င်းဒေသနှင့်ချိတ်ဆက်ရသူ ခေါင်လန်ဖူးဒေသခံ တစ်ဦးကပြောသည်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ခေါင်လန်ဖူးဒေသတွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ကုသမှုများ၊ ဆေးစစ်ဆေးမှုများမရှိတော့ ကြောင်း သူက ဆက်လက်ပြောဆိုခဲ့သည်။“လက်ရှိအခက်အခဲက ဆေးဝါး ဆေးကုသပေးမဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေမရှိတာနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ ရှားပါးလာတယ်။ တရုတ်ပြည် လမ်းပိတ်ထားတာကြာတော့ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆားတွေ ပျက်နေတယ်။ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား တွေကို ပူတာအိုဘက် ကားလမ်းပေါက်တဲ့ ထာလားလော် အထိ ခြေကျင်လျှောက်သွား ထမ်းယူပြီး ဝယ်ရတယ်။ နယ်စပ်ဘက် နေတဲ့သူတွေက ခြေကျင်နဲ့ အသွားအပြန် ၁ ပတ် ၂ ပတ်ခန့် သွားထမ်းဝယ်ရတယ်။ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်၊ ကိုဗစ် ဖြစ်ပြီးနောက် အဲ့ခေါင်လန်ဖူး နယ်စပ်ဘက်က ပြည်သူတွေ အဖက်ဖက်က တော်တော် ဒုက္ခရောက်နေကြရတယ်။”ဟု ၎င်းဒေသနှင့် ချိတ်ဆက်ရသူ တစ်ဦးက KNG ကိုပြောသည်။

၂၂။ မွန်ပြည်နယ်မှာ စစ်ကောင်စီက ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး အလုံး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးမည်
July 29, 2021

မွန်ပြည်နယ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံကလှူဒါန်းထားတဲ့ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး Doses အလုံး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးသွားမယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ပြည်နယ် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက သိရပါတယ်။ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးတွေကိုတော့ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့က မော်လမြိုင် ဘိုးဘွားရိပ်သာတွေမှာ စတင်ထိုးနှံပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၉၀၀၀၀ ထိုးပေးသွားဖို့ ရှိပါတယ်၊ အဓိကကတော့ အသက်အရွယ်ကြီးတဲ့ သူတွေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ဦးစားပေးထိုးပေးသွားမယ်”လို့ ပြည်နယ် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ဦးစားပေး ထိုးနှံဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ သူတွေထဲမှာတော့ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက် မိဘပြည်သူတွေ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်း၊ သာသနာ့ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်၊ နိုင်ငံဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ် ဝန်ထမ်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါအပြင် ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ အလုပ်ရုံဝန်ထမ်း၊ ဟိုတယ်၊ တည်းခိုခန်းဝန်ထမ်း၊ အကျဉ်းသား၊ အချုပ်သား၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းက ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ စူပါမားကတ်နဲ့ ဈေးဝန်ထမ်းတွေလည်း ဦးစားပေးထိုးနှံပေးမယ့် သူတွေထဲ ပါဝင်ပါတယ်။

ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးကိုတော့ ကာကွယ်ဆေးနှစ်ကြိမ်ထိုးပြီးသူတွေ၊ ကိုဗစ်သံယလူနာနဲ့ အဖျားရှိသူတွေ၊ ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာ ဖြစ်ပြီးနောက် ၆ လမပြည့်တဲ့သူတွေကို ထိုးပေးမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မွန်ပြည်နယ်မှာတော့ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ထိ ကိုဗစ် အတည်ပြုလူနာ ၆၀၀၀ နီးပါးထိ ရှိလာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

၂၃။ လောက်ကိုင်မြို့ တစ်လကျော်အတွင်း ကိုဗစ် – ၁၉ လူနာ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိ
July 28, 2021

သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း လောက်ကိုင်မြို့တွင် တစ်လကျော်ကာလအတွင်း ကိုဗစ် -၁၉ ကူးစက်ရော တတိယလှိုင်း ကူးစက်ခံရသူ အတည်ပြုလူနာ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိလာပြီး ကိုဗစ် -၁၉ ကြောင့် သေဆုံးရသူ ၈ ဦးရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၁၆ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တစ်လကျော် ကာအတွင်းပိုးတွေ့လူနာ ၃၀၀၀ ကျော်အနက် ရောဂါသက်သာ လာသူ ၁,၇၂၁ ဦး ရှိနေကြောင်း လည်းသိရသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ အခုကိုဗစ် ပိုးတွေ့လူနာက ၃၀၀၀ ကျော်ရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်၊ ကိုဗစ်ထိန်းချုပ်ရေး ကော်မတီက ထုတ်ပြန် ချက်အရဆိုရင် ချင်းရွှေဟော်က ၁၅၄ ဦးနဲ့ လောက်ကိုင် ၂၉၀၃ ဦးကို ပေါင်း လိုက်တော့ ၃၀၀၀ ကျော်သွားလေ”ဟု ဒေသခံ ပြည်သူတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြော သည်။

လောက်ကိုင်မြို့တွင်းတွင် လူဦးရေ (၁,၂၀၀) ဆံ့ Quarantine Centre ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ထား သည့်အပြင် နေ့စဉ် လူ နှစ်ထောင်ကျော်ကို စစ်ဆေးနိုင်သည့် PCR စက် ၄ လုံးလည်း တပ်ဆင်ထားပြီး လူနာများကို လက်ခံ ကုသပေးနေကြောင်း လည်း သိရသည်။

၂၄။ ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းရှိ ကျေးရွာများ Lockdown နှစ်ပတ်ချ
July 28, 2021

ကရင်နီပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းရှိ ကျေးရွာတွေမှာ ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်း ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မရှိစေရန် အတွက် အဝင်/အထွက်ဂိတ်ထားရှိပြီး ဒေသခံပြည်သူကနေ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်နဲ့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့အထိ (၁၄) ရက်အတွင်း ဝင်/ထွက်သွားလာခွင့် (Lockdown) နှစ်ပတ်ချမှတ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“လောလောဆယ် အခုနှစ်ပတ်ကို Lockdown ချထားတယ် နောက်လ ၈ ရက်နေ့အထိပေါ့နော။ ၈ ရက်နေ့ပြီးသွားရင်တော့ ကျတော်တို့ ဆက်ပြီးမှ အဝင်/အထွက်တွေကိုပဲ ပြန်ပြီး Check လုပ်ပြီးတော့မှပဲ ကျတော်တို့ ပြန်လွှတ်ပေးမယ်ဗျ။ ရိက္ခာ တွေသယ်မယ်ဆိုရင်လည်း တစ်ပတ်မှာ ၂ ရက်သတ်မှတ်ပြီးတော့မှ လွှတ်ပေးဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်။ နေ့တိုင်းတော့ ဝင်ထွက်သွား လာတာကိုတော့ ခွင့်မပြုဘူးဗျ။ အဲ့လိုပြန်စီစဉ်ဖို့ ကျတော်တို့ Lockdown နှစ်ပတ်ပြီးရင်တော့ အဲ့လိုလုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်ဗျ” လို့ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်၊ တုံ့ပြန်ရေးကော်မတီမှ အဝင်/အထွက် ဂိတ်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ အရေးပေါ်ကိစ္စများ အတွက် ကော်မတီရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ သွားလာခွင့်ပြုမှာဖြစ်ပြီး မဖြစ်မနေပို့ဆောင်ရန် လိုအပ်တဲ့ဆေးဝါး၊ စားနပ်ရိက္ခာ တွေကို အဝင်/အထွက်ဂိတ်မှတဆင့် ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီးမှသာ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ခွင့်ပြုထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖရူဆိုမြို့နယ် အနောက်ဖက်ခြမ်းမှာ အဝင်/အထွက်ဂိတ် ပြုလုပ်ထားတဲ့ဂိတ် ၄ ခု၊ အုပ်စု ၈ ခု၊ ကျေးရွာပေါင်း ၆၀ ကျော်ရှိပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့လည်း ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းအတွင်း ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိစေရန် အဝင်/အထွက်ဂိတ်တွေထားရှိပြီး အသွားအလာ ကန့်သတ်ခြင်း၊ ရပ်ဝေးမှပြန်လာသူများ၊ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများအား အသွားအလာကန့်သတ်ထားတဲ့နေရာတွေမှာ Quarantine ၇ ရက်နဲ့ Home Quarantine ၇ ရက်ဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မြန်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒေသခံတွေက ကိုယ်ထူကိုယ်စနစ်နဲ့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တဲ့အတွက် Quarantine Center ထားရှိတဲ့နေရာမှာ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းဖြစ်တဲ့ Mask၊ လက်သန့်ဆေးရည်၊ အကာအကွယ်ဝတ်စုံ လိုအပ်ချက်ရှိသလို စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေအတွက်လည်း စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါး လိုအပ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ “လောလောဆယ်က ကျတော်တို့ ကော်မတီ အဖွဲ့လူတွေကပဲ စစ်ဘေးရှောင်အတွက် ကူညီနေတာပေါ့နော ကျတော်တို့ကပဲ ရန်ပုံငွေရှာတဲ့အပိုင်းကော ကိုဗစ်အပိုင်းကော လူဦးရေက သိပ်ပြီးမရှိခါကျတော့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းမရှိခါကျတော့ ရှိတဲ့လူနဲ့ပဲ ကျတော်တို့လုပ်နေတဲ့အခါမှာ နည်းနည်းလေး စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် ရိက္ခာပိုင်းတော့ နည်းနည်းအခက်အခဲရှိတယ်။ ရှိတဲ့ရိက္ခာနဲ့ လောလောဆယ်တော့ Run နေတဲ့ အခြေနေရှိတယ် တတ်နိုင်သလောက်တော့ ရန်ပုံငွေရှာနေတယ် အဲ့ပိုင်းတော့ရှိတယ်။ ကျေးရွာတိုင်းမှာတော့ Quarantine Center မလုပ်နိုင်တာတောင်မှ တချို့ကျေးရွာတွေက သူတို့ဟာသူတို့ လုပ်တာတော့ရှိတယ်။ အဲ့လိုအခြေနေလေးတွေရှိတယ်” လို့ ဂိတ်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဆက်ပြောပါတယ်။

၂၅။ ဖျားနာမှုများလာသည့် ဗန်းမော်စစ်ရှောင်စခန်းကို Lock Down ချမှတ်
29 July 2021

ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့ ရောဘတ်စစ်ရှောင်စခန်းတွင် စစ်ရှောင်များ ဖျားနာမှုများလာသည့်အတွက် တစ်ပတ်တိတိ Lock Down ချမှတ်ထားကြောင်း စခန်းတာဝန်ခံများမှ သိရသည်။

” ကိုဗစ်တော့ မဟုတ်ဘူး ခုမိုးရာသီဆိုတော့ နေမကောင်းတဲ့သူ တော်တော်များလာတယ်။ တစ်ချို့အိမ်ဆို မိသားစုလိုက် ဖျား နေကြတယ်။ ပြီးတော့ ခုချိန် ကိုဗစ်ဖြစ်တော့ ကိုယ့် Camp ကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ဒီအပတ်တစ်ပတ် Lock Down ချမှတ်ထားတာဖြစ်တယ်” ဟု စခန်းတာဝန်ခံက ပြောသည်။ ထို့ပြင် Lock Down ချမှတ်ထားသည့် တစ်ပတ်အတွင်း နေမကောင်းဖြစ်သူများ သက်သာမူမရှိ ထပ်မံတိုးလာပါက အသွားအလာ ထပ်မံကန့်သတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ရောဘတ်စစ်ရှောင်စခန်းသည် အိမ်ထောင်စုအားဖြင့် ၆၀၂ စုရှိကာ လူဦးရေ ၃၈၁၆ ရှိပြီး ဗန်းမော်ခရိုင်တွင် လူဦးရေအများဆုံး နေထိုင်သည့် စစ်ရှောင်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ” အာဏာမသိမ်းခင်တော့ ဆေးပေးခန်းရှိတယ် ခုတော့မရှိတော့ဘူးလို့ပြောရ မှာပေါ့။ ခုလောလောဆယ်တော့ ကျနော်တို့ စစ်ရှောင်တွေကို ဗန်းမော် KBC အသင်းတော်က ဖွင့်ထားတဲ့ဆေးခန်းမှာ သွားပြ ကြတယ်” ဟု စခန်းတာဝန်ခံတစ်ဦးကပြောသည်။ ယခုကဲ့သို့ Lock Down ချမှတ်သည့်အတွက် အစားသောက်များ ခက်ခဲနိုင်သော်လည်း ကျန်းမာရေးအတွက် ပြုလုပ်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကဆက်ပြောသည်။

၂၆။ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၌ လူဦးရေ ၃၀၀၀ ခန့် ရေဘေးရှောင်နေရ
29 July, 2021

ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်မှာ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုနဲ့ ဇမိမြစ်ရေလျှံမှုကြောင့် အိမ်ထောင်စု ၆၈၀ ဟာ ယာယီကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွေနဲ့ နီးစပ်ရာ ဆွေမျိုးတွေဆီမှာ ခိုလှုံနေရပါတယ်။ ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့ကစတင်ပြီး ဇမိမြစ်ရေဟာ စိုးရိမ်မှတ် ၁၀၆၆ စင်တီမီတာကို ကျော်လွန်ရောက်ရှိခဲ့လို့ မြို့ပေါ် ၆ ရပ်ကွက်၊ ကျုံဒုံမြို့နဲ့ ဘုရားသုံးဆူမြို့နယ်အတွင်းက ကျေးရွာတွေအပါအဝင် ကျေးရွာ ၁၅ ရွာက အိမ်ထောင်စု ၆၈၀ စု၊ လူဦးရေ ၃၀၀၀ လောက်ဟာ ရေဘေးရှောင် ခိုလှုံနေရတာပါ။

ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေသူ တစ်ဦးက “လတ်တလောအခြေအနေအတွက် တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က အစား အသောက်ဆိုင်ရာတွေကို လှူဒါန်းဖြစ်တယ်။ စစ်ကောင်စီဘက်က ကူညီတာတော့ တိတိကျကျတော့ မသိဘူး။ ထိထိရောက် ရောက်လှူတာကတော့ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးက လူငယ်ပရဟိတအဖွဲ့တွေပဲ မြင်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။ ရေဘေးရှောင်ပြည်သူ တွေဟာ လာရောက်လှူဒါန်းတဲ့ ထမင်းဘူးနဲ့ ရေသန့်အပြင် ဆေးဝါးအကူအညီတွေလည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ ရေဘေးသင့် ပြည်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

ရေဘေးသင့်ပြည်သူတွေရဲ့နေထိုင်စားသောက်ရေးအတွက် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးထားသလို နီးစပ်ရာဆွေမျိုးတွေအိမ်မှာ ခိုလှုံနေ ရတဲ့ မိသားစုဝင်တွေကိုလည်း လိုက်လံထောက်ပံ့တာတွေရှိပြီး ကိုဗစ်ကာလ နေရာအခက်အခဲတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတာဝန်ခံ ဦးခင်မောင်ချိုက ပြောပါတယ်။ “လော့ဒေါင်းချထားတဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို သီးခြားထားတယ်။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အလှမ်းကွာပြီး အဆင်ပြေအောင် လုပ်ပေးထားတယ်။
အဲလို ပြဿနာတွေတော့ရှိတယ်”လို့ ဆိုပါတယ်။ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် မနက် ၆ နာရီခွဲအချိန် တိုင်းတာချက်အရ ဇမိမြစ်ရေဟာ စိုးရိမ်ရေအမှတ် ၁၀၆၆ အောက်ကို ပြန်လည် ကျဆင်းနေပြီလို့ ပြည်နယ် မိုးဇလထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။

၂၇။ ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်သည့်အပေါ် အခက်အခဲများစွာရင်ဆိုင်နေရ
July 29, 2021

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ကိုဗစ် – ၁၉ တတိယလှိုင်းဖြစ်ပွားလာပြီး စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေး ကုသမှု ခက်ခဲခြင်းများ ရှိသည့်အတွက် ပြည်သူများစွာ အခက်ခဲ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရကြောင်းစုံ စမ်းသိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် လက်ရှိ ကူးစက်မှုနှုန်းမြန်ဆန်ပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းများသည့် ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်းကို ပြည်သူများ ကိုယ်ထူ ကိုယ်ထ နေအိမ်မှာ ကုသပြီး၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကို အလုအယက်ကြိုဝယ်နေရပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများလည်း မြင့်တက်လာကြောင်း သျှမ်းပြည်လူထုများက ပြောဆိုသည်။“တစ်ချို့ ဆေးဆိုင်တွေက ပိတ်ထားတယ်။ ဖွင့်တဲ့ဆိုင်က သိပ်မရှိ တော့ တစ်ချို့က ကြိုမှာတာတွေရှိတယ်။ တစ်ချို့က တန်းစီပြီး အလှည့်ကျ ဝယ်ရတာတွေရှိတယ်”ဟု သီပေါ ဒေသခံတစ်ဦး က ပြောသည်။ လက်ရှိ သျှမ်းပြည်တွင်လည်း အခြေခံ စားသောက်များဖြစ်ကြသည့် ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား ကြက်ဥဈေးတို့လည်း သိသိသာသာ မြှင့်တက်လာပြီး၊ ကြက်ဥဈေး ယခင်က ၁ လုံး (၁၂၀) မှ ယခုဈေး တစ်လုံး (၁၇၀) အထိ ရုတ်တရက် ဈေးတက် လာကြောင်း သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါမြို့ နေထိုင်သည့် အသက် (၂၅)နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး က ဆိုသည်။

“လက်လုပ်လက်စားတွေက ကိုဗစ် ကြောင့် အပြင်မှာ အလုပ်ကောင်းကောင်း ထွက်လုပ်လို့မရ။ အိမ်တွေ တော်တော်များများ အပြင်လူတွေ အဝင်မခံပါတော့ဘူး။ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေတက် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး နှောင့်နှေးကုန်ပြီ။ မဖြစ်မနေ အလုပ် ထွက်လုပ်ရပေမယ့် စိုးရိမ်မှုတွေလည်း များတယ်။” ဟု အသက် (၄၀) ဝန်းကျင် မိုင်းကိုင် ဒေသခံအမျိုးသားတစ်ဦး ကပြောပါ တယ်။ “ရောဂါ ကြောက်ပြီး နေအိမ်မှာနေချင်ပေမယ့် စားဝတ်နေရေးအတွက် ထွက်ပြီးအလုပ်လုပ်ရအုံးမှာပဲ”ဟု တောင်ကြီး ဒေသခံအမျိုးသမီး ဈေးသည်တစ်ဦး ကပြောသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ တတိယလှိုင်းဒဏ်မှာ သျှမ်းပြည်လူထု အများအပြားခံရပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းလည်း မြင့်တက်နေသော်လည်း တချို့မှာ စားသောက်ကုန်ကို အဆမတန်ဈေးမြင့်ရောင်းချနေသည့်အပေါ် အလွန်ပင် စိတ်မကောင်းကြောင်း သျှမ်းလူထုက ပြောဆိုသည်။

၂၈။ မြန်မာ-ဘင်္ဂလာနယ်စပ် ကျေးရွာအများအပြား ရေနစ်မြုပ်၊ ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်နေ
July 28, 2021

မြန်မာ-ဘင်္ဂလာနယ်စပ် မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းပြီး ရေကြီးရေလျှံဖြစ်နေသဖြင့် အနည်း ဆုံး ကျေးရွာ ၅ ရွာမှ အိမ်ခြေ ၃၀၀ ကျော်ခန့် ရေနစ်မြုပ်နေကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ၎င်းပြင် ရွာပေါင်း ၃၀ ကျော် ဆက်သွယ်အသုံးပြုနေသည့် တံတား ၃ စင်းလည်း ရေစီးနှင့်အတူမျောပါသွားကြောင်း သစ်တုံးနားခွဆုံကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးအထွန်းချေက နိရဉ္စရာသတင်းဌာနကို ယမန်နေ့ညနေပိုင်းက ပြောကြားသည်။

သစ်တုံးနားခွဆုံကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးအထွန်းချေက “ကျွန်တော်တို့ရွာက အိမ်ခြေ ၁၈၁ အိမ်လောက်ကတော့ ရေကြီးတဲ့ အထဲပါသွားပြီ။ အပျက်အစီးကိုတော့ လိုက်ပြီးစာရင်းကောက်ဖို့ အခက်အခဲတွေရှိနေသေးတော့ သေချာမသိသေးဘူး။ ရေတက် နေတာကတော့ ၅ ပေကျော်ရှိမယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို အစိုးရကဆောက်ပေးထားတဲ့ မြေညီအိမ်ထဲတွေကိုတောင် ဝင်လို့မရတော့ ဘူး။ အခု ဝါးဖောင်လှေတွေ အသုံးပြုပြီးသွားနေရတယ်”ဟု ပြောသည်။ လောလောဆယ်တွင် စာရေးသောက်ရေး အခက်အခဲ မရှိသေးကြောင်း၊ ရေကြီးသည့်အထဲတွင် ပါမသွားသည့်နေအိမ်များမှရိက္ခာများဖြင့် အသုံးပြုစားသောက်နေရသည်ဟုဆိုသည်။

“လောလောဆယ်မှာ ရေကြီးတဲ့အထဲ မပါသေးတဲ့ အိမ်အလုံး ၂၀ လောက်ရှိသေးတယ်။ အဲဒီအိမ်တွေမှာရော၊ ဘုန်းကြီး ကျောင်းတွေမှာပါ စုပေါင်းဝေမျှပြီး စားနေကြရတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ရွေ့ပြောင်းပြီး နေကြရတယ်။ ရွာမှာတော့ လူဦးရေ က ၁၂၁၄ ဦးရှိတယ်။ လောလောဆယ် အဆင်ပြေနေသေးပေမဲ့ စုဆောင်းထားတဲ့ဆန်ကအစ စားနပ်ရိက္ခာတွေအကုန် ရေထဲပါ သွားတော့ နောက်တစ်ရက်နှစ်ရက်ဆိုရင် စားရသောက်ရ အခက်အခဲရှိလာနိုင်တယ်။ နောက်ပြီး တံတား ၃ စင်းလည်း ရေကြီး တဲ့အထဲပါသွားပြီ လုံးဝတောင်မမြင်ရတဲ့အခြေအနေမှာရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။ “အခု ညနေပိုင်းမှာဘဲ မီးတိုက်ကျေးရွာမှာ အိမ်ခြေ ၄၀ ရေကြီးတဲ့အထဲ ပါသွားပြန်ပြီ။ လူ အသေအပျောက်ကတော့ မရှိဘူး။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ နေရာပြောင်းရွေ့ ထားတာ မြန်သွားလို့ပေါ့နော်။ လောလောဆယ်မှာတော့ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေက ကူညီထောက်ပံ့ပေးတာတွေ မရှိသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ မယူဒေသ သံဃာ့သမဂ္ဂအဖွဲ့ကတော့ ကူညီကယ်ဆယ်ပေးသွားဖို့ စီစဉ်နေကြတယ်” ဟု ဆရာတော်က မိန့်ကြားသည်။

၂၉။ လှိုင်းဘွဲမြို့နယ် ကော့မြတ်ကြီးရွာတွင် ကလေးငယ်နှစ်ဦးရေနစ်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွား
July 29, 2021

ကရင်ပြည်နယ် လှိုင်းဘွဲမြို့နယ် ကော့မြတ်ကြီးကျေးရွာတွင် ရေကြီးသည့်အတွက် ဇူလိုင် ၂၉ ရက်၊ ညနေ ၃ နာရီခွဲ အချိန်ခန့် တွင် ကလေးငယ်နှစ်ဦး မတော်တဆ ရေနစ်သေဆုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံရွာသားထံမှ သိရ သည်။

အဆိုပါ ရေနစ်သေဆုံးသည့် ကလေးငယ်၂ ဦးမှာ အသက် (၄)နှစ်အရွယ်နှင့် အသက် (၁)နှစ်အရွယ် မိန်းကလေး များဖြစ်ပြီး မိဘများမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြ၍ အဖွားဖြစ်သူနှင့်အတူ ရွာတွင်နေထိုင် လျက်ရှိကာ အဖွားဖြစ်သူ အပြင်သွားသည့်အချိန်တွင် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကော့မြတ်ကြီး ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ ၎င်းက “ သူတို့ နေတဲ့အပိုင်းမှာ နည်းနည်းနိမ့်တယ်။ သူ့အဖွားက ရွာထဲမှာ နွားစာသွားကျွေးရင်း ဆိုင်မှာ စားစရာတွေသွားဝယ်တာ အချိန် တော့ နည်းနည်းကြာသွားတယ်။ ပြန်ရောက်တော့ ကလေးက ရေထဲမှာ ဆုံးသွားပြီး။ ကလေးတွေဆိုတော့ သတိမထားမိတဲ့ အချိန်မှာရေထဲဆင်းကစားလို့ဖြစ်မယ်။ သူ့အဖွားလည်း ဒီလိုဖြစ်မယ်လို့မထင်ထားဘူးလေ” ဟု ကေအိုင်စီသို့ပြောသည်။

ကော့မြတ်ကြီးရွာတွင် ယခုလို ရေကြီးမှုမရှိသည်မှာ ၂ နှစ် ရှိပြီးဖြစ်သလို ယခုနှစ်ကြီးသည့်ရေသည် ယခင်နှစ်များထက်ပိုကြီး သည့်အပြင် ၎င်းသေဆုံးသည့် ကလေး၂ ဦး၏ နေအိမ်ကလည်း မြေနိမ့်ပိုင်း နေရာတွင်ရှိသည်ဟု ထိုကော့မြတ်ကြီးဒေသခံက ဆက်ပြောသည်။ အဆိုပါကျေးရွာသည် လှိုင်းဘွဲချောင်းနှင့် မနီးမဝေးတွင်တည်ရှိပြီး လှိုင်းဘွဲချောင်းမှတစ်ဆင့် ရေကြီးရေ လျှံသည့်အတွက် ကျေးရွာအတွင်း ယခုလိုရေဝင်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဒေသခံ ရွာသားများ၏ ပြောဆိုချက်အရ သိရသည်။

၃၀။ မင်းဘူး-အမ်းကြားလမ်းတွင် ကားလမ်းချော် ပိတ်ဆို့မှုကို မိုးရာသီရောက်တိုင်း နှစ်စဉ်ကြုံတွေ့နေရ
July 29, 2021

ပြည်မဖက်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလုပ်ဆောင်ရာတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးလမ်းဖြစ်သည့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမမှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းမိုးရာသီဆိုလျှင် ကားလမ်းချော် ပိတ်ဆို့မှုများကို ကြုံတွေ့နေရကြောင်း ယာဉ်မောင်းများက ပြောဆိုကြသည်။ ယခုကဲ့သို့ ကားလမ်းပိတ်ဆို့မှုများကြုံတွေ့ရခြင်းမှာ ကားလမ်းများကို မိုးရာသီမတိုင်မှီ ပြုပြင်ခြင်းများမ လုပ်ဘဲ မိုးရွာသွန်းသည့် အချိန်မှ လာရောက်ပြုပြင်သည့်အနေအထားဖြစ်သည့်အတွက် အခုကဲ့သို့ အခက်အခဲဖြစ်ရခြင်းဖြစ် ကြောင်း ကားသမားများကပြောသည်။

မန္တလေး-စစ်တွေကားမောင်းသည့် ယာဉ်မောင်းကိုဝင်းလှိုင်က “မိုးရာသီဆိုရင် နှစ်တိုင်းဖြစ်နေကျ၊ ရခိုင်ပြည်မှာတော့ လမ်း တိုင်းလိုလိုတွေ့တာပဲ၊ ဒီလမ်းတွေကလည်း မိုးရာသီရောက်မှ လမ်းခင်းတာဆိုတော့ မြေသားဖို့တာတွေက ချော်ပြီး ဖြစ်တာလေ၊ သူတို့က နွေရာသီမှာ လမ်းကိုပြင်ရမယ့်ဟာကို ဒီမိုးတွင်းရောက်မှ မြေတွေဘာတွေခင်း၊ အောက်ကကျောက်ခဲမခံဘဲ လုပ်တော့ မိုးရွာရင်လျော်တာပေါ့ဗျာ”ဟု ပြောသည်။ မင်းဘူး-အမ်းလမ်းမမှာ တစ်လမ်းမောင်းဖြစ်သည့်အတွက် ယာဉ်တစ်စီးဆင်း လာချိန်တွင် အခြားတစ်စီးမှ စောင့်နေရသည့် အနေအထားတွင်ရှိကြောင်းလည်း ယာဉ်မောင်းများက ဆိုကြသည်။

အဆိုပါ လမ်းပခုံး(ကားလမ်းမဘေးဖက်)တင်ထားသည့် မြေသားများမှာ ကားဘီးများတွင်ကပ်ပါလာပြီး မြေချော်ခြင်းများကို ကြုံတွေ့နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကေသီးဦးယာဉ်လိုင်းမှ ဂိတ်မှူး ဦးမောင်ဝင်းချေ ကပြောသည်။“ကတ္တရာလမ်းဘေး၊ ကွန်ကရစ်လမ်းဘေးတွေမှာ ဟိုဖက်ဒီဖက် သုံးပေလုပ်ရတာရှိတယ်။ အဲဒီပြဿနာတွေကြောင့် မြေကြီးတွေက လောလောစဉ်မှာ ကားကြီးတွေက ဘေးကိုချပြီးရှောင်ရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တာယာတွေမှာ ရွံ့တွေရောပါလာတယ်၊ မိုးကလည်း ပုံမှန်ရွာတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ မြေတွေကကားလမ်းထက် ရောက်သွားတော့ တာယာတွေချော်တာများတယ်”ဟု ဆိုသည်။ ယခုကဲ့သို့ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ကြုံနေရသည့် အခက်အခဲကို မည်ကဲ့သို့ ဖြေရှင်းပေးမည်ကို မေးမြန်းရာတွင် အခုကားပိတ်နေသည့်အတွက် နောက်မှ ပြန်ဆက်ပေးမည်ဟု ပြောဆိုသည်။

၃၁။ ရေးမြို့နယ် အစင်ကျေးရွာနေအိမ် ၁ အိမ်တွင် ဗုံးပေါက်ကွဲ
30 July, 2021

မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့နယ် အစင်ကျေးရွာ နယ်မြေ (၇) ရပ်ကွက်က နေအိမ်တလုံးမှာ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် လောက်က ဗုံး ၁ လုံး ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး အမျိုးသမီး တစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီကို သတင်းပေးနေတဲ့ ဒလန်ဆိုပြီး ဒေသခံတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဦးမောင်အုန်းအိမ်မှာ ဗုံးပေါက်ကွဲခဲ့တာလို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။ စစ်ကောင်စီသတင်းပေးဆိုပြီး ပစ်မှတ်ထား ဗုံးဖောက်ခွဲခံရတာ အစင်ကျေးရွာမှာ အခုတစ်ကြိမ် နဲ့ဆို နှစ်ကြိမ်ရှိပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ရေးမြို့နယ်အတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ၁၈ အကြိမ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စာသင်ကျောင်း၊ ပညာရေး မှူးရုံး၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ စစ်တပ်၊ ရဲစခန်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း နေအိမ်တွေပါ ဗုံးဖောက်ခွဲခံထားရပြီး အနည်း ဆုံး လူ ၈ ဦးလောက် ဒဏ်ရာရှိခဲ့ထားပါတယ်။ ဗုံးပေါက်ကွဲ ဖြစ်စဉ်တိုင်းကို ဘယ်အဖွဲ့အစည်းမှ တရားဝင်ဝန်ခံပြောဆို ထားတာ မရှိသေးပါဘူး။

မှတ်ချက်။ သက်ဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာအသီးသီးမှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။

Federal Journal